Alpkan Koç
Chicago Üniversitesi tarafından düzenlenen yaz paleontoloji programına katılan lise öğrencisi Gabe Robinson, Wyoming’deki ünlü Green River Oluşumu’nda (Green River Formation) gerçekleştirdiği rutin saha çalışmaları sırasında eşine az rastlanır bir başarıya imza attı.
Kayaları katmanlarına ayıran genç öğrenci, timsahı andıran devasa dişlere sahip ve 52 milyon yıldır bozulmadan korunan tarih öncesi bir “Zırhlı Turna Balığı” (Gar) kafatası gün yüzüne çıkardı.
Sıradan bir kazı büyük bir keşfe dönüştü
Her yıl öğrencileri paleontoloji alanında eğitmek ve Kuzey Amerika’nın en zengin fosil yataklarında saha deneyimi kazandırmak amacıyla düzenlenen “Stones and Bones” (Taşlar ve Kemikler) programı, bu yıl tarihi bir ana tanıklık etti.
Kazı alanında çalışan Gabe Robinson, bir kaya bloğunu parçalarken öğretim görevlisi yardımcısı Patrick Riordan’ın taşın arasından çıkan sıra dışı tümsekleri fark etmesiyle kazının seyrini değiştirdi.
Durumun hemen program direktörü ve Chicago Field Müzesi Küratörü Lance Grande’ye bildirilmesi üzerine heyecanlı anlar yaşandı. Keşif anını anlatan Robinson, “Lance yanımıza gelip ‘Bence burada çok ilginç bir şey var’ dediğinde herkes etrafımıza toplandı. Kayayı temizlemeye devam ettik ve sonunda kesin karar verildi: Bu, dev bir zırhlı turna kafatasıydı”sözleriyle yaşadığı coşkuyu dile getirdi.
Gölün zirvesindeki avcı
Bulunan fosil, upuzun çeneleri ve ürkütücü diş yapısıyla bilinen “Gar” (Zırhlı Turna) balığı ailesine ait. Yüzlerce küçük dişin yanı sıra büyük köpek dişleriyle tam bir timsah kafasını andıran bu kafatasının ait olduğu canlının, hayattayken en az 2,5 metre (8 feet) uzunluğunda olduğu tahmin ediliyor. Bu boyutlar, onu Green River Oluşumu’nda şimdiye kadar bulunan en büyük zırhlı turna örneklerinden biri yapıyor.
Keşfin doğrulanması için fosil, yerel bir hastaneye götürülerek X-ışını (Röntgen) taramasından geçirildi. Tarama sonuçları, kafatasının bütünlüğünü net bir şekilde ortaya koydu. Bilim insanı Lance Grande, fosilleşme sürecinde kemiklerin genellikle parçalandığını ve dağıldığını belirterek, “Bu kafatasının bu denli eksiksiz ve bütün halde kalmış olması tek kelimeyle muazzam” dedi.
Taşa kazınmış 52 milyon yıllık ekosistem
Erken Eosen dönemine ait olan Green River Oluşumu, bilim insanlarına milyonlarca yıl öncesinin subtropikal göl yaşamına dair adeta eksiksiz bir ekolojik fotoğraf sunuyor. Bugün deniz seviyesinden yaklaşık 2.200 metre yükseklikte, gece ile gündüz arasında sert sıcaklık farklarının yaşandığı bir çöle dönüşen bu bölge, 52 milyon yıl önce timsahlar, büyük balıklar, sürüngenler ve zengin bitki örtüsüyle kaplı sulak bir cenretti.
Gabe Robinson tarafından keşfedilen bu dev kafatası, sergilenmek ve bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere Chicago’daki ünlü Field Müzesi’nin yaklaşık 30 milyon parçalık devasa koleksiyonuna dahil edildi. Genç lise öğrencisi için ise bu keşif, paleontoloji bilimini kitapların ve belgesellerin ötesinde bizzat yaşayarak tarihe geçme fırsatı sundu.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
