Alpkan Koç
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden 3 ay geçti.
Orta Doğu için yıkıcı etkileri olan savaş, bölge ülkeleri açısından birçok şeyi değiştirdi.
Bazı ülkeler savaş sonucunda çöküşün eşiğine gelirken, bazı ülkeler ise uyguladıkları stratejik planlar sayesinde süreci zarar görmeden atlatmayı ve yeni kazanımlar elde etmeyi başardı.
İsrail merkezli Ynet Global haber sitesi, savaş sürecinde Türkiye’nin tutumunu, izlediği stratejiyi ve yeniden şekillenen Orta Doğu’da Türkiye’nin geleceğine ilişkin dikkat çeken bir analiz yayımladı.
BÖLGESEL FELAKETİ STRATEJİK KAZANIMA DÖNÜŞTÜRDÜ
Analize göre, İsrail Hava Kuvvetleri İran’ın nükleer altyapısını imha ederken ve İsrail Savunma Kuvvetleri birçok cephede savaşırken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bölgesel felaketi stratejik kazanıma dönüştürdü.
Salı günü Türkiye ve Suudi Arabistan, yeni bir kara yolu ve demiryolu koridoru için kapsamlı mutabakat zabıtları imzaladı.
KORİDORUN AMACI KÖRFEZ TEDARİK ZİNCİRLERİNİ YENİDEN İŞLER HALE GETİRMEK
Analize göre koridorun amacı, neredeyse tamamen kapalı olan Hürmüz Boğazı’nı bypass etmek, kargo transit süresini deniz yoluyla 30 günü aşan seviyeden kara yoluyla iki haftanın altına indirmek ve şubat ayı sonlarında başlayan ABD-İran savaşı nedeniyle tıkanan Körfez tedarik zincirlerini yeniden işler hale getirmek.
Yeni koridor, İstanbul’dan başlayarak Esad sonrası Suriye üzerinden Ürdün’e uzanıyor ve Haditha Sınır Kapısı aracılığıyla Suudi Arabistan’ın mevcut demiryolu ağına bağlanıyor.
5,5 MİLYAR DOLAR MALİYET
Koridorun nihai hedefi ise Umman’a ve Hint Okyanusu’na ulaşmak.Tahmini yatırım maliyeti yaklaşık 5,5 milyar dolar olarak hesaplanırken, Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) güzergah boyunca Türk demiryolu altyapısına şimdiden 750 milyon dolar yatırım yapmayı taahhüt etti.
İSRAİL TİCARET MERKEZİ OLACAKTI
Eylül 2023’te dönemin ABD Başkanı Joe Biden, Yeni Delhi’deki G20 Zirvesi’nde Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) olarak bilinen projeyi duyurdu.Bu koridor, Hindistan limanlarından Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Ürdün ve İsrail üzerinden Avrupa’ya yük taşımacılığı yapılmasını öngörüyordu.
Proje aynı zamanda, İsrail’in İbrahim Anlaşmaları sayesinde kurduğu ilişkilerin ülkeyi Orta Doğu ticaretinin vazgeçilmez merkezi haline getireceği varsayımına dayanıyordu.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN BUNU KABUL ETMEDİ
Ancak Recep Tayyip Erdoğan bu durumu kabul etmedi.
Yüzyıllardır Asya ile Avrupa arasında doğal bir köprü konumunda bulunan Türkiye’nin tamamen göz ardı edildiğini birçok kez yüksek sesle dile getirdi.
YENİ KORİDOR DOĞRUDAN YENİ BİR ALTERNATİF
IMEC, Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e saldırısıyla birlikte fiilen sona erdi ve o tarihten bu yana yeniden canlandırılamadı.
Bu hafta açıklanan Suudi Arabistan-Türkiye koridoru ise projenin doğrudan alternatifi olarak öne çıkıyor.
TÜRKİYE HARİTANIN MERKEZİNDEKİ AKTÖRLERDEN BİRİ HALİNE GELİYOR
Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu kez Türkiye’nin denklem dışında bırakılmamasını sağladı.
Analize göre Türkiye artık yalnızca haritada yeniden yer almıyor; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın girişimleri sayesinde haritanın merkezindeki aktörlerden biri haline geliyor.
