Alpkan Koç
Sahte para denildiğinde akla genellikle büyük suç örgütleri ve darphaneler geliyor.
1960’lı yıllarda Fransa’da yaşanan bir olay, bu algıyı tamamen değiştirdi.
Polonya doğumlu mühendis Czesław Bojarski, hiçbir büyük suç şebekesine bağlı olmadan, kendi geliştirdiği makinelerle evinin altındaki gizli atölyede bastığı banknotlarla Fransız yetkilileri yıllarca peşinden koşturdu.
Üstelik hazırladığı sahte paralar o kadar başarılıydı ki ilk etapta arkasında uluslararası bir suç örgütünün olduğu düşünüldü.
Dünyanın en usta kalpazanı
1917 yılında Polonya’da dünyaya gelen Czesław Bojarski, II. Dünya Savaşı’nın ardından Fransa’ya yerleşti.
Eğitimli bir mühendis olmasına rağmen istediği hayatı kuramayan Bojarski, zamanla tüm dikkatini banknot üretim tekniklerini incelemeye verdi.
Matbaa ekipmanlarını satın almak yerine kendi tasarlayan Bojarski, baskı kalıplarından filigranlı kâğıda kadar banknotun her ayrıntısını tek başına üretmeyi başardı.
Banknot uzmanları bile zorlandı
1950’li yıllarda ilk sahte 1.000 frank banknotlarını dolaşıma sokan Bojarski, yıllar içinde tekniğini sürekli geliştirdi.
En büyük başarısını ise 1962 yılında basmaya başladığı 100 Yeni Frank Bonaparte banknotlarında yakaladı. Hazırladığı sahte paralar öylesine kusursuzdu ki birçok banka görevlisi ve uzman ilk bakışta gerçeklerinden ayıramıyordu.
Hatta Banque de France’ın kayıtlarına göre Bojarski’nin hazırladığı Bonaparte banknotları, tarihte merkez bankasının belirli koşullarda nominal değeri üzerinden kabul ettiği tek sahte banknotlar arasında yer aldı.
Tek hatasında yakalandı
Yıllarca iz bırakmadan çalışan Bojarski’nin sonunu küçük bir hata hazırladı.
1963 yılında aynı kaynaktan gelen çok sayıda sahte banknotun tespit edilmesi üzerine polis, banknotların dolaşıma sokulduğu güzergahı takip etti.
Yapılan teknik ve fiziki takip sonunda Bojarski’nin bağlantılarına ulaşıldı ve 24 Nisan 1964’te düzenlenen operasyonla gözaltına alındı.
Filmi çekildi
Czesław Bojarski’nin sıra dışı yaşam öyküsü yıllar sonra yeniden gündeme geldi.
Fransız yönetmen Jean-Paul Salomé’nin çektiği L’Affaire Bojarski (The Money Maker) filmi, Bojarski’nin mühendislik yeteneğini ve dünyanın en dikkat çekici sahte para operasyonlarından birini beyaz perdeye taşıdı.
