Alpkan Koç
Afrika kıtası, yüzyıllar boyunca Avrupalı ülkeler tarafından sömürüldü.
Sömürü sadece madenleri almakla kalmayıp, yağma ve katliama kadar uzandı.
Yaşananların üzerinden yıllar geçmesine rağmen Afrika’da sömürülen ülkelere tazminat ödemesi yapılmadı.
Yıllardır mağduriyet devam ederken Jamaika’dan önemli bir adım geldi.
KÖLELİK GEÇMİŞİ YARGIYA TAŞINIYOR
Ülkenin Kültür Bakanı Olivia Grange, Afrikalıların köleleştirilmesinin yasallığına ilişkin üç önemli soruyu yargıya taşımak istediklerini açıkladı.
Bu doğrultuda, soruların ülkenin en yüksek yargı merci olan Gizli Konsey Yargı Komitesi’ne sevk edilmesi için devlet başkanı konumundaki Kral’dan talepte bulunulacağı belirtildi.
ÇÖZÜME ZEMİN OLUŞTURACAK
Olivia Grange, bu adımın Afrikalı atalarının maruz kaldığı yüzlerce yıllık en korkunç istismar için uzun süredir beklenen bir çözüme zemin hazırlayabileceğini belirtti.
Bakan Grange ayrıca kolonyal dönemde götürülen tarihi eserlerin iadesini görüşmek üzere İngiliz Müzesi (British Museum) yetkilileriyle bir araya gelecek.
SEVK EDİLMEK İSTENEN 3 SORU
Jamaika hükümetinin Kral’dan Gizli Konsey Yargı Komitesi’ne sevk etmesini istediği üç soru şunlardan oluşuyor:
1-Jamaika’da Afrikalıların köleleştirilmesinin İngiliz hukukuna göre yasal olup olmadığı.
2-Uluslararası hukuku ihlal edip etmediği.
3-İngiltere’nin bugün tazminat ödeme konusunda hukuki bir yükümlülüğü bulunup bulunmadığı.
CHARLES’IN YETKİSİ YOK
Doğrudan bir ödeme talebi içermeyen dilekçe, önce Kral’a iletilecek, ardından Yargı Komitesi’ne sevk edilecek.
Kral Charles’ın sevk konusunda kişisel bir takdir yetkisi bulunmuyor.
İŞ BİRLİĞİ YAPILACAK
Grange, “Bu sorulara yanıt ya da karşılık aldıktan sonra atılacak sonraki adımlar belirlenecek.” dedi.
Buckingham Sarayı, dilekçenin usulüne uygun şekilde sunulmasını sağlamak için Jamaika Genel Valisi ile yakın iş birliği içinde çalışıldığını bildirdi.
“SAMİMİ KARARLILIĞINI BİRÇOK KEZ DİLE GETİRMİŞTİR”
Saray sözcüsü, “Majesteleri, kölelik konusu etrafında daha büyük bir anlayış geliştirilmesi ve günümüz toplumlarının yararına geçmişteki yanlışların düzeltilmesine yönelik yollar bulunması konusundaki kişisel ve samimi kararlılığını birçok kez dile getirmiştir.” açıklamasını yaptı.
1833 yılında imparatorluğun büyük bölümünde kölelik kaldırıldığında, İngiliz hükümeti köle sahiplerine tazminat olarak 20 milyon sterlin ödedi.
Bu parayı temin etmek için çekilen kredilerin ödemesi 2015 yılında tamamlandı.
“KÖLE SAHİPLERİNE ÖDEME YAPIYORDU”
Bakan Grange, “2015 yılına kadar İngiltere, halkımız ve atalarımız mülk olarak görüldüğü için köle sahiplerine ödeme yapıyordu. Asıl soru şu olmalı: Modern çağda, köleliğin kaldırılması sürecinde halkımızın mülk sayılması nedeniyle köle sahiplerine yapılan ödemelerin yükü yakın tarihe kadar taşındıysa, bugün neden bir hukuki yola başvurmayalım?” değerlendirmesinde bulundu.
TARİHİ ESERLER İÇİN GÖRÜŞME YAPILACAK
Grange, kolonyal dönemde Jamaika’dan götürülen eserlerin iadesine ilişkin görüşmeleri ilerletmek amacıyla İngiliz Müzesi yetkilileriyle de görüşecek.
Bakan, “Bu eserler paha biçilemez ve Jamaika’nın hikayesi için büyük önem taşıyor. Onları eve getirmek için çalışıyoruz.” ifadelerini kullandı.
NE OLMUŞTU?
Dönemin İngiltere Başbakanı David Cameron, 2015 yılında Jamaika’ya yaptığı ziyaret sırasında İngiltere’nin tarihi köle ticaretindeki rolü nedeniyle tazminat ödemesi seçeneğini dışlamıştı.
Jamaika parlamentosunda milletvekillerine seslenen Cameron, köleliğin her şekliyle tiksindirici olduğunu söylemiş ve “bu acı mirası geride bırakıp gelecek için inşa etmeye devam etmeyi” umduğunu eklemişti.
