Alpkan Koç
Özgür Özel ve destekçilerinin CHP’den ayrılarak Yeni Parti adıyla kendi partilerini kurma dilekçelerini sunması partinin geçmişindeki ayrılıkları hatırlattı.
Türkiye’nin en eski partisi olan CHP’nin içinden bugüne kadar birçok parti çıktı.
KALICI OLAN YOK
CHP’den ayrılarak kurulan partiler, kimi zaman liderlik mücadelelerinin sonucunda kimi zaman ise ideolojik veya politik anlaşmazlıklarının neticesinde doğdu.
Ancak CHP’den ayrılarak kurulan partiler, hiçbir zaman siyasette CHP kadar kalıcı bir başat aktör olmayı başaramadı.
İLK DENEMELER
CHP içinden kadroların katılımıyla kurulan ilk iki parti, Mustafa Kemal Atatürk döneminde 1924’te Kazım Karabekir liderliğinde kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile 1930’da Fethi Okyar liderliğinde kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası oldu.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 6 ay dolmadan kapatılırken, Serbest Cumhuriyet Fırkası da siyasi gerginlikler sonrası kendisini feshetmek durumunda kaldı.
60’LARDA BAŞLADI
CHP’den ayrılan ama siyasi çizgi olarak aynı tabana hitap eden partiler ise 60’lı yıllarda kurulmaya başlandı.
1965 yılında CHP’nin Kemalizm’den uzaklaşarak sola yaklaştığını belirten Turhan Feyzioğlu, 47 milletvekili ile birlikte ayrıldı ve Güven Partisi’ni kurdu.
1972 yılında ise Bülent Ecevit’in genel başkanlığına karşı çıkan Kemal Satır ile 18 milletvekili CHP’den ayrılarak parti kurma kararı aldı. Cumhuriyetçi Parti adıyla kurulan bu parti 1 yıl sonra 1973’te Güven Partisi ile birleşerek Cumhuriyetçi Güven Partisini oluşturdu. Ancak parti uzun ömürlü olamadı.
12 EYLÜL SONRASI
12 Eylül darbesi sonrası CHP’nin kapatılması sonrası o geleneğin devamcısı olarak kurulan Halkçı Partisi ile Sosyal Demokrasi Partisi, 1985’te birleşip Sosyal Demokrat Halkçı Parti’yi (SHP) oluşturdu.
Diğer yandan aynı dönemde, CHP’nin 12 Eylül öncesindeki genel başkanı Bülent Ecevit’in darbe sonrası siyasi yasaklı olması üzerine eşi Rahşan Ecevit genel başkanlığında kurulan Demokratik Sol Parti (DSP) de bulunuyordu.
1991 seçimlerinde sonra Erdal İnönü genel başkanlığında koalisyon ortağı olan SHP, 1995 yılında, 3 yıl önce yeniden kurulmuş olan CHP ile birleşti.
SHP DE CHP’YE KATILDI
Birleşme sürecinde SHP’nin genel başkanlığı yapan Murat Karayalçın, 2002’de SHP’yi yeniden kurdu. Ancak bir süre sonra yeniden CHP’ye döndü.
CHP’den ayrılan isimler daha sonraki yıllarda da yeni partiler kurdu.
HİÇBİRİ HATIRLANMIYOR
Yaşar Nuri Öztürk, 2005’te Halkın Yükselişi Partisini; Emine Ülker Tarhan, 2014’te Anadolu Partisini; Öztürk Yılmaz, 2020’de Yenilik Partisini; yine aynı yıl Mustafa Sarıgül Değişim Partisini, Muharrem İnce, 2021’de Memleket Partisini kurdu.
Ancak bu partilerin liderleri de ya bir süre sonra CHP’ye döndü ya da kurulan partiler etkisiz kaldı.
