Alpkan Koç
Uzayda yeni gezegenler keşfedilmeye devam ediliyor.
Bu kapsamda son dönemde önemli bir gelişme yaşandı.
Gökbilimciler; Dünya’dan yaklaşık 2,5 kat daha büyük bir çapa sahip olmasına rağmen, 23 kat daha fazla kütlesi olan olağan dışı yoğunlukta dev bir ötegezegen keşfetti.
TEORİLER MEVCUT
“GJ 523b” adı verilen ve “mega-Dünya” olarak nitelendirilen bu gök cismi, kayalık gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair kabul gören mevcut teorilere meydan okuyor.
NASA’nın TESS uydusu ve Arizona’daki yer tabanlı teleskoplar aracılığıyla keşfedilen GJ 523b, yıldızının çevresindeki bir tam turunu yaklaşık 18 günde tamamlıyor.
BİLİM İNSANLARI ŞAŞIRDI
Yaklaşık 170 milyon yıllık genç bir sisteme ait olan gezegenin boyutu, kütlesi ve yoğunluğu bilim insanlarını şaşırttı.
Mevcut astronomi modellerine göre, Dünya kütlesinin 20 katına ulaşan dev çekirdeklerin hızla gaz toplayarak Jüpiter ya da Satürn gibi birer gaz devine dönüşmesi bekleniyordu.
KAYALIK YAPI
Ancak GJ 523b, devasa kütlesine rağmen neredeyse hiç kalın bir gaz katmanı oluşturmayarak yoğun ve kayalık bir yapıda kaldı.
Bilim dünyası, bu büyüklükteki bir gezegenin neden bir gaz devine dönüşmediği sorusuna yanıt arıyor.
2 SENARYO
Uzmanlar bu durumu iki temel ihtimalle açıklıyor.
İlk senaryoya göre gezegen, başlangıçta kalın bir atmosfere sahipti ancak zamanla bu katmanı kaybetti.
İkinci ve daha güçlü bir ihtimale göre ise sistemin erken dönemlerinde iki büyük gezegen birbiriyle çarpıştı; bu çarpışma gaz katmanlarını uzaya savururken arkasında birleşmiş, devasa ve son derece yoğun kayalık bir kütle bıraktı.
İNCELEME SÜRÜYOR
Gökbilimciler, GJ 523b gibi aşırı yoğun gezegenlerin evrende nadir rastlanan birer istisna mı yoksa henüz yeterince keşfedilmemiş geniş bir gezegen sınıfı mı olduğunu anlamak için gözlemlerini sürdürüyor.
Henüz hakem değerlendirmesi aşamasında olan çalışmanın, benzer gezegen örneklerinin artmasıyla birlikte gezegenlerin evrimine dair bilinen kuralları yeniden yazabileceği belirtiliyor.
