Alpkan Koç
Brookings Enstitüsü Strobe Talbott Güvenlik, Strateji ve Teknoloji Merkezi Dış Politika Uzmanı Philip Gordon, Davos’taki Dünya Ekonomi Forumu kapsamında ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını değerlendirdi. Gordon, özellikle transatlantik ilişkilerin zayıfladığı bir dönemde Türkiye’nin ABD ile Avrupa arasında önemli bir aktör olabileceğine dikkat çekti.
Türkiye’nin çok yönlü bir dış politika izlediğini vurgulayan Gordon, “Başkan Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında her zaman olumlu ifadeler kullanıyor. Türkiye, Rusya’dan tamamen kopmamaya, Ukrayna ile Rusya arasında köprü rolü üstlenmeye ve ABD ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor” değerlendirmesinde bulundu.
TRUMP’IN DAVOS MESAJLARI, AVRUPA’DA ENDİŞE YARATTI
Trump’ın Davos’ta yaptığı konuşmanın Avrupalılar açısından sert ve eleştirel bulunduğunu ifade eden Gordon, buna rağmen ABD Başkanı’nın müzakereye açık bir alan bıraktığını söyledi. Trump’ın Grönland konusunda askeri güç kullanmayacağını açıklamasının Avrupa başkentlerinde kısmi bir rahatlama yarattığını dile getirdi.
Gordon, “Avrupa, olası gümrük vergileri ve yaptırımlara karşı oldukça sert ve her iki taraf için de yıpratıcı önlemler hazırlıyordu. Şimdi ise bu tırmanışı durdurma ihtimali doğdu” dedi.
GRÖNLAND TARTIŞMASI TİCARET KRİZİNE DÖNÜŞTÜ
ABD Başkanı Trump, Davos’ta yaptığı konuşmada Grönland’ı askeri yollarla alma niyeti olmadığını, Danimarka ile müzakere edilerek satın alma seçeneğinin masaya yatırılması gerektiğini ifade etti. Trump ayrıca, Avrupa’nın ekonomik gidişatını eleştirerek kamu harcamaları, göç ve ithalata bağımlılığın kıtayı zayıflattığını savundu.
Bu açıklamaların ardından Avrupa Parlamentosu, ABD’nin Grönland tutumu ve olası gümrük tarifeleri nedeniyle, Avrupa Birliği ile ABD arasında Temmuz 2025’te varılan ticaret anlaşmasının onay sürecini askıya aldı.
GÜMRÜK TARİFELERİ VE NATO DİPLOMASİSİ
Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yapılan görüşmeler sonucunda Grönland konusunda bir “çerçeve anlaşma” oluşturulduğunu ve bu kapsamda 1 Şubat’ta yürürlüğe girmesi planlanan bazı gümrük tarifelerinin durdurulduğunu açıkladı.
ABD Başkanı, Grönland’ın satın alınmasına karşı çıkan Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya’ya yönelik olarak 2026’dan itibaren yüzde 10 ila yüzde 25 arasında gümrük vergileri uygulanacağını duyurdu. Bu oranların, Grönland konusunda kapsamlı bir anlaşmaya varılana kadar geçerli olacağı belirtildi.
TÜRKİYE’YE DİKKAT ÇEKEN VURGU
Gordon’a göre, bu karmaşık tabloda Türkiye’nin hem ABD ile doğrudan temas kurabilen hem de Avrupa tarafından ciddiyetle dinlenen nadir aktörlerden biri olması, Ankara’yı Grönland krizi ve daha geniş transatlantik gerilimler açısından önemli bir pozisyona taşıyor.
