Alpkan Koç
Avrupa Parlamentosu tarafından 2001 yılında insan hakları ve düşünce özgürlüğü alanındaki çalışmaları nedeniyle Sakharov Ödülü’ne layık görülen Kudüs İbrani Üniversitesi Dil ve Eğitim Bölümü emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Nurit Peled-Elhanan, İsrail eğitim sistemine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Uzun yıllardır İsrail’deki ders kitapları üzerine araştırmalar yürüten Peled-Elhanan, eğitim materyallerinin yalnızca bilgi aktarmakla kalmadığını, aynı zamanda öğrencilerin Filistinlilere ve bölgedeki tarihsel gerçekliğe ilişkin algısını şekillendiren ideolojik araçlar olarak kullanıldığını öne sürdü.
DERS KİTAPLARINDA FİLİSTİNLİLERİN YERİ OLMADIĞINI SAVUNDU
Anadolu Ajansı’na değerlendirmelerde bulunan Peled-Elhanan, araştırmalarını İsrail’deki laik devlet okullarında okutulan ana akım ders kitapları üzerinde yürüttüğünü belirtti. İncelemelerinde en dikkat çekici sonucun Filistinlilerin eğitim materyallerinde neredeyse tamamen görünmez hale getirilmesi olduğunu ifade eden akademisyen, ders kitaplarında Filistinlilere birey olarak yer verilmediğini söyledi.
Peled-Elhanan’a göre Filistinliler, eğitim materyallerinde çoğunlukla bir halk ya da toplum olarak değil, güvenlik tehdidi veya çözülmesi gereken bir mesele şeklinde ele alınıyor. Bu yaklaşımın öğrencilerin daha okul yıllarında tek yönlü bir bakış açısıyla yetişmesine neden olduğunu dile getirdi.
“FİLİSTİNLİLERİN KÜLTÜREL VE BİLİMSEL KİMLİĞİ YOK SAYILIYOR”
Filistin toplumunun kültürel ve akademik birikiminin ders kitaplarında yer bulmadığını savunan Peled-Elhanan, öğrencilerin Filistinli yazarlar, sanatçılar, bilim insanları, akademisyenler ya da müzisyenler hakkında hiçbir bilgi edinmeden eğitim hayatlarını sürdürdüklerini söyledi.
Bu durumun yalnızca bilgi eksikliği oluşturmadığını belirten Peled-Elhanan, Filistinlilerin insani yönünün eğitim yoluyla silikleştirildiğini ve toplumun tek tip bir güvenlik sorunu olarak sunulduğunu ileri sürdü.
Akademisyen, bu anlayışın zaman içerisinde toplumsal şiddetin meşrulaştırılmasına da zemin hazırlayabileceğini savunarak, eğitim sisteminin yalnızca ders kitaplarından ibaret olmadığını; aile, kültür, edebiyat ve çocukların küçük yaşlardan itibaren maruz kaldığı söylemlerin de aynı çerçevenin parçaları olduğunu ifade etti.
HARİTALARDA FİLİSTİN YERİNE “BÜYÜK İSRAİL” ANLATISI İDDİASI
Peled-Elhanan, eleştirilerinin yalnızca metinlerle sınırlı olmadığını, ders kitaplarında kullanılan haritaların da benzer bir yaklaşımı yansıttığını öne sürdü.
Haritalarda Batı Şeria’nın İsrail’in doğal bir parçası olarak gösterildiğini iddia eden Peled-Elhanan, buna karşın İsrail sınırları içerisindeki Arap yerleşimlerinin büyük bölümünün haritalarda yer almadığını söyledi. Buna karşılık Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerinin haritalarda gösterildiğini belirten akademisyen, bunun çocukların coğrafi ve tarihsel algısını doğrudan etkilediğini savundu.
Peled-Elhanan, öğrencilerin bu nedenle Filistinlileri kendi topraklarını işgal eden taraf olarak algılayabildiğini ileri sürdü.
TARİH ANLATISINA ELEŞTİRİLER
İsrailli akademisyen, 1990’lı yılların sonlarında bazı tarihçilerin Deyr Yasin ve Kefr Kasım gibi olayların ders kitaplarında daha farklı bir bakış açısıyla ele alınması yönünde girişimlerde bulunduğunu ancak genel anlatının değişmediğini söyledi.
Filistinlilerin eğitim materyallerinde çoğu zaman “Filistinli” kimliğiyle değil, “İsrailli Araplar” ifadesiyle tanımlandığını belirten Peled-Elhanan, tarihsel olayların aktarılış biçiminin de resmi anlatıyı destekleyecek şekilde kurgulandığını iddia etti.
“HOLOKOST EĞİTİMİ KORKU TEMELLİ BİR KİMLİK OLUŞTURUYOR”
Peled-Elhanan, İsrail’de ulusal kimliğin şekillenmesinde Holokost eğitiminin merkezi bir yere sahip olduğunu belirterek, bu eğitimin yalnızca tarih öğretme amacı taşımadığını öne sürdü.
Holokost anlatısının öğrencilerde sürekli bir tehdit algısı oluşturacak şekilde işlendiğini savunan akademisyen, öğretmen kılavuzlarında küçük yaş gruplarına yönelik verilen eğitimlerin de bu anlayış doğrultusunda hazırlandığını iddia etti.
Bu yaklaşımın toplumda “biz ve ötekiler” ayrımını güçlendirdiğini ileri süren Peled-Elhanan, İsrail’deki farklı Yahudi topluluklarının tarih ve kültürlerinin de eğitim müfredatında yeterince yer bulmadığını ifade etti.
GAZZE VE ULUSLARARASI TEPKİLERE İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER
Gazze’de yaşanan gelişmelerin de aynı eğitim ve söylem çerçevesinde ele alındığını savunan Peled-Elhanan, resmi anlatının güvenlik eksenli bir bakış açısıyla oluşturulduğunu öne sürdü.
Avrupa’daki akademik ve siyasi çevrelerin İsrail eğitim sistemine yönelik eleştiriler karşısında yeterince güçlü tepki vermediğini iddia eden Peled-Elhanan, Filistin ders kitaplarının ise hem İsrail hem de uluslararası bazı mekanizmalar aracılığıyla sansüre uğradığını savundu.
İsrail Eğitim Bakanlığının Doğu Kudüs’te uygulanan Filistin müfredatına doğrudan müdahalede bulunduğunu ileri süren Peled-Elhanan, eğitim politikalarının bölgedeki çatışma ve kimlik tartışmalarında önemli rol oynadığını sözlerine ekledi.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
