Alpkan Koç
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 3’lü savunma anlaşması dünya gündeminde kendisine oldukça fazla yer buldu.
“BÖLGESEL GÜVENLİK MİMARİSİ YENİDEN ŞEKİLLENECEK”
Reuters, 7 Ağustos tarihli haberinde gelişmeyi, “Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, Orta Doğu’daki çalkantı tırmanırken karşılıklı savunma taahhüdünde bulundu” başlığıyla duyurdu.
Ajans, anlaşmanın yalnızca askeri değil, siyasi açıdan da güçlü bir sembolik anlam taşıdığına dikkat çekerek, Müslüman dünyanın etkili üç ülkesinin belirsizliklerin arttığı bir dönemde ortak hareket etme kararı aldığını vurguladı.
Reuters’a konuşan Körfez Araştırma Merkezi Başkanı Abdülaziz Sager ise bu yapının kurumsallaşması halinde bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden şekillenmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
NYT: ORTA DOĞU’NUN GÜÇ DENGESİ DEĞİŞEBİLİR
New York Times, anlaşmanın bölgesel dengeleri değiştirme potansiyeli taşıdığı değerlendirmesinde bulundu. Gazete, ABD’nin güvenlik şemsiyesine duyulan güvenin azalmasının ve İsrail-İran geriliminin bu süreci hızlandırdığına dikkat çekti.
Haberde ayrıca Türkiye’nin Yunanistan ile yaşadığı anlaşmazlıklar, Pakistan’ın Hindistan ile rekabeti ve Suudi Arabistan’ın İran kaynaklı güvenlik kaygılarının anlaşmanın arka planındaki temel unsurlar arasında yer aldığı belirtildi.
“PETROL GÜCÜ, NÜKLEER GÜÇ VE ASKERİ GÜÇ AYNI ÇATI ALTINDA”
İsrail merkezli Ynet, anlaşmayı “kolektif caydırıcılık” vurgusuyla ele aldı. Haberde Suudi Arabistan “petrol devi”, Pakistan “nükleer güç”, Türkiye ise “NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip ülke” olarak tanımlandı.
Ynet, ortak tatbikatlar, istihbarat paylaşımı ve savunma teknolojilerinde iş birliği ihtimallerine dikkat çekerken, anlaşmanın İsrail ile Türkiye arasında olası gerilimlerin konuşulduğu bir dönemde yürürlüğe girmesinin önemine vurgu yaptı.
Gazete ayrıca Suudi Arabistan’ın İran destekli Husiler ve Irak’taki silahlı gruplardan gelebilecek saldırılara ilişkin güvenlik değerlendirmelerine de yer verdi.
“DİPLOMATİK BASKI ARACI OLABİLİR”
Jerusalem Post, haberini eski İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Yaakov Nagel’in değerlendirmeleri üzerine kurdu.
Nagel, Suudi Arabistan’ın büyük miktarda silah ve mali kaynağa sahip olmasına rağmen bunları etkin biçimde kullanmakta zorlandığını savunurken, anlaşmanın daha çok diplomatik baskı oluşturmayı amaçlayan bir girişim olduğu ve Riyad’ın bu yolla Washington’a mesaj vermek istediği değerlendirmesinde bulundu.
“YENİ BİR NÜKLEER İTTİFAK MI DOĞUYOR?”
İsrail’in Maariv gazetesi, “Yeni bir nükleer ittifak mı doğuyor?” sorusunu manşetine taşıdı.
Gazete, Türkiye’nin askeri kapasitesi, Suudi Arabistan’ın ekonomik gücü ve Pakistan’ın nükleer yeteneklerinin aynı çatı altında buluşmasının bölgesel güç dengelerini etkileyebileceğini belirterek, bu yapının özellikle İran’a karşı önemli bir denge unsuru haline gelebileceği yorumunu yaptı.
“BÖLGENİN GÜÇ HARİTASI YENİDEN ÇİZİLİYOR”
İsrail’in Kanal 12 televizyonu ise anlaşmayı, “Orta Doğu’daki güç dengesini yeniden şekillendirecek ittifak” olarak değerlendirdi.
