Alpkan Koç
ABD ile İran heyetleri uzun süren bir müzakere süreci sonrası ortak bir mutabakatta karar kıldı.
Bu kapsamda iki ülke arasındaki savaşı sona erdirmeyi planlayan mutabakat, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanarak yürürlüğe girdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mutabakat zaptının uygulanması ve İsrail’in Lübnan’a saldırılarının durdurulmasını ABD ile görüşmek üzere İran heyetinin İsviçre’ye hareket edeceğini açıkladı.
“EN ÖNEMLİ KRİTER UYGULAMA AŞAMASIDIR”
İran devlet televizyonuna konuşan Bekayi, İran müzakere heyetinin ABD ile görüşmeler çerçevesinde İsviçre’ye gitmesine ilişkin açıklama yaptı.
Bekayi, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının mutabakat zaptının beş maddesinin yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirterek, “Bu seyahat, karşı tarafın yükümlülüklerinin yerine getirilmesini talep etmek ve takip etmek amacıyla gerçekleştirilmektedir çünkü herhangi bir mutabakatın değerlendirilmesinde en önemli kriter, uygulama aşamasıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
“BU ŞARTLAR, KARŞI TARAFÇA HENÜZ YERİNE GETİRİLMEMİŞTİR”
Mutabakat zaptının 13. maddesine göre, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının, ABD’nin 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelere dayalı yükümlülüklerinin yerine getirilmesine ve devam etmesine bağlı olduğunu söyleyen Bekayi, şöyle konuştu:
“Bu şartlar, karşı tarafça henüz yerine getirilmemiştir ve bu seyahat, bu yükümlülüklerin nasıl yerine getirileceğini açıklığa kavuşturmak amacıyla gerçekleştirilmektedir.”
“ABD, LÜBNAN’DA ATEŞKESİ İLAN ETMEYE ZORLAMAKLA YÜKÜMLÜ”
Bekayi, mutabakat zaptının ilk maddesinin “Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşı sona erdirmek” olduğunu belirterek bunun “karşılıklı yükümlülüklerin temel direği” olduğunu ifade etti.
İran’ın taahhütlerine bağlı kaldığının altını çizen Bekayi, ABD’nin İsrail’i “Lübnan’da ateşkes ilan etmeye zorlamakla yükümlü” olduğunu ancak bu konuda “başarısız olarak, mutabakat zaptını açıkça ihlal” ettiğini belirtti.
“İLK MADDENİN İHLALİ TÜM ANLAŞMANIN SORGULANMASI ANLAMINA GELİYOR”
Bekayi, deniz ablukasının sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda adımlar atıldığını ancak imzalanan mutabakat zaptının ”bir bütün” olduğunu vurguladı.
İlk maddenin ihlalinin tüm anlaşmanın “sorgulanması” anlamına geldiğini kaydeden Bekayi, “Diğer taraf gerekli önlemleri derhal almazsa, tüm mutabakat ciddi bir sorunla karşı karşıya kalacaktır.” dedi.
BÜRGENSTOCK’TAKİ İPTAL EDİLEN TOPLANTI
İsviçre Dışişleri Bakanlığı, ABD ile İran liderlerinin sorunlarının çözülmesini ve savaşın durdurulmasını öngören mutabakatı imzalamasının ardından, tarafların dün Bürgenstock’ta bir araya geleceği toplantının iptal edildiğini duyurmuştu.
Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, “Bürgenstock’taki toplantılar planlandığı gibi bugün yapılmayacak. Dolayısıyla dün duyurulan toplantı iptal edildi.” ifadesi kullanılmıştı.
Açıklama, Beyaz Saray’ın İran ile yürütülecek teknik görüşmelere ilişkin hazırlıkların sürdüğünü ancak ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsviçre seyahatinin şimdilik ertelendiğini duyurmasının ardından gelmişti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de bugün Bürgenstock’ta gerçekleştirilmesi planlanan İran-ABD müzakerelerinin “daha sonraki tarihe ertelendiğini” duyurmuştu.
ABD İLE İRAN ARASINDA SAĞLANAN MUTABAKAT
İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran’da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmuştu.
“İslamabad Mutabakatı” adı verilen mutabakat zaptı, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanmıştı.
Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın açılması, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
