Alpkan Koç
Anayasa Mahkemesi, yılların tartışmasına son noktayı koydu…
Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayınlanan karara göre; CHP, 2025 tarihli 7551 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesiyle yeniden değiştirilen 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 11. maddesindeki “Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür.” düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu belirterek, iptali için AYM’ye başvurdu.
BAŞVURU REDDEDİLDİ
Başvuruda; düzenlemenin, kamu yararına yönelik olmadığı, yapılacak dönüşümün belde ya da köylerdeki nüfus kaybını artıracağı ve nüfusun büyükşehirler gibi daha kalabalık idari birimlerde yoğunlaşmasına neden olacağı, dinamik bir yapıya sahip olan nüfus sayım sistemi verilerine dayalı idari yapıların ani değişimlere uğramasının hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle bağdaşmadığı ileri sürüldü.
Başvuruyu görüşen Yüksek Mahkeme, düzenlemeyi Anayasa’ya uygun bularak iptal isteminin reddine karar verdi.
KARARIN GEREKÇESİNDEN
AYM’nin kararında, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ya da kanun düzeyinde farklı bir mevzuatta belediyelerin veya köylerin kurulması ile tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına ilişkin hangi makam tarafından hangi usulde karar verileceğine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı ifade edildi.
Belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılmasının anayasal bir zorunluluk olduğu aktarılan kararda, “Bu itibarla kuralda Anayasa’nın 123. maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır.” değerlendirmesine yer verildi.
Düzenleme kapsamında, belediyelerin tüzel kişilikleri kaldırılırken, yöre halkının beş yıllık seçim dönemi için ortaya çıkan iradesinin dönem sonuna kadar geçerliliğine dokunulmadığı belirtilen kararda, tüzel kişiliğin kaldırılmasının ardından da köy tüzel kişiliğinin organlarını oluşturmak üzere seçme hakkını kullanmalarına imkan tanındığı ifade edildi.
5393 sayılı Kanun’un 11. maddesinde belediyelerin köye dönüştürülmesine ilişkin usul ve esasa ayrıntılı olarak yer verildiği vurgulanan kararda, “Kuralın bu yönüyle kapsamının açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır.” denildi.
“VERİMLİ BİR KAMUSAL HİZMET SAĞLAMAK”
İptali istenen düzenlemenin “daha etkin ve verimli bir kamusal hizmet sağlamak” amacını taşıdığına işaret edilen kararda, şunlara yer verildi:
Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Anayasa Mahkemesi, açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir.
