Alpkan Koç
El Nino’nun şiddetlenmesiyle bağlantılı olarak düşen su seviyeleri ve İran savaşı nedeniyle artan talep, trafiği kısıtladığı için Panama Kanalı’ndaki en işlek nakliye hatlarındaki yeni fiyatlar rekor seviyeye ulaştı.
Ağustos ayında, kanalın yaygın olarak kullanılan kilitlerinden geçiş için yapılan günlük açık artırmaların ortalama fiyatı bu ayın başından beri yaklaşık 1,1 milyon dolara ulaşarak, geçen yılın aynı dönemine göre ortalama fiyatın 16 katının üzerine çıktı.
FİYATLAR FIRLADI
Fiyatlar, ABD ve İsrail öncülüğündeki İran bombardımanının 28 Şubat’ta başlaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla birlikte arttı.
Financial Times’in haberine göre, su seviyelerinin düşmesinin, gemilerin kanaldan taşıyabileceği kargo miktarını sınırlayacağı ve yılın ilerleyen dönemlerinde geçiş izinlerinin sayısını potansiyel olarak azaltacağı beklentisi nedeniyle de fiyatların yükselişi devam ediyor.
HÜRMÜZ KRİZİ TETİKLEDİ
Argus’un Amerika kıtası yük fiyatlandırması başkanı Ross Griffith, “Şu anki sorun, su seviyelerinin sürekli olarak düşmesi ve bunun mayıstan aralıka kadar böyle olmaması gerektiği” diye belirtti.
Bu yılki El Nino, Ren ve Tuna gibi Avrupa nehirlerindeki deniz trafiğini zaten aksatarak kruvaziyer seferlerinin iptal edilmesine ve yük taşımacılığının yeniden yönlendirilmesine neden oldu.
Bu arada, küresel petrolün beşte birinin aktığı darboğaz olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Asyalı alıcıları ABD Körfez Kıyısı’ndan ham petrol ve petrol ürünleri alımlarını artırmaya zorladı ve bu da Panama Kanalı’ndan geçiş için talepleri ve ücretleri yükseltti.
AÇIK ARTIRMA FİYATLARI YÜKSELİYOR
Argus tarafından derlenen verilere göre, son haftalarda daha büyük gemileri barındıran kanalın daha büyük kilitlerini kullanmanın ortalama fiyatı 2,5 milyon dolara ulaşarak, her iki ihale için de kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı.
28 Temmuz’dan bu yana Neopanamax ve Panamax tipi gemiler için yapılan bazı bireysel açık artırmaların fiyatları sırasıyla 3,78 milyon dolar ve 2,63 milyon dolara kadar yükseldi. Kilitlerin isimleri, kargo kapasitesine göre gemi boyutlarını ifade ediyor.
Büyük konteyner gemileri ve sıvılaştırılmış petrol gazı şirketleri gibi Panama Kanalı’nı sık sık kullanan büyük gemi sahipleri, günlük açık artırmalarda yer kapmak için rekabet etmek yerine, genellikle ortalama açık artırma fiyatlarının oldukça altında olan sabit oranlarda önceden yer ayırtırlar.
Ancak genel kanal trafiğinin yüzde 30’u, önceden yer ayırtmak yerine günlük açık artırmalarda rekabet edebiliyor.
En son fiyat artışı, Panama Kanalı İdaresi’nin Temmuz ayında, gemi draftı olarak da bilinen, gemilerin su üzerinde ne kadar alçakta oturabileceğine ilişkin kısıtlamaları yürürlüğe koymasının ardından geldi.
SU SEVİYESİNDE DAHA FAZLA DÜŞÜŞ BEKLENİYOR
Su derinliğindeki azalma, gemilerin daha az yük taşımasına ve dolayısıyla su üzerinde daha yüksekte oturmasına neden oluyor.
Bu durum, nakliye şirketleri ve müşterileri için fiyatları artırıyor ve 80 kilometre uzunluğundaki su yolunun girişinde büyük gemi kuyruklarına yol açabiliyor.
Argus’un tahminlerine göre, Panama Kanalı’na su sağlayan yapay Gatun Gölü’ndeki su seviyeleri 1965-2022 ortalamasının altında ve önümüzdeki birkaç ay içinde daha da düşmesi bekleniyor.
Su seviyeleri, olağanüstü kurak bir yıl olan 2023’e kıyasla daha yüksek olsa da, öngörülen düşüş çok daha dik ve Aralık ayında başlayacak kurak mevsimden önce gerçekleşiyor.
Griffith, “Dolayısıyla potansiyel olarak 2023’ten daha kötü bir durumla karşılaşabiliriz” diye belirtti.
GEÇİCİ PAZAR DALGALANMALARI YAŞANIYOR
Panama Kanalı İdaresi, Financial Times’a yaptığı açıklamada, yakın zamanda kanaldan geçen bazı gemilerin, belirli pazar ihtiyaçlarını karşılamak için açık artırmada 1 milyon doları aşan miktarlar ödediğini ve bunun Panama Kanalı tarafından belirlenen bir tarife değil, geçici pazar dalgalanmalarını yansıttığını belirtti.
Yetkililerden bir sözcü, “Açıklanan taslak düzenlemeler, günlük gemi geçiş sayısını azaltmayacak” dedi.
