Alpkan Koç
Norveç’in 1991’den bu yana tahtta bulunan Kralı 5. Harald, tedavi gördüğü Oslo Üniversite Hastanesi’nde hayatını kaybetti. 89 yaşındaki Harald’ın ölümünün ardından ülkede bir dönem sona ererken tahtın yeni sahibi, oğlu Veliaht Prens Haakon oldu.
Norveç Kraliyet Sarayı, Kral Harald’ın 28 Ağustos Cuma günü yerel saatle 06.35’te hastanede “huzur içinde” yaşamını yitirdiğini açıkladı. Saray, Kral’ın ölümünü derin üzüntüyle duyurdu.
SAĞLIK DURUMU SON GÜNLERDE AĞIRLAŞMIŞTI
Kral Harald, 17 Ağustos’ta sağlık sorunları nedeniyle Oslo Üniversite Hastanesi’nde tedavi altına alınmıştı. Kraliyet Sarayı, Kral’ın hemolitik anemi olarak bilinen ve alyuvarların normalden daha hızlı parçalanmasına yol açan bir kan hastalığı nedeniyle tedavi gördüğünü bildirmişti.
Tedavi sürecinde Kral’da kan dolaşımında bakteriyel enfeksiyon geliştiği ve antibiyotik tedavisi uygulandığı açıklanmıştı. İlk aşamada tedaviye olumlu yanıt verdiği belirtilen Harald’ın sağlık durumu daha sonra yeniden kötüleşti. Saray, 27 Ağustos’ta Kral’ın durumunun “çok ciddi” olduğunu duyurmuştu.
Kral’ın sağlık durumunun ağırlaşmasının ardından Kraliçe Sonja ve Veliaht Prens Haakon’un programları iptal edilmiş, Haakon, babasının görevlerini vekaleten yürütmeye başlamıştı. Norveçliler de Kraliyet sarayı önünde toplanarak Kal için çiçek bırakmış ve destek mesajları paylaşmıştı.
1991’DE TAHTA ÇIKMIŞTI
1. Harald, babası Kral 5. Olav’ın Ocak 1991’de hayatını kaybetmesinin ardından Norveç tahtına geçti. 30 yılı aşkın süren hükümdarlığı boyunca büyük ölçüde sembolik yetkilere sahip olan Kral, Norveç toplumunda geniş kabul gören ve halkla yakın ilişkisiyle öne çıkan bir hükümdar olarak tanındı.
Harald, Avrupa’nın en yaşlı hükümdarı olarak görev yapıyordu. İleri yaşına ve son yıllarda yaşadığı çeşitli sağlık sorunlarına rağmen tahttan çekilmeyi hiçbir zaman tercih etmedi. Daha önce yaptığı açıklamalarda, Norveç Parlamentosu önünde ettiği yeminin ömür boyu görev yapmayı gerektirdiğini belirterek tahttan çekilmeyeceğini ifade etmişti.
SAVAŞ YILLARINDA ABD’YE GÖTÜRÜLMÜŞTÜ
1937’de Oslo yakınlarındaki Asker’de dünyaya gelen Harald, Norveç’te doğan ilk veliaht prenslerden biri olarak tarihe geçti.
Harald henüz 3 yaşındayken Nazi Almanya’sının Norveç’i işgal etmesiyle ailesinin hayatı değişti. Annesi ve kız kardeşleriyle birlikte önce İsveç’e, ardından ABD’ye götürülen Harald, savaş yıllarının bir bölümünü sürgünde geçirdi. Babası ve dedesi ise Norveç hükümetiyle birlikte İngiltere’ye geçmişti.
Savaşın ardından Norveç’e dönen Harald, Kraliyet görevleri için yetiştirildi. 1950’li yıllardan itibaren kamu görevlerinde yer alan Harald, ilerleyen yıllarda ülkenin veliaht prensi oldu.
HALKIN SEVDİĞİ KRAL OLARAK ANILDI
Harald’ın hükümdarlığı yalnızca resmi görevlerle değil, Norveç halkıyla kurduğu samimi ilişkiyle de öne çıktı.
2011’de Norveç’te düzenlenen terör saldırılarının ardından yaptığı konuşmada birlik, hoşgörü ve farklılıklara saygı vurgusu yapan Harald, 2016’da tahta çıkışının 25. yılı dolayısıyla yaptığı konuşmada da Norveç toplumundaki farklı kimlik ve inançların ülkenin bir parçası olduğunu vurgulamıştı.
Harald ayrıca gençliğinden itibaren yelkene olan ilgisiyle tanınıyordu. Olimpiyatlarda Norveç’i temsil eden Kral, uluslararası yarışlarda ülkesine dereceler kazandırmıştı.
KRALİYET AİLESİNDE YENİ DÖNEM
Kral Harald’ın ölümünün ardından Norveç tahtı, oğlu Veliaht Prens Haakon’a geçecek. Haakon, babasının sağlık sorunları nedeniyle son dönemde Kral adına vekillik görevini yürütüyordu.
Harald’ın ardından Norveç Kraliyet Ailesi için yeni bir dönem başlarken, ülkede Kral’ın onlarca yıllık hükümdarlığı ve kraliyet kurumuna bıraktığı miras gündemin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Norveç’te monarşi, anayasal ve büyük ölçüde sembolik bir role sahip bulunuyor. Ülkenin siyasi yönetiminde belirleyici güç seçilmiş parlamento ve hükümette bulunurken Kral, devletin sembolik başı olarak görev yapıyor.
