Alpkan Koç
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda raporunu açıkladı.
FAO, olumsuz hava koşulları ve Karadeniz’deki savaşa bağlı aksamaların temel gıda maddelerinin arzına yönelik endişeleri artırmasıyla küresel gıda fiyatlarının ağustos ayında 2022 sonundan bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştığını bildirdi.
TARIM PİYASASINDA DENGELER BOZULDU
Avrupa’da etkili olan aşırı sıcaklar ile kuraklık, şiddetli bir El Nino hava olayı tehdidi ve Ukrayna ile İran’daki savaşların tetiklediği ticari çalkantılar tarım piyasalarındaki dengeleri bozdu.
Yaşanan bu gelişmeler tahıl fiyatlarını son üç yılın, şekeri ise son bir yılın zirvesine taşıdı.
EMTİA FİYATLARI YÜKSELDİ
Uluslararası ticarete konu olan gıda emtialarının aylık değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, temmuz ayındaki revize edilmiş 130,8 puanlık verinin ardından ağustos ayında ortalama 133,3 puana yükseldi.
Bu seviye, Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalesinin ardından Mart 2022’de kaydedilen tarihi zirvenin yaklaşık yüzde 17 altında kalsa da Kasım 2022’den bu yana görülen en yüksek rakam olarak kayıtlara geçti.
Gelişmelere ilişkin değerlendirmede bulunan FAO Başekonomisti Maximo Torero, yaptığı yazılı açıklamada risklerin arttığına işaret etti.
“RİSK PRİMİ GIDA PİYASALARINA GERİ DÖNÜYOR”
Torero, “Küresel gıda fiyatlarındaki ağustos artışı, risk priminin gıda piyasalarına geri döndüğüne dair bir uyarı niteliğindedir: İklim şokları, jeopolitik gerilimler ve bozulan ticaret lojistiği bir araya gelerek arz beklentilerini daraltıyor” dedi.
Kurumun tahıllar, bitkisel yağlar, şeker, et ve süt ürünlerini kapsayan tüm alt fiyat göstergeleri ağustos ayında artış kaydetti.
Avrupa’daki aşırı hava olayları mısır ve şeker pancarı hasadının yanı sıra hayvancılık üretimini olumsuz etkilerken, beklenen El Nino doğa olayı Asya kıtasındaki palm yağı ve şeker rekoltesine yönelik endişeleri tırmandırdı.
Dört buçuk yılı geride bırakan savaş ortamında Karadeniz’deki saldırıların tırmanması Rusya ve Ukrayna’dan yapılan tahıl sevkiyatlarını sınırlandırdı.
ABD ile İran arasındaki çatışma ise tarım ürünlerinde kullanılan gübre akışını zorladı.
EN BÜYÜK ARTIŞ ŞEKER FİYATLARINDA
Gıda kategorileri incelendiğinde, FAO Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 2,2 artış göstererek Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi de yüzde 0,6 yükselişle Haziran 2022’den bu yana en tepe noktaya ulaştı.
Kurumun şeker fiyat göstergesi ise yüzde 11,9 oranında sıçrayarak Haziran 2025’ten bu yana görülen en yüksek düzeye tırmandı.
Bu artışta Avrupa ve Asya’daki hava şartlarına bağlı kaygıların yanı sıra Brezilya’nın kritik güney-orta bölgesindeki üretim düşüşü etkili oldu.
Öte yandan kuruluş yayımladığı ayrı bir raporda, temmuz ayındaki tahminine kıyasla 2026 küresel tahıl üretim beklentisini 3,4 milyon metrik ton aşağı çekerek 2 milyar 980 milyon tona indirdi.
SAVAŞLAR ANA ETKEN
Bu yeni veri, 2025 yılı seviyesinin yüzde 2,0 gerisine işaret ederken 2018’den bu yana kaydedilen en büyük yıllık düşüşe tekabül ediyor.
Ancak öngörülen toplam rekolte, kayıtlardaki en yüksek ikinci hacim olma özelliğini koruyor.
Kuruluş, 2026/2027 sezonu sonundaki dünya tahıl stok tahminini de yüzde 1,1 düşürerek 947,2 milyon tona revize etti.
Mevcut beklenti bir önceki sezonun yalnızca az farkla üzerinde seyrediyor.
İri daneli tahıl stoklarındaki aşağı yönlü tahmin, Karadeniz’deki nakliye kesintileri nedeniyle Rusya ve Ukrayna’da birikmesi beklenen buğday stoklarındaki yukarı yönlü revizyonun etkisini geride bıraktı.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