Yayın kuruluşu, anlaşmanın ilerleyen süreçte başka ülkelerin katılımına da açık olduğuna dikkat çekerken, Suudi Arabistan’ın İran destekli gruplardan gelebilecek saldırılara karşı hazırlık yaptığı bir dönemde böyle bir adım atılmasının zamanlamasının dikkat çekici olduğunu aktardı.
“ÜÇ ETKİLİ MÜSLÜMAN ORTAK HAREKET EDİYOR”
Yunanistan’ın Kathimerini gazetesi, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın İsrail ile İran arasındaki sertleşen askeri gerilimden duyduğu rahatsızlığın ortak güvenlik arayışını güçlendirdiğini yazdı.
Gazete, üç ülkenin bölgesel güvenlik alanında daha sıkı koordinasyon sağlamayı hedeflediğini değerlendirdi.
“NATO’NUN 5. MADDESİNE BENZER YAPI”
Yunanistan’dan To Vima, anlaşmanın NATO’nun 5. maddesine benzeyen bir savunma mekanizması oluşturduğunu belirtti.
Gazete, “Bir ülkeye yönelik saldırının üç ülkeye yapılmış sayılması” ilkesinin anlaşmanın en dikkat çekici maddesi olduğunu vurguladı.
“BÖLGESEL SAVAŞIN GÖLGESİNDE YENİ GÜVENLİK HAMLESİ”
BBC, Mekke Anlaşması’nı İran ile ABD arasında artan gerilimin gölgesinde atılan en önemli diplomatik adımlardan biri olarak değerlendirdi.
Haberde Pakistan Dışişleri Bakanlığı’nın “Üç ülkeden birine yönelik saldırı, tüm taraflara yapılmış kabul edilecek” açıklamasına yer verilirken, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki güvenlik sorunlarının anlaşmanın imzalanmasını hızlandırdığı ifade edildi.
“ANLAŞMA HERHANGİ BİR ÜLKEYİ HEDEF ALMIYOR”
Middle East Eye, anlaşmanın İran’la yaşanan gerilim ve Yemen’deki çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde imzalandığını aktarırken, Türk yetkililerin açıklamalarına dayanarak anlaşmanın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmadığını, temel amacın bölgesel güvenliği güçlendirmek olduğunu vurguladı.
“ORTAK CAYDIRICILIKTA YENİ AŞAMA”
Washington Post, anlaşmayı Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma iş birliğini yeni bir seviyeye taşıyan stratejik bir adım olarak değerlendirdi.
Gazete, ortak caydırıcılık kapasitesinin artırılması ve savunma alanındaki koordinasyonun güçlendirilmesinin anlaşmanın temel hedefleri arasında yer aldığını belirterek, gelişmenin bölgesel güvenlik açısından önemli bir dönüm noktası olarak görüldüğünü aktardı.
“YENİ BİR BÖLGESEL DÜZENİN TEMELLERİ ATILIYOR”
Financial Times, Mekke Anlaşması’nın yalnızca askeri iş birliği değil, aynı zamanda Orta Doğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeline sahip stratejik bir hamle olduğunu yazdı.
Gazete, İsrail-İran gerilimi, Husilerin Kızıldeniz’deki saldırıları ve Körfez’deki güvenlik kaygılarının üç ülkeyi daha yakın iş birliğine yönelttiğini belirtirken, Türkiye’nin askeri kapasitesi, Suudi Arabistan’ın ekonomik gücü ve Pakistan’ın nükleer caydırıcılığının aynı yapı altında buluşmasının dikkat çekici olduğu değerlendirmesini yaptı.
“BÖLGESEL ÇALKANTILAR YENİ BİR EKSEN DOĞURDU”
Al Jazeera, anlaşmanın İsrail-İran gerilimi, Kızıldeniz’deki saldırılar ve Yemen’deki çatışmaların gölgesinde imzalandığını belirtti.
Kanal, üç ülkenin ortak güvenlik mekanizmaları oluşturmayı, askeri koordinasyonu güçlendirmeyi ve bölgesel krizlere karşı birlikte hareket etmeyi amaçladığını aktarırken, Türkiye’nin savunma sanayisindeki yükselişi, Pakistan’ın stratejik konumu ve Suudi Arabistan’ın ekonomik kapasitesini anlaşmanın öne çıkan unsurları arasında gösterdi.
