Alpkan Koç
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları yeni bir enerji krizi ortaya çıkardı.
İran’ın misilleme füzeleriyle en büyük petrol üreticileri konumunda olan Körfez ülkelerini vurması ve Hürmüz Boğazı’nı kapatması küresel bir kaosa neden oldu.
Petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıktığı şartlarda Hürmüz Boğazı’na alternatif aranmaya başlandı.
HÜRMÜZ’E ALTERNATİF IRAK-TÜRKİYE HATTI
Bu kapsamda dikkat çeken nokta Irak ve Türkiye arasındaki boru hattı oldu.
Bir süredir bölgede süren siyasi krizler nedeniyle durdurulan petrol pompalama ve ihracat faaliyetlerinin Ceyhan Limanı üzerinden yeniden başlaması gündeme geldi.
Türkiye-ABD ve Irak arasında yapılan diplomatik görüşmelerden sonra beklenen oldu ve hat yeniden faaliyete geçti.
AKIŞ 2 YIL SONRA TEKRAR BAŞLADI
Bağdat ve Erbil yönetimleri arasındaki anlaşmazlık nedeniyle 25 Mart 2023’te durdurulan petrol akışı, yaklaşık 2 yıl sonra yeniden başlamış oldu.
Bu kapsamda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NTV’de katıldığı canlı yayında konuya ilişkin açıklamalarda bulundu.
HATTI BASRA’YA UZATALIM TEKLİFİ
Günlük 1,5 milyon kapasiteli hattın faaliyete geçtiğini belirten Bayraktar, hattı Basra’ya kadar uzatma teklifinde bulunduklarını söyledi.
Bayraktar, “Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı’ndan günlük 250 bin varillik petrol akışı olacak. Bu hattın kapasitesi 1,5 milyon varil. Yıllardır bunu söylüyoruz, Hürmüz kapanırsa Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız diye sorduk. Kerkük’e kadar olan boru hattını Basra’ya uzatalım teklifinde bulunduk.” dedi.
CEYHAN LİMANI ÜZERİNDEN İHRACAT YENİDEN BAŞLADI
Irak Petrol Bakanlığından da konuya dair yazılı açıklama yapıldı.
Açıklamada, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin talimatı doğrultusunda bir süredir durdurulan ham petrol pompalama ve ihracat faaliyetlerinin, Ceyhan Limanı üzerinden yeniden başlatıldığı belirtildi.
Bu adımın, federal hükümet ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında varılan anlaşmanın bir sonucu olarak gerçekleştirildiği aktarılarak, böylece Irak’ın en önemli stratejik ihracat hatlarından birinin yeniden devreye alındığı, petrol ihracat sisteminin esnekliğinin güçlendirildiği kaydedildi.
GÜNLÜK 250 BİN VARİL HEDEFİ
Açıklamada ayrıca şu ifadelere yer verildi:
“İlk aşamada günlük yaklaşık 250 bin varil ihracat kapasitesi hedefleniyor. Bu gelişme, ilgili tüm kurumlar arasındaki koordinasyonun ve ortak ulusal hedeflerin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Ayrıca bu stratejik adım, Kerkük sahalarının Irak ekonomisine olan önemli katkısını bir kez daha ortaya koyuyor ve petrol sektöründe çalışanların zorluklara rağmen kararlılıkla görevlerini sürdürdüğünü gösteriyor.”
HATTIN 2 YIL DURMASI 20 MİLYAR DOLAR ZARAR
Bağdat ve Erbil yönetimleri arasındaki anlaşmazlık nedeniyle Irak’tan Türkiye’ye petrol ihracatının durması, bölgede yaklaşık 20 milyar dolarlık zarara yol açtı.
IKBY Başbakanı Mesrur Barzani, Ağustos 2023’te X platformundan yaptığı açıklamada, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Erbil’de gerçekleştirdikleri görüşmede, petrol ihracatının Ceyhan üzerinden yeniden başlatılmasının önemine dair mutabakata vardıklarını duyurmuştu.
Bayraktar ise Nisan 2024’te yaptığı açıklamada, Irak-Türkiye boru hattındaki sorunlardan Türkiye’nin sorumlu olmadığını vurgulamış, hattın 4 Ekim 2023 itibarıyla çalışmaya hazır olduğunu ancak Erbil ve Bağdat arasındaki anlaşmazlıkların süreci olumsuz etkilediğini belirtmişti.
BASRA HAMLESİ TÜRKİYE’Yİ HÜRMÜZ’ÜN TEK ALTERNATİFİ YAPACAK
Söz konusu hattın yeniden faaliyete geçmesi, Türkiye ekonomisinin 2 yılda 20 milyar dolarlık zararını sona erdirecek.
Diğer yandan hattın Basra Körfezi’ne uzatılma teklifinin olumlu karşılanmasıyla birlikte Türkiye Hürmüz Boğazı’nın tek alternatifi haline gelecek.
