Alpkan Koç
İran’da 28 Aralık 2025’te Tahran Büyük Çarşı’da başlayan gösteriler, riyalin çöküşü, yüksek enflasyon ve ekonomik kriz nedeniyle hızla ülke geneline yayıldı ve rejim karşıtı sloganlara dönüştü.
Ocak ayında şiddetin zirve yapmasıyla; güvenlik güçleri ağır silah ve canlı mermi kullandı, internet kesildi, binlerce kişi tutuklandı.
Şu an ana protestolar büyük ölçüde bastırıldı; sokak eylemleri azaldı ancak ülkedeki karışıklık sürüyor.
ABD, İRAN’DAKİ VATANDAŞLARINA ‘ÜLKEYİ TERK ETME’ ÇAĞRISI YAPTI
ABD, de İran’da devam eden güvenlik riskleri gerekçesiyle, ülkede bulunan vatandaşlarına tekrar ‘ülkeyi hemen terk etme’ çağrısı yaptı.
ABD’nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik uyarısında, ABD vatandaşlarından “Washington yönetiminin yardımına ihtiyaç duymadan İran’dan çıkış planı yapmaları” istendi.
İNTERNETE ERİŞİMDE ENGELLER DEVAM EDİYOR
Açıklamada, İran’da güvenlik önlemlerinin artırıldığı ve yolların kapatıldığı, toplu taşımanın aksadığı ve internet erişiminde engellemelerin devam ettiği ifade edildi.
İran yönetiminin mobil, sabit hat ve ulusal internet ağlarına erişimi kısıtlamaya devam ettiği belirtilen açıklamada, hava yolu şirketlerinin de İran’a ve İran’dan başka bölgelere uçuşları sınırladığı veya iptal ettiği kaydedildi.
“İRAN’I HEMEN TERK EDİN”
Açıklamada, “İran’ı hemen terk edin. İran’dan ayrılmak için ABD hükümetinin yardımına bağlı olmayan bir plan yapın.” denildi.
İran’dan ayrılamamaları halinde, ABD vatandaşlarının bulundukları konut içinde veya güvenli bir binada sığınak niteliğinde bir alan belirlemesi gerektiği vurgulanan açıklamada, yeterli miktarda gıda, su, ilaç ve temel ihtiyaç malzemesi bulundurulması tavsiye edildi.
“KARA YOLUYLA TÜRKİYE YA DA ERMENİSTAN’A GİDİN”
Açıklamada, ABD vatandaşlarının alternatif iletişim araçları planlaması ve güvenli olması halinde İran’dan kara yoluyla Türkiye veya Ermenistan’a gitmesi önerildi.
DAHA ÖNCE DE AYNI ÇAĞRI YAPILMIŞTI
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkan Donald Trump’ın İran konusunda diplomasiyi ilk seçenek olarak gördüğünü ancak diplomasi dışında da birçok seçeneği olduğunu söylemişti.
ABD, 13 Ocak’ta da ülkede devam eden gösterileri ve güvenlik risklerini gerekçe göstererek İran’daki vatandaşlarına ‘derhal ülkeyi terk etme’ çağrısı yapmıştı.
İRAN’DAKİ GÖSTERİLER
İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde gösteriler başladı.
Bölgede başlayan gösteriler ülke geneline yayıldı.
Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonucu ülke yönetimi internet erişimini engellemişti.
3 BİN 117 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
İran Şehit ve Gaziler Vakfı, Adli Tıp Kurumu’na dayandırdığı 21 Ocak’taki açıklamasında, gösterilerde güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmuştu.
Bu kişilerden 2 bin 427’sinin ‘silahlı terör grupları’ tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu ifade edilirken 690 kişi hakkında ise bilgi verilmemişti.
İran’da gösteriler son bulmuş olsa da ABD’nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.
ABD-İRAN GÖRÜŞMESİ BUGÜN UMMAN’DA YAPILACAK
ABD ile İran, Tahran’ın nükleer programını görüşmek için bugün Umman’ın başkenti Muskat’ta bir araya gelecek.
Görüşmelerde ABD’yi Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran’ı ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil edecek.
İran basını, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin, gece saatlerinde çok sayıda diplomatla Maskat’a ulaştığını duyurdu.
“EŞİTLİK SÖYLEM DEĞİL, ZORUNULUKTUR”
Arakçi, sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şu ifadeleri kullandı:
“İran diplomasiye açık gözlerle ve geçen yılın acı hatırasını unutmadan giriyor. İyi niyetle hareket ediyoruz ve haklarımızı kararlılıkla savunuyoruz. Taahhütlerin yerine getirilmesi gerekiyor. Eşitlik, karşılıklı saygı ve ortak çıkarlar söylem değil, zorunluluktur ve kalıcı bir anlaşmanın temel taşlarını oluşturur.”
