Alpkan Koç
Türkiye, tarihinde ikinci, başkenti Ankara’da ise ilk NATO Zirvesi’ne hazırlanıyor.
Ev sahipliğini Türkiye’nin yaptığı ilk NATO Zirvesi 2004 yılında İstanbul’da düzenlendi.
Türkiye’nin ikinci kez bir NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak olması, Türkiye ile NATO ilişkilerinin geçmişiyle ilgili birçok olay ve bilginin gündeme gelmesine yol açtı.
NATO ile Türkiye ilişkisine dair az bilinen en ilginç hikaye ise bu ilişkiyle ilgili yarım asrı aşkın süredir dillendirilen birçok iddia, tez hatta komplo teorisine dokunuyor.
NATO İTALYA’DA DOĞDU
28 Kasım 1954 günü, İtalya’daki bir NATO üssünde görev yapmakta olan bir subayın kız çocuğu dünyaya geldi.
Ailesi doğan bebeğe Nato adını verdi.
Bebeklerine Nato adını veren aile İtalyan değildi.
Nato’nun babası, o tarihte NATO’nun Napoli kentindeki üssünde görevli olan Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu Yüzbaşı Turan Çağlar idi.
Kızına Nato adını verecek kadar NATO’yu ve Batı ittifakını savunan bir düşünce yapısını benimseyen Turan Çağlar, Türkiye’nin sonraki on yıllarında bir kısmı da “NATO ve Batı ittifakı”ndan bilinecek olan birçok kritik olayda rol aldı.
NATO’NUN BABASI 27 MAYIS’TA
Turan Çağlar, kızı Nato’nun dünyaya gelmesinden 6 yıl sonra, “NATO’ya inanıyoruz ve bağlıyız” ifadelerinin yer aldığı bir bildiri ile ilan edilen 27 Mayıs darbesinin ardından darbeciler tarafından Basın-Yayın ve Turizm Bakanlığı İstanbul İl Temsilciliği ve İstanbul Radyoevi Kumandanlığı görevlerine getirildi.
DARBECİ CUNTA YAPILARINDA HEP ADI GEÇTİ
Yaklaşık 2 yıl bu görevlerde bulunan Turan Çağlar, Nisan 1962’de Harp Akademilerindeki yeni görevine başladı.
1964 yılında ordudan albay rütbesiyle emekli edilene kadar 60’lardaki başarısız darbe girişimleri ve “darbe yapma niyetli ve hevesli”si küçük cunta yapılanmalarında Turan Çağlar’ın hep adı geçti.
MİT BAĞLANTISI
Turan Çağlar, ordudan emekli olduktan sonra kendisi resmi görevli olmasa da bazı istihbaratçılarla bağlantılı bir isim oldu.
12 Eylül öncesinde bazı sol siyasi gruplarla ilişkisinin olduğu, 12 Eylül darbesini “dost”luk kurduğu o gruplardan isimlere bildirdiği, doğrudan muhataplarınca açıklandı.
ABD AJANLIĞIYLA SUÇLANDI
Turan Çağlar, Mart 1983’te yaygın anlatıya göre; istihbarat görevlisi olduğu belirtilen ABD’li diplomat John McGlosson ile para karşılığında istihbarı bilgiler vermek amacıyla görüştüğü sırada MİT tarafından suçüstü yapılarak gözaltına alındı.
Eşi Suzan Çağlar’ın anlatımına göre ise 16 Mart 1983 akşamı, evlerine gelen, gayet kibar davranan ve bir operasyonla ilgili bilgisine başvurmak amacıyla kendileriyle gelmesini isteyen 4 kişi ile birlikte evden ayrıldı.
Tutuklanarak Mamak Askeri Cezaevi’ne gönderilen Turan Çağlar hakkında Genelkurmay Askeri Mahkemesi’nde “milli müdafaya hıyanet” etme suçlamasıyla dava açıldı.
“ABD’LİLERİ DOLANDIRDIM”
ABD’lilere Türkiye ile ilgili önemli bilgiler vermekle suçlanan Turan Çağlar ile avukatı, ABD’li diplomat tarafından kendisinden para karşılığında bilgiler istendiğini doğruladı.
Ancak Turan Çağlar’ın, ABD’li diplomata “bilgi” diyerek verdiği yazılı materyalin tamamen kendisi tarafından üretilmiş kurgusal metinler olduğunu ve bu şekilde ABD’lileri dolandırdığını savundular.
“ABD SEMPATİZANIYIM AMA BU MEMLEKET SEVGİMİN ÜZERİNE ÇIKMAZ”
Turan Çağlar, Hürriyet gazetesinde, “Casus değil, Amerikan sempatizanıyım, fakat bu husus hiçbir zaman memleket sevgisi üzerine çıkamaz, çıkmamıştır” açıklamasının yayınlandığı 29 Temmuz 1983 günü hayatını kaybetti.
“EMEKLİ ALBAY MAMAK’TA KALP KRİZİ SONUCU ÖLDÜ”
30 Temmuz 1983 tarihinde gazetelerde Turan Çağlar’ın henüz yargılaması devam ederken kalp krizi geçirerek öldüğü haberi çıktı.
Ölümü ile ilgili şüphe hiçbir zaman açığa çıkmadı.
