Alpkan Koç
İran’da Ramazan ayı bugün itibarıyla başladı. Şafaktan gün batımına kadar 30 gün sürecek oruç döneminde, ülkede farklı yaklaşımlar öne çıkıyor.
1979’daki İran İslam Devrimi’nden bu yana kendisini “teokrasi” olarak tanımlayan ülkede, dindarlık oranlarının azaldığına dair araştırmalar yayımlanıyor.
2022’de bağımsız platform Açık Veri tarafından paylaşılan bir çalışmada, nüfusun önemli bir bölümünün düzenli oruç tutmadığı öne sürülmüştü.
“ORUÇ DİNİ GÖREVDİR”
Buna karşın birçok İranlı, ekonomik zorluklara ve savaş ihtimaline rağmen oruç tutmayı sürdürüyor. Toptan süt ürünleri ticareti yapan 50 yaşındaki Hasan, “Yaklaşan savaş ya da ekonomik durum ne olursa olsun, oruç tutmak dini görevimizdir” diyerek Ramazan’ın kendileri için vazgeçilmez olduğunu dile getiriyor.
Benzer şekilde beyaz sakallı Azizullah da orucun siyasi değil, kişisel bir mesele olduğunu savunuyor. “İnancım gereği oruç tutuyorum, ayrıca sağlığım için de faydalı” ifadelerini kullanıyor.
“YAŞANANLARDAN SONRA BIRAKTIM”
Ancak bazıları için oruç tutmak ya da tutmamak açık bir protesto anlamı taşıyor. 27 yaşındaki Nazanin, çalıştığı için oruç tutmadığını, ayrıca son dönemde yaşanan olayların ardından ibadetlerini bıraktığını söylüyor.
Alman Tagesschau haber sitesinin haberine göre; Nazanin’in işaret ettiği olaylar, yılın başında protestolara yönelik gerçekleştirilen sert müdahaleler. O dönemde binlerce kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Bu süreç, bazı kesimlerde rejime karşı dini pratiklerden uzaklaşma eğilimini güçlendirdi.
İNANÇ İLE REJİM ARASINDAKİ MESAFE
Protestolar sırasında ülke genelinde çok sayıda teoloji kurumu ve camiye yönelik saldırılar gerçekleşti. Bu saldırıların bir kısmının, binalarda konuşlanan güvenlik güçlerini hedef aldığı ifade edilirken; bazı gözlemciler bunu, rejimin siyasi araç haline getirdiği dine karşı bir tepki olarak yorumluyor.
Bu tablo, İran’da inanç ile siyasal otorite arasındaki ilişkinin toplum nezdinde yeniden sorgulandığına işaret ediyor.
BAYRAM BEKLENTİSİ, EKONOMİK GÖLGE
Tüm tartışmalara rağmen, birçok İranlı Ramazan ayının sonunda kutlanan Ramazan Bayramı’nı aileleriyle geçirmek istiyor.
Çiçekçi Mojtaba ise bu yıl ekonomik şartların kutlamaları sınırlayacağını düşünüyor. “Bayramı her zamanki gibi kutlayacağız ve yoksullara yardım etmeye çalışacağız. Ancak ekonomik durum her zamankinden daha kötü, tasarruf etmek zorundayız” diyor.
İran’da Ramazan ayı bu yıl yalnızca dini bir dönem değil; aynı zamanda inanç, protesto ve ekonomik gerçeklerin iç içe geçtiği bir toplumsal tabloyu da gözler önüne seriyor.
