Alpkan Koç
Orta Doğu’daki ABD-İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki abluka, tarihin en büyük petrol arz şoklarından birini tetikleyerek küresel yakıt krizini derinleştirdi.
Hürmüz Boğazı üzerinden dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si ve önemli LNG hacimleri geçerken, İran’ın boğazı fiilen kapatması ve ABD’nin ablukası birleşince günlük 8-10 milyon varil civarında arz kaybı yaşandı.
PETROL FİYATLARI 100 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKTI
Bu durum, Brent petrol fiyatlarını 100 doların üzerine, hatta zirve dönemlerde 110-120 dolar bandına taşıdı ve dizel, jet yakıtı gibi rafine ürünlerde daha keskin artışlara yol açtı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bunu ‘küresel petrol piyasasının tarihindeki en büyük arz kesintisi’ olarak nitelendiriyor.
Asya ve Avrupa gibi büyük ithalatçı bölgeler en ağır darbeyi alırken, yakıt kıtlığı ve tedarik zinciri aksamaları birçok ülkede hissediliyor.
BELÇİKA’YI YAKIT KRİZİ VURDU
Bu ülkelere bir örnek de Belçika oldu.
Belçika basınında yer alan habere göre, Avrupa’da yaşanan jet yakıtı krizi Brüksel Havayolları’nı da etkiliyor.
Orta Doğu’daki çatışmanın petrol ticareti üzerindeki etkisinin yarattığı belirsizlikler nedeniyle Brüksel Havayolları’nın gelecek 4-6 hafta yetecek miktarda jet yakıtı bulunuyor.
TAM KAPASİTE DEVAM EDEMEYECEK
Bu dönemin ötesinde, hava yolu şirketi tam kapasite faaliyete devam etmenin garantisini veremiyor.
Jet yakıt kıtlığı nedeniyle uçuş iptallerinde ise yolculara para iadesi yapılması planlanıyor.
Lufthansa Grubu’na bağlı Brüksel Havayolları, 90 noktaya uçuş yapıyor.
3 bin 700 civarında çalışanı olan şirketin 46 uçağı bulunuyor.
YAKIT FİYATLARI 2 KATINDAN FAZLA ARTTI
Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatların aksaması nedeniyle Avrupa’da petrol ve doğal gaz fiyatlarında hızlı artış yaşandı.
Avrupa’da özellikle jet yakıtı fiyatları geçen yıla göre 2 katından fazla arttı.
AB rafinerileri normal şartlarda jet yakıtı tüketiminin yüzde 70’ini karşılayabiliyor.
AVRUPA İÇİNDEKİ 160 UÇUŞ İPTAL EDİLECEK
Kalan kısmı ise özellikle Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, geçen ay Avrupa’nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunmuştu.
Hollanda merkezli hava yolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle bu ay Avrupa içinde 160 uçuşu iptal edeceğini açıkladı.
EKİM AYINA KADAR 20 BİN KISA MESAFELİ UÇUŞ İPTAL EDİLECEK
Alman hava yolu şirketi Lufthansa da maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı.
Lufthansa ayrıca, jet yakıtı fiyatlarındaki artış nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal edeceğini duyurdu.
Düşük maliyetli hava yolu şirketleri Ryanair ve EasyJet ile turizm şirketi TUI, olumsuz pazar koşulları nedeniyle yıl sonu tahminlerini aşağı yönlü revize etti.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
