Alpkan Koç
Bir sosyal medya kanalında tarih, siyaset ve sosyal etkenleri göz önünde bulundurarak geleceğe ilişkin tahminler paylaşmasıyla bilinen Çinli profesör Jiang Xueqin, Orta Doğu’daki savaşa ilişkin bir analiz paylaştı.
Türkiye’nin savaşın tam merkezinde yer alan, sonucun üzerinde etki sağlayabilecek gücü olan ve buna rağmen etkisi analiz edilmeyen bir ülke olduğuna dikkat çeken Jiang, “Herkes ABD’yi, İran’ı, İsrail’i, Rusya’yı ve Suudi Arabistan’ı izliyor. Ama bu savaşın bütün seyrini tek bir kararla değiştirebilecek ülke, stratejik konumu benzersiz derecede güçlü olan, her iki tarafın da ihtiyaç duyduğu ve hiçbir tarafın karşısına almayı göze alamadığı ülke olan Türkiye’dir” dedi.
Orta Doğu’daki savaşta Türkiye’nin “taraf tutmaktansa daha sofistike faaliyetlerde bulunduğunu” vurgulayan Jiang, “Bu sofistike yaklaşım olağanüstü bir stratejik konumlanış. Türkiye, bu savaşın gerçek kral yapıcısı. Kimsenin izlemediği ama her şeyi belirleyebilecek ülke” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin Avrupa ve Asya’nın kesişim noktasında stratejik bir noktada yer aldığından ve Boğazları kontrol etmesi nedeniyle Karadeniz’den Akdeniz’e açılmak isteyen Rusya üzerinde olağanüstü bir baskı aracına sahip olduğundan bahsetti. Jiang, ülkenin aynı zamanda İran ve İran’ın vekil güçlerinin faaliyet gösterdiği Irak ve Suriye ile komşu olduğuna ve NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip olduğuna dikkat çekti.
“500 YILLIK MİRASIN TEZAHÜRÜ”
Çinli profesör, “Bu, Türkiye’yi dünyada gerçekleşen her büyük stratejik hesaplamanın merkezine yerleştiren bir coğrafya. Bu tesadüf değil. Bu, Osmanlı Devleti’nin 500 yıllık stratejik mirasının modern bir devletin coğrafyasında tezahür etmesidir” dedi.
Türkiye’yi İran savaşında perde arkasındaki etkili oyuncu ve “kral yapıcı” kılan dört önemli nokta olduğunu ifade eden Çinli profesör, bunlardan birincisinin dünyanın en stratejik üslerinden biri konumundaki İncirlik Hava Üssü olduğunu söyledi.
“TÜRKİYE’NİN ELİNDE TUTTUĞU KART”
Suriye sınırına yakın, tüm Orta Doğu’ya erişim menzilinde olan bu üsse ilişkin çoğu kişinin bilmediği şeyler olduğunu söyleyen Jiang, şunları ifade etti:
Türkiye’nin İncirlik üzerinde kaldıraç gücü vardır ve bunu daha önce kullanmıştır. 2016’daki darbe girişiminden sonra Türkiye, geçici olarak üssün elektriğini kesmiş, Amerikan uçuşlarını kısıtlamış ve ABD’nin üssü kullanmasının siyasi işbirliğine bağlı olduğunu açıkça göstermiştir. Üssü kapatmadı ama gerektiğinde onu ciddi bir şekilde işlevsiz hale getirebileceğini açıkça ortaya koydu. Bu kaldıraç ortadan kalkmış değil. Eğer Türkiye, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü bu savaşın kendi çıkarlarına aykırı olduğunu düşünürse, İncirlik’in kullanımı zorlaşabilir. Bu kapatmadan ve NATO’dan çıkmadan ama ABD’nin askeri planlamasına gerçek maliyetler yükleyecek şekilde yapılabilir. Bu, Türkiye’nin henüz oynamadığı ama elinde tuttuğu bir kart
TÜRKİYE’NİN RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI’NDAKİ ROLÜ
İkinci noktanın Türk boğazları ve Rus donanması olduğunu ifade eden Jiang, “Türkiye, Rusya-Ukrayna Savaşı başladığında Montrö Sözleşmesi’ni uygulayarak Rus savaş gemilerinin geri dönmesini kısıtladı. Bu Rusya için önemli bir sınırlamaydı. Ama Türkiye, boğazları tamamen kapatmadı. Uygulamayı dikkatle dengeledi” dedi.
Üçüncü noktanın en karmaşık ve en az anlaşılan güç kaynağı olan Kürt meselesi olduğunu ve Türkiye’nin Suriye ile Irak’taki Kürt oluşumlarına yaklaşımının ABD için büyük bir diplomatik sorun olduğunu vurgulayan Jiang, Türkiye’nin bu durumu daha da zorlaştırma ya da taviz karşılığında yumuşatma kabiliyeti olduğunu savundu.
“EN İYİ KONUMDAKİ ÜLKE TÜRKİYE”
Dördüncü noktanın ise arabuluculuk olduğunu kaydeden Jiang, ABD ve İran arasında arabuluculuk için tek ülkenin Türkiye olduğunu ifade etti.
Jiang, Türkiye’nin elindeki stratejik avantajlar ile stratejik özerklik, bölgede etkisini artırma ve büyük güç olarak tanınma talep ettiğini vurguladı.
Jiang,şeklinde konuştu.
