Alpkan Koç
İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı ’nın kapanması küresel petrol piyasasında ciddi bir arz şokuna yol açtı.
Bu durum, mart ayında petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.
NORVEÇ KARLI ÇIKTI
Analist Jan Olav Rorhus, söz konusu gelişmenin Norveç’in ihracat gelirlerini doğrudan artırdığını belirterek, “Bu durum, tarihin en yüksek ihracat değerine ulaşılmasına katkı sağladı.” dedi.
Oslo, İran savaşının başlamasından bu yana 5 milyar dolar ek gelir elde etti.
Ekonomistler bu rakamın daha da artmasını bekliyor.
İHRACATTA TARİHİ ZİRVE
Norveç’in ham petrol ihracatı Mart ayında 57,4 milyar Norveç kronuna (yaklaşık 6 milyar dolar) ulaştı.
Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68’lik artış anlamına geliyor.
Aynı dönemde petrolün varil fiyatı ortalama bin 14 kron (107 dolar) ile Eylül 2023’ten bu yana en yüksek aylık seviyesine çıktı.
KÜRESEL ENERJİ AKIŞI KRİTİK NOKTADA
Normal koşullarda küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
Bu hattın kapanması, piyasada arzın daralmasına ve fiyatların yükselmesine yol açtı.
Norveç ise Rusya hariç Avrupa’nın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi konumunda bulunuyor.
TRUMP’TAN AVRUPA’YA ELEŞTİRİ
ABD Başkanı Donald Trump da gelişmelere ilişkin sosyal medya hesabından dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Trump, Avrupa’nın enerji konusunda zor durumda olduğunu savunarak İngiltere’yi Kuzey Denizi’ndeki petrol kaynaklarını yeterince kullanmamakla eleştirdi.
ABD Başkanı, “Norveç, Kuzey Denizi petrolünü İngiltere’ye iki kat fiyatla satıyor. Servet kazanıyorlar” ifadelerini kullandı.
Norveç, petrolünün yüzde 95’ini, gazınınsa neredeyse tamamını Avrupa Birliği ve İngiltere’ye ihraç ediyor.
PETROL GELİRLERİ REFAHIN TEMELİNDE
Norveç ekonomisi büyük ölçüde petrol ve doğal gaz gelirlerine dayanıyor.
Ülke, bu gelirleri 1990’larda kurulan ve dünyanın en büyük varlık fonu olan egemen varlık fonunda değerlendiriyor.
Yaklaşık 2,19 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşan fon, gelecekte petrol ve gaz gelirlerinin azalması ihtimaline karşı güvence sağlamayı amaçlıyor.
NORVEÇLİLER SAVAŞ KAZANCINDAN RAHATSIZ
Bu durum birçok Norveçli için ahlaki bazı sorunları gün yüzüne çıkardı.
Biri petrol faaliyetlerinin doğurduğu çevresel riskler. Diğeriyse savaşlardan kar elde edildiği algısı.
Buna göre birçok Norveçli, savaştan kar elde edilmesinin Nobel Barış Ödülü’ne ev sahibi yapan bir ülkeyle örtüşmediğini düşünüyor.
