Alpkan Koç
ABD ile İran arasındaki savaş 107 gün sürdü.
107 günlük süreçte ABD ve İran büyük kayıplar verdi.
Tüm dünyanın derinden etkilendiği savaşta bazı ülkeler ön plana çıktı. Bunlardan biri de Türkiye oldu.
The Middle East Eye haber sitesi, ABD-İran savaşı sürecinde bölgede yaşanan krizlere ve bu süreçte Türkiye’nin süreci kontrol ederek zarar almadan çıkmasına dair dikkat çeken bir haber yayımladı.
SAVAŞI ÖNLEME GİRİŞİMLERİ BAŞARISIZ OLDU
Habere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın şubat ayı sonlarında İran’a yönelik saldırı emri vermesiyle Türk yetkililer, uzun zamandır bölgede savaş olmaması için verdiği çabaya karşın istediklerini elde edemedi.
Savaşı önleme yönündeki tekrarlanan girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı ve Ankara’daki genel kanı, Donald Trump’ın Türk liderlerinin tavsiyelerinden ziyade İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun tavsiyelerini tercih ettiği yönündeydi.
3 AY SONRA HER ŞEY DEĞİŞTİ
Ancak üç ay sonra ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan ve Katar’ın yanı sıra Türkiye’yi de İran ile mutabakat zaptının sağlanmasına önemli ölçüde yardımcı olan ülkeler arasında saydı.
Ayrıca İsrail’e karşı giderek daha saldırgan bir üslup benimsedi.
ABD VE İRAN ANLAŞMASI HÜRMÜZ BOĞAZINI AÇMAZ SADECE BASKIYI AZALTIR
Pazar günü Tahran ve Washington, iki taraf arasındaki kırılgan ateşkesi 60 gün daha uzatacak ve ABD ile İsrail’in savaşı başlatmasıyla İran’ın kapattığı Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak bir anlaşmaya vardılar.
Habere göre Türk yetkililer, mutabakat zaptının ABD-İran anlaşmazlığının çözümüne yönelik yalnızca ilk adım olduğunu ve Hürmüz Boğazı’ndaki baskıyı hafifletmekten öteye geçmeyeceğini vurguladı.
“DAHA KARMAŞIK VE ZORLU OLACAK”
Bir Türk yetkili, “Nükleer dosya ve diğer yan konulara ilişkin nihai bir anlaşmaya varılması için tanınan 60 günlük süre, her şeyden daha karmaşık ve zorlu olacak” dedi.
Ankara’daki birçok uzman, İsrail’in önümüzdeki aylarda anlaşmayı bozmak için adımlar atabileceğinden endişe duyuyor.
TÜRKİYE SAVAŞTAN YARA ALMADAN ÇIKTI
Ancak bir şey açık: Türkiye, İran savaşından büyük ölçüde yara almadan çıktı.
İran’a karşı savaş başladığında Ankara, İran hükümetinin geleceği ve istikrarı konusunda ciddi endişeler taşıyordu, ancak en kötü korkuları gerçekleşmedi.
TÜRKİYE ACİL DURUM PLANINI DEVREYE SOKTU
Türkiye olası bir mülteci dalgasının ülkeye girmesini önlemek için İran ile doğu sınırında acil durum planlarını devreye soktu .
İRAN DEVLET OTORİTESİNİN ÇÖKÜŞÜ
İsrail ve ABD’nin İran hedeflerine yönelik saldırıları yoğunlaştıkça, Netanyahu’nun kabinesinden de “İran’dan sonra sırada Türkiye var” şeklinde söylemler yükseldi ve bu durum Ankara’da İran devlet otoritesinin çöküşünün potansiyel yayılma etkilerine ilişkin endişeleri artırdı.
ANKARA SAKİNLİĞİNİ KORUMAYI BAŞARDI
Bu endişelere rağmen Ankara, sınırda sakinliği korumayı başardı ve Donald Trump’ı, bölgesel bir kaosun iyi bir fikir olmadığına ikna edecek kadar siyasi sermayeye ve etkiye sahipti.
İRAN’IN FIRLATTIĞI BALİSTİK FÜZELER
Savaş sürecinde beklenmedik gelişmelerden biri de İran’ın Türkiye’ye dört balistik füze fırlatması oldu.
Bu saldırı, İran’ın ABD güçlerine ev sahipliği yapan Körfez ve diğer bölgesel ülkelere yönelik saldırılarıyla eş zamanlı olarak gerçekleşti ve ABD güçlerinin kullandığı İncirlik Hava Üssü ile İran balistik füze fırlatmalarını izlemek için kullanılan önemli bir tesis olan Kurecik Radar Üssü’nü hedef almış olabilir .
