Alpkan Koç
Türkiye ve Mısır arasındaki ilişkiler, uzun yıllar süren gerginliğin ardından yerini iş birliği ve bölgesel yardımlaşmaya bırakarak önemli bir ivme kazandı.
İki ülke arasında başta savunma sanayii olmak üzere çok sayıda ortak girişim başlarken bu diplomatik yakınlaşma, Libya genelindeki güç dengelerini ve Doğu Akdeniz denklemini kökten değiştiriyor.
İŞLEVSEL UZLAŞI VE REKABET YÖNETİMİ
Ankara ve Kahire’nin Libya meselesinin yönetiminde girdiği bu yeni faz, stratejik hedeflerin tamamen örtüşmesi anlamına gelmiyor; aksine açık karşı karşıya gelme döneminden, işlevsel bir uzlaşı ve rekabet yönetimi mekanizmasına geçişi ifade ediyor.
En dikkat çekici değişim, Türkiye’nin Doğu Libya’ya yönelik yaklaşımında yaşanıyor.
TÜRKİYE, DOĞU TARAFIYLA DOĞRUDAN VE İSTİKRARLI İLETİŞİM KANALLARI İNŞA EDİYOR
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Trablus ve Bingazi’ye gerçekleştirdiği ziyaretler ile Halife Hafter ve Meclis Başkanı Akile Salih ile görüşmesi, bunun en somut kanıtı.
Ankara, Trablus’taki Dibeybe hükümetiyle olan anlaşmalarından vazgeçmeksizin, Doğu tarafıyla da doğrudan ve istikrarlı iletişim kanalları inşa ediyor.
Bu hamle, geçmişteki Türk-Mısır çatışmasının temel odak noktasını hafifletiyor.
TARAFLAR İŞ BİRLİĞİ İSTİYOR
Paralel olarak Kahire de Hafter ile stratejik bağlarını korurken Batı Libya (Trablus) ile temaslarını genişletiyor.
Ankara’nın Bingazi’ye, Kahire’nin ise Trablus’a yönelmesi; tarafların sahayı tek taraflı domine etmek istemediklerini ve çözümü iş birliğinde aradıklarını açıkça gözler önüne seriyor.
PRAGMATİK MEKANİZMA
Süreç, ABD ve BM girişimlerinin de etkisiyle Libya kurumlarının birleştirilmesi ve seçimlerin yapılması hedefiyle paralel ilerliyor.
Fidan ile Mısırlı mevkidaşı Abdelatty arasındaki yoğun telefon trafiği, bu hattın bir “ittifak” değil, tarafların birbirini kalıcı aktör olarak zımnen kabul ettiği pragmatik bir mekanizma olduğunu gösteriyor.
YUNANİSTAN İÇİN JEOPOLİTİK RİSK: ANKARA-BİNGAZİ-KAHİRE ÜÇGENİ
Bu yeni gerçeklik, Yunanistan için iki ucu keskin bir bıçak anlamı taşıyor.
Libya’da askeri çatışma riskinin azalması Atina’yı rahatlatsa da Kahire ile Ankara arasındaki problemlerin çözülmesi, Yunanistan’ın yıllardır kullandığı en büyük jeopolitik avantajı elinden alıyor.
ATİNA İÇİN TEHLİKE ÇANLARI ÇALIYOR
Atina için asıl tehlike, Türkiye’nin, Türk-Libya Deniz Yetki Alanları Mutabakatı’nı tüm Libya genelinde meşrulaştırma ihtimali.
Doğu Libya Meclis Başkanı Akile Salih, muhtıranın şu an için Meclis onayı olmadan bağlayıcı olmadığını savunsa da deniz sınırlarının yeniden incelenmesi kapısını açık bırakıyor.
DOĞU AKDENİZ’DE YALNIZLAŞACAKLAR
Eğer Ankara; Trablus, Bingazi ve Hafter ailesinin ortak onayını alan revize edilmiş yeni bir anlaşma yaparsa Yunanistan, “bu anlaşma Libya’nın sadece tek bir kesimini temsil ediyor” şeklindeki en güçlü diplomatik argümanını kaybedecek ve Doğu Akdeniz’de ciddi şekilde yalnızlaşacak.
ACİL YENİ STRATEJİ PLANI
Doğu Libya’nın artık deniz yetki alanlarını Türkiye, Yunanistan ve Mısır’a karşı bir müzakere kozu olarak kullanmaya başlaması, Atina’nın acilen yeni bir strateji geliştirmesini zorunlu kılıyor.
