Alpkan Koç
Gök bilimciler, Jüpiter ile Neptün arasında Güneş’in yörüngesindeki ‘kentaur’ olarak adlandırılan donmuş bir gök cisminin kuyruklu yıldıza dönüştüğünü tespit etti.
2004 yılında keşfedilen ‘450P/LONEOS’ adlı cismin, Güneş’e yaklaştıkça aktif bir kuyruklu yıldıza evrilme süreci görüntülendi.
Yörünge analizleri, 450P’nin 1992 yılında değiştiğini gösterdi.
GÜNEŞ’E YAKIN BİR ROTAYA İTİLDİ
O dönemde Satürn’ün yaklaşık 4,6 milyon kilometre yakınından geçen cisim, gezegenin kütle çekim etkisiyle Güneş’e daha yakın bir rotaya itildi.
Bu yakınlaşma, cismin yörüngesini daralttı ve Güneş’e en yakın konumunu Jüpiter yörüngesinin dışına taşıdı.
DONMUŞ KATMANLAR ISINMAYA BAŞLADI
Güneş’e doğru ilerledikçe daha fazla ısıya maruz kalan gök cisminin yüzeyindeki donmuş katmanlar ısınmaya başladı.
Hawaii’deki Gemini North teleskobu ile yapılan incelemelerde, gök cisminin çekirdeği etrafında gaz ve toz bulutunun oluştuğu belirlendi.
JAMES WEBB UZAY TELESKOBU
James Webb Uzay Teleskobu’nun verileri ise bu bulutun içinde karbondioksit gazı ile kristalize buz parçacıklarını ortaya çıkardı.
Gök bilimciler, su buharının bulunmadığı bu mesafede gaz çıkışını ve kuyruklu yıldız benzeri hareketliliği doğrudan karbondioksitin tetiklediğini saptadı.
BUZ YAPISI
Güneş Sistemi’nin dışında yer alan donmuş gök cisimleri, genellikle 4,5 milyar yıl öncesinden kalan amorf ve gözenekli bir buz yapısına sahip oluyor.
Bu gözeneklerde sıkışan gazlar, Güneş ısısının etkisiyle buz kristalleştikçe dışarı salınıyor ve yüzeydeki toz parçacıklarını da beraberinde uzaya fırlatıyor.
İNCELEME FIRSATI
Bilim insanları, 450P’nin geçirdiği bu değişimi izleyerek ilkel Güneş Sistemi materyallerinin ısı karşısında nasıl bir dönüşüm yaşadığını ve kuyruklu yıldızların nasıl aktif hale geldiğini en erken aşamasında inceleme fırsatı buluyor.
Araştırmacılar, gezegenlerin oluşturacağı yeni kütle çekim etkisinin, 450P’yi Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızına dönüştürebileceğini öngörüyor.
Kaynak: Demirören Haber Ajansı (DHA)
