Alpkan Koç
Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi sınırında büyük bir felaket yaşandı.
Şiddetli seller Bhotekoshi Nehri’nde taşkınlara yol açtı, kasaba ve şehirleri devasa su kütleleri vurdu.
Son verilere göre felakette en az 389 kişi hayatını kaybetti, bin 400’den fazla kişi ise sular altında kalarak kayboldu.
SEL FELAKETİNİN PERDE ARKASI
Yaşananların ardından gözler, böyle büyük çapta afet seviyesinde bir selin oluşmasındaki etkenlere çevrildi.
The Washington Post’un haberine göre Nepalli yetkililer, sellere buzul çökmesinin yol açtığını açıkladı.
SİRK BUZULU
Yetkililer, çöken buzulun muhtemelen dağların yüksek kesimlerindeki bir çöküntü veya havzada oluşan bir “sirk buzulunun” alt parçası olduğunu belirtti.
Buzul çökmesi yapısal olarak çığa benzetiliyor; ancak dağ yamacından aşağı inen kar yerine, düşen devasa buz kütlesi enerjiyi ve molozları toplayarak hızla akan, yıkıcı bir karışıma dönüşüyor.
BUZUL SEL SULARININ HACMİNİ ARTIRDI
Yaşanan bu son felakette, buzul dağdan aşağı düştükçe daha fazla erimeye neden olacak bir enerji ve ısı kazanıldı, bu da sel sularının hacmini artırdı.
Alberta’daki Calgary Üniversitesi’nden yer bilimci Dan Shugar, yeni uydu görüntülerinin buzulun, çöken kütlenin sadece bir parçası olduğunu belirtti.
“HENÜZ TAM OLARAK NE KADAR BÜYÜK OLDUĞUNU BİLMİYORUZ”
Shugar “Görünüşe göre bu, buzulun bir kısmını da beraberinde sürükleyen büyük bir kaya çığı yani büyük bir ana kaya heyelanı. Henüz tam olarak ne kadar büyük olduğunu bilmiyoruz ama oldukça devasa.” dedi
BUZULLAR VADİSİ
Nepal’deki afette söz konusu dağ, Himalayalar’ın bir parçası olan Langtang Lirung dağı.
Dünyanın en yüksek 99. dağı olan bu zirve, halk arasında “Buzullar Vadisi” olarak bilinen Langtang Vadisi’nde yer alıyor.
LİRUNG’DAN KOPAN MALZEMELER LENDE KHOLA NEHRİNE DÜŞTÜ
Langtang Lirung’dan kopan malzemelerin büyük olasılıkla Nepal ile Tibet sınırındaki Lende Khola nehrine düştüğü tahmin ediliyor.
Reuters’ın aktardığına göre bu olay, toplamda 100 kilometreden daha uzak mesafedeki nehirleri bile etkiledi.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE PERMAFROST ÇÖZÜLMESİ
Dan Shugar; iklim değişikliğinin; buzul erimesi, permafrost çözülmesi, yağış ve sıcaklık modellerindeki değişikliklerin bir kombinasyonu yoluyla bu tür olayları daha olası kılacağından yüzde 100 emin olduğunu belirtiyor.
İNSAN FAALİYETLERİ
Shugar sözlerini şöyle tamamladı:
“Elbette diğer çok büyük bir faktör de insan faaliyetleridir. Eğer böyle bir olay içinde hiç insanın yaşamadığı bir vadide meydana gelseydi, şu an bu konuşmayı yapıyor olmazdık.
BUZUL ÇÖKMESİ VE MOLOZ AKINTISI
Ayrıca ABD Jeolojik Araştırma Kurumu’ndan (USGS) yapılan açıklamada ise selin deprem değil, buzul çökmesi ve moloz akıntısı nedeniyle meydana geldiği ve bu durumun da aşağı havzada felaket niteliğinde etkilere yol açtığı belirtildi.
Açıklamada, “Yakındaki sismik istasyonların, uzun periyotlu sismik dalgaların ve uydu görüntülerinin ek analizleri, olayın aslında bir buzul çökmesi ve moloz akıntısı olduğunu, herhangi bir depremin meydana gelmediğini belirlememizi sağladı.” ifadeleri kullanıldı