RECEP TAYYİP ERDOĞAN’IN KURDUĞU YAPI İZLENMEYİ HAK EDİYOR
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kurduğu jeopolitik yapı, Kudüs’ten dikkatle izlenmeyi hak ediyor. Çünkü bu yapı, büyük ölçüde İsrail’in savaşla meşgul olduğu bir dönemde inşa edildi.
Öncelikle, koridorun operasyonel omurgasını oluşturan Suriye’ye bakmak gerekiyor.
TÜRKİYE YOĞUN ÇABA HARCADI
Esad’ın düşüşünden sonra geçen aylarda Türkiye, kendisini Şam’ın vazgeçilmez ekonomik hamisi olarak konumlandırmak için yoğun çaba harcadı.
TİCARET HACMİ HEDEFİ 10 MİLYAR DOLAR
Türk şirketleri halihazırda Halep’te faaliyet gösteriyor, Türk bankaları Suriye’de şubeler açmaya hazırlanıyor ve 2030 yılı için ikili ticaret hacmi hedefi 10 milyar dolar olarak belirlenmiş durumda.
Bu hafta Gaziantep’te düzenlenen Anadolu Şehir Ekonomileri Zirvesi’nde Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye ile Suriye arasındaki İslahiye demiryolu geçişinin yakında açılacağını duyurdu.
YÜK TRENLERİ HALEP VE ŞAM’DAN GEÇECEK
İstanbul ile Suudi Arabistan arasında işleyecek her yük treni Halep ve Şam’dan geçecek.
Bu da Avrasya kara köprüsünün önemli bir bölümünün fiilen Ankara’nın ekonomik etkisi altındaki bir bölgeden geçeceği anlamına geliyor.
GENİŞ ETKİ ALANI GÜVENCE ALTINA ALINDI
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından Kızıldeniz’e uzanan geniş bir etki alanını güvence altına aldı.
Yeni koridor, ABD-İran çatışması nedeniyle aksayan deniz yollarına alternatif olarak tasarlandı.
TÜRKİYE İLE TARİHİ BİR LOJİSTİK ANLAŞMAYA İMZA ATTI
Ancak aynı zamanda Körfez ticaretini İsrail’in transit altyapısına bağlamayı amaçlayan IMEC modeline de alternatif oluşturuyor.
Suudi Arabistan, Kudüs ile olası bir normalleşme sürecine temkinli şekilde yaklaşırken, bunun yerine Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğindeki Türkiye ile tarihi bir lojistik anlaşmaya imza attı.
Riyad’ın verdiği mesaj İsrail’e karşı düşmanca değil. Ancak İsrail açısından güven verici olduğu da söylenemez.
TÜRKİYE’NİN DEMİRYOLU AĞLARINDAN GEÇECEK MİLYARLARCA DOLARLIK TİCARET
İsrail savaşla meşgulken ve ABD’nin dikkati birçok cepheye dağılmışken Riyad, bugün için mevcut ve işlevsel olan altyapıya yatırım yapmayı tercih etti.
Türkiye’nin demiryolu ağından geçecek milyarlarca dolarlık ticaret, Şam’da faaliyet gösterecek Türk bankaları ve Recep Tayyip Erdoğan’ın etki alanından geçecek Suudi yükleri sıradan ekonomik işlemler olarak görülmüyor.
RECEP TAYYİP ERDOĞAN OSMANLI DÖNEMİNİ ANDIRAN YENİ BİR BÖLGESEL DÜZENİN ALTYAPISIN KURUYOR
Bunlar, analizde önümüzdeki on yılın bölgesel düzenini şekillendirecek unsurlar arasında değerlendirildi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran savaşı sonrası Ortadoğu’da Osmanlı döneminin andıran yeni bir bölgesel düzenin altyapısını kuruyor.
TÜRKİYE ORTADOĞU’DA DAHA GÜÇLÜ VE DAHA BELİRLEYİCİ KONUMA YÜKSELİYOR
Türkiye, savaşın yarattığı sarsıntılardan doğrudan etkilenmeden ekonomik ve jeopolitik kazanımlar elde etmeyi başarırken, yeniden şekillenen Ortadoğu’da daha güçlü ve daha belirleyici bir konuma yükseliyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