HAKAN FİDAN ETKİSİ
Füze saldırıları Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ı çok öfkelendirdi.
Tahran ile yaptığı birkaç sert görüşmede Fidan, Ankara’nın bu tür saldırılara, özellikle de yerleşim yerlerini hedef alan saldırılara müsamaha göstermeyeceğini açıkça belirtti.
TEHLİKELİ BİR GERLİM DÖNGÜSÜ
O dönemde Ankara’daki birçok yetkili, İran füzelerinin sivil bir bölgeye düşmesi ve can kayıplarına yol açması durumunda Türkiye’nin misilleme yapmak zorunda kalacağını ve bunun da tehlikeli bir gerilim döngüsünü tetikleyebileceğini öngörüyordu.
İran, saldırıları aralıklı tutarak ve ABD varlıklarının bulunduğu tesislere odaklayarak Türkiye ile sükuneti korumayı başardı.
İRONİK BİR ŞEKİLDE BU SALDIRILAR TÜRKİYE’Yİ GÜÇLENDİRDİ
Ancak ironik bir şekilde, bu saldırılar Ankara’nın NATO ittifakı içindeki konumunu güçlendirdi.
ABD hükümeti, Almanya ve İtalya ile birlikte Türkiye’ye çeşitli füze savunma sistemleri konuşlandırdı; bu da müttefiklerine ihtiyaç duydukları anda yardım etmelerini ve bu ülkelerle ilişkilerin daha da ısınmasını sağladı.
ANKARA SİLAH TEDARİKÇİSİ HALİNE GELDİ
Dahası, Ankara, İran’ın uzun menzilli insansız hava aracı saldırıları karşısında büyük miktarda hava savunma sistemi alımı yapmak isteyen Körfez ülkeleri için bir silah tedarikçisi olarak ortaya çıktı .
Ankara, Katar, Kuveyt ve Suudi Arabistan gibi ülkelerle yüz milyonlarca dolar değerinde sözleşme imzalayarak kendisini güvenilir bir silah tedarikçisi olarak konumlandırdı.
TÜRKİYE DİPLOMASİSİ
Türkiye, Körfez ülkeleriyle bu anlaşmaları imzalarken aynı zamanda İran’la ilişkilerini de sürdürmeyi başardı; bu durum ateşkes görüşmeleri sırasında oldukça faydalı oldu.
FİNANSAL MERKEZLERİN DOKUNULMAZLIK ALGISI YERLE BİR OLDU
İran’ın saldırıları, Körfez monarşilerinin ve onların göz kamaştırıcı finans merkezlerinin dokunulmaz olduğu algısını yerle bir etti ve Türkiye’yi alternatif bir yatırım merkezi olarak konumlandırmaya teşvik etti .
Bu, kapsamlı yasal reformlar ve uzun vadeli altyapı yatırımları gerektiren zorlu bir girişim. Yine de savaş, Türkiye’nin İran saldırılarından uzak güvenli bir liman olarak konumunu güçlendirmesine yardımcı oldu.
ENFLASYONLA MÜCADELE
Öte yandan savaş, Türkiye’nin enflasyonla mücadelesini de zorlaştırdı.
Bir enerji araştırma kuruluşu, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiğinin aksamasından kaynaklanan enerji fiyatlarındaki artışın, Türkiye’nin enerji faturasına yaklaşık 14 milyar dolar ekleyeceğini tahmin ediyor.
HÜKÜMET ENFLASYONU KONTROL ALTINA ALMAYI BAŞARDI
Enflasyonist etki Nisan ve Mayıs verilerinde zaten belirgindi, ancak hükümet sonuçları kontrol altına almayı başardı.
TÜRKİYE SAVAŞ SÜRECİNDE KRİZDEN FAYDALANMAYA ÇALIŞTI
Ancak bunun ötesinde Ankara, Hicaz Demiryolu’nu yeniden canlandırmaktan, Irak -Türkiye petrol boru hattını Basra’ya uzatmaya ve Katar ile Türkiye arasında bir doğalgaz boru hattı inşa etmeye kadar, sahip olduğu eşsiz konumdan yararlanarak çeşitli enerji ve bağlantı güzergahları önererek enerji krizinden faydalanmaya çalıştı .
“TÜRKLER BÖLGESEL KRİZLERİ FIRSATA DÖNÜŞTÜRME KONUSUNDA UZMANLAŞTILAR”
Avrupalı bir diplomat, “Türkler artık bölgesel krizleri kendi çıkarları için fırsata dönüştürme konusunda uzmanlaştılar.” dedi.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
