Alpkan Koç
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa Parlamentosu’nun Güvenlik ve Savunma Alt Komitesi, Dış İlişkiler Komitesi ve NATO Parlamenter Asamblesi ile İlişkiler Delegasyonu’nun Belçika’nın başkenti Brüksel’deki ortak oturumuna konuk olarak, Avrupalı siyasetçilerin sorularını yanıtladı.
Rutte, İsviçre’de Dünya Ekonomik Forumu’nun yapıldığı Davos’ta ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği Grönland konulu görüşmenin içeriğine ilişkin sorulara cevabında, görüşmenin Arktik bölgesinin korunmasına odaklandığını söyledi.
Trump ile Arktik ve Grönland’ın NATO müttefikleri tarafından kolektif olarak korunması ve Rusya ile Çin’in bölgeden hem askeri hem de ekonomik olarak uzak tutulması konularının masaya yatırıldığını vurgulayan Rutte, “Grönland konusunda Danimarka adına müzakere etme yetkim yok. Bunu yapmadım ve yapmayacağım. Bunu yapmak Danimarka’ya düşer” dedi.
NATO İLE AB ORTAKLIĞI
Rutte, NATO’nun Arktik bölgesinin güvenliği için gerekli olan kabiliyet hedeflerini ayrıca ele alacağını söyledi. Rutte, NATO ile Avrupa Birliği (AB) ortaklığında NATO’nun rolünün standart belirleme, kabiliyetler, komuta ve kontrol konularında, AB’nin rolünün ise sanayi tabanı, regülasyon ve finansman alanında olduğunu söyledi.
ABD’ye olan güvenin azalması nedeniyle Avrupa’nın kendi savunmasını inşa etmesine ilişkin soruya cevabında Rutte, “Bunun elbette Avrupa ülkelerinin karar vereceği bir mesele olduğunu düşünüyorum. Ancak benim kanaatime göre bu, aynı şeylerin çok fazla tekrarlanması olacaktır. Bunu yapmak isterseniz, şimdiden kolaylıklar dilerim. Çünkü halihazırda olanların üzerine üniformalı kadın ve erkekler bulmanız gerekecek ve bu da işleri daha karmaşık hale getirecektir” dedi.
NATO ve AB’nin işbirliği mevcutken bunu yapmanın gücün bölünmesi anlamına geleceğini vurgulayan Rutte, “Bence Putin de buna bayılır” ifadelerini kullandı.
“TRUMP’IN NATO İÇİN ÇOK ÖNEMLİ OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUM”
ABD Başkanı Donald Trump ile olan ilişkilerine ilişkin soru üzerine Rutte, şu ifadeleri kullandı:
Bu söylediklerimle aranızdan birçoğunu rahatsız ettiğimi biliyorum ama bence Başkan Trump çok sayıda iyi iş yapıyor. Bu benim düşüncem. Çünkü Davos’ta söylediğim gibi, 2025’in sonunda tüm NATO ülkelerinin yüzde 2 hedefini yakalaması, Trump olmadan asla ama asla gerçekleşmezdi. Gerçekten İspanya’nın, İtalya’nın, Belçika’nın, Kanada’nın yüzde 1,5 seviyesinden yüzde 2’ye çıkmaya karar vereceğini mi düşünüyorsunuz?
Başkan Trump olmadan İtalya’nın yılın başında savunmaya 10 milyar daha fazla harcama yapacağına inanıyor musunuz? Bu mümkün değildi ve asla olmazdı. Lahey’de yüzde 5 taahhüdüne Başkan Trump olmadan ulaşılabilir miydi? Asla. Bu yüzden Trump’ın NATO için çok önemli olduğunu düşünüyorum.
Rutte, NATO dahilinde ABD’nin eski Başkanı Dwight Eisenhower döneminden beri bir rahatsızlık unsuru olan Avrupa’nın kendi payına düşen yükü üstlenmemesine ilişkin bir mesele olduğunu fakat bunun da çözülmesiyle Trump’ın NATO’ya bağlılığının tam olduğunu ifade etti.
Bu çerçevede Avrupa’nın savunma harcamalarını artırma planlarına değinen Rutte, “Bunun en büyük örneği Almanya. 2021’de savunmaya 70 milyar harcadı. 2029’da 160 milyar harcayacak, yani 90 milyar fazla. 2029’a kadar yüzde 5’lik hedefin bir parçası olarak çekirdek savunma harcamasında yüzde 3,5 seviyesine ulaşacak. Bu, NATO’nun ikinci büyük ekonomisi olan Almanya’nın bu yolda öncülük etmesi demek. Bu son derece kritik ve diğerleri için de çok iyi bir örnek” dedi.
“AVRUPA’NIN ABD OLMADAN KENDİNİ SAVUNABİLECEĞİNİ DÜŞÜNENLER HAYAL KURMASIN”
NATO Genel Sekreteri, “Burada birileri Avrupa Birliği’nin ya da Avrupa’nın ABD olmadan kendini savunabileceğini düşünüyorsa, hayal kurmaya devam etsin. Yapamazsınız. Yapamayız. Birbirimize ihtiyacımız var” dedi.
ABD’nin de NATO’ya ihtiyacı olduğunu ve Arktik bölgesine ilişkin tartışmaların bunun açık bir kanıtı olduğunu belirten Rutte, “Güvenli bir Arktik’e ihtiyaçları var. Atlantik’i de, Avrupa’yı da güvenlik altına almaları gerekiyor. ABD’nin NATO’da olmakta Kanada ve Avrupalı müttefikler kadar güçlü çıkarları var” ifadelerini kullandı.
“ABD’NİN NÜKLEER ŞEMSİYESİNİ KAYBEDERSİNİZ”
Rutte, “Fakat Avrupa için şunu söyleyeyim. Eğer gerçekten tek başınıza ilerlemek istiyorsanız, bunu GSYH’nin yüzde 5’i ile yapmayı unutun. Bu oran, yüzde 10 olur. Milyarlarca euroya mal olacak kendi nükleer kabiliyetinizi inşa etmek zorunda kalırsınız. Bunları kaybedersiniz. Bu senaryoda özgürlüğümüzün nihai güvencesini, yani ABD’nin nükleer şemsiyesini kaybedersiniz. O yüzden bol şanslar” dedi.
“İRAN NATO’NUN DOĞRUDAN MÜDAHİL OLACAĞI BİR MESELE DEĞİL”
NATO’nun İran rejimini doğrudan hedef almasını talep eden bir parlamenterin sorusuna cevap veren Rutte, “NATO olarak İran’la ancak İran’ın Kuzey Kore, Rusya ve Çin’le birlikte çalıştığı bağlamda ilgileniyoruz. Ama İran’ın kendi içindeki mevcut duruma gelince, elbette bundan son derece endişeliyiz. Hepimiz öyleyiz, fakat bu NATO’nun doğrudan müdahil olacağı bir mesele değil” dedi.
UKRAYNA
NATO’nun genişlemesine ilişkin bir soruya cevabında Rutte, “Elbette Avro-Atlantik bölgesindeki her ülke üyelik için başvurabilir ancak bunun için 32 ülkenin mutabakatı gerekiyor. Ukrayna konusunda daha önce de değindiğim gibi, şu anda oybirliği mevcut değil. Ancak Ukrayna’yı mümkün olan en güçlü halde tutmak için Ukrayna ile çalışmaya devam edeceğiz” dedi.