Ailesi ölümü hakkında bugüne kadar yüksek sesle bir açıklama yapmadı.
FEZLEKESİ 30 YIL SONRA GÜNDEME GELDİ
Yıllardan sonra 2013’te Turan Çağlar, Ergenekon Davası sırasında mahkemenin talebi üzerine hakkındaki MİT fezlekesinin dosyaya girmesiyle gündeme geldi.
O dönemki haberlere göre; fezlekede Turan Çağlar’ın 10 yıldan uzun bir süre ABD’lilerle temasta olduğu ve onların sordukları konularda para karşılığında verdiği detaylar yer alıyor.
NATO’NUN OXFORD DÖNEMİ
Turan Çağlar’ın kendisinin, ABD’lilerden o zamanın parasıyla “Takriben 1 ila 1,5 milyon Türk Lirası” aldığını söylediği belirtiliyor.
Fezlekede dikkat çeken bir detay da Turan Çağlar’ın Nato adını verdiği kızının 1973-1974’te Oxford Üniversitesi’ndeki eğitim masraflarının da ABD’liler tarafından karşılandığı hususuydu.
OPERASYONUN ARKASINDAKİ İSİM: HİRAM ABAS
Turan Çağlar’a operasyonun, o dönem MİT içinde Turan Çağlar’ın bağlantılı olduğu hizip ile karşı saflarda olan Hiram Abas’ın dahil olduğu bir ekip tarafından yapıldığı değerlendiriliyor.
1977 yılında yine benzer şekilde casusluk suçlaması yöneltilen istihbaratçı Sabahattin Savaşman’a da operasyon yapıldı ve o operasyon doğrudan Hiram Abas tarafından yönetildi.
Hiram Abas, 1990 yılında adı daha sonra DHKP-C olacak olan DEV-SOL örgütü tarafından öldürüldü.
KURTLAR VADİSİ’NDEKİ “UFUK BAŞTÜRK”
Turan Çağlar hakkındaki iddialar ve ölümü, Türk televizyon tarihinin kült yapımı Kurtlar Vadisi dizisinde de neredeyse gerçeğe aynı uygunlukla işlendi.
Dizinin 1’inci sezonunda, dizide “Kamu Güvenliği Teşkilatı” adlı kurgusal istihbarat biriminin başındaki, oyuncu Selçuk Yöntem tarafından canlandırılan Aslan Akbey karakteri tarafından yönetilen bir baskın sonucunda; istihbarat yetkilisi olarak bahsedilen Ufuk Baştürk karakteri, ABD’li görevlilerle yaptığı görüşme sırasında baskın yapılarak alıkondu.
Ufuk Baştürk karakteri, Kamu Güvenliği Teşkilatı’nın elindeyken şüpheli bir şekilde öldü.
ÇOCUĞUN EĞİTİM MASRAFI DETAYI
Dizideki ilginç bir detay da Aslan Akbey’in, ABD’liler ile görüşmelerinin bilgi satma olmadığını iddia eden Ufuk Baştürk’ün ABD’de üniversitede öğrenim gören çocuğunun okul taksitlerinin; dizide ABD’lilerin Türkiye’deki en önemli müttefiki olan, oyuncu Zafer Ergin tarafından canlandırılan “Baron” lakaplı Mehmet Karahanlı tarafından ödendiğini gösteren belgeleri sunmasıydı.
Bu detay ile Nato’nun Oxford’daki eğitim masraflarının ödenmesi arasındaki benzerliğin, o tarihte henüz kamuoyunda bilinmeyen fezlekedeki bilgiler ile bir bağlantısı var mı, yoksa tamamen senaristlerin kurgusundaki bir tesadüf mü olduğuna dair henüz bilgimiz yok.
ASLAN AKBEY’İN HİRAM ABAS YÖNÜ
Dizide Ufuk Baştürk’e operasyonu düzenleyen Aslan Akbey karakterinin, gerçek hayatta Turan Çağlar’a operasyonun ardındaki isim olduğu düşünülen Hiram Abas’tan esinlenilmiş olduğuna dair bariz izler ise dizinin yakın takipçileri tarafından sıklıkla dillendiriliyor.
Aslan Akbey-Hiram Abas eşleşmesine dizide yapılan en sembolik gönderme ise Aslan Akbey karakterinin ölümünün ardından, onun evinde arama yapan Polat Alemdar ile Abdülhey Çoban karakterlerinin karşılarına çıkan ve çok kısa bir süre izleyiciye de gösterilen bir kitaptı.
Evde görülen kitap, dizinin o dönemki senaryo ekibinde yer alan Soner Yalçın ile Doğan Yurdakul’un ortaklaşa kaleme aldığı ve Hiram Abas’ın hayatını anlatan “Bay Pipo” idi.
NATO’YA NE OLDU?
Nato, hayatı boyunca ikinci ismini kullandı. 2014 yılında verdiği bir röportajda, “’Nato kafa, nato mermer’ lafını duyduktan sonra bana böyle hitap edilmesini yasakladım” dedi.
Ünlü sanatçı ile evlendikten sonra Çağlar soyadı ile de hatırlanmadı.
Diğer adı ve iki oğlunun babasının soyadıyla biliniyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
