Alpkan Koç
Avrupa’da siyasi ve ekonomik kriz, her geçen gün etkisini hissettiriyor.
Dünyada savunma sanayiinde özellikle ABD, Çin ve Türkiye’nin başını çektiği bir dönüşüm yaşanıyor.
Ancak Avrupa; İHA ve savaş uçağı geliştirme konusunda çoğu ülkeden geri kaldı.
Bu kapsamda Avrupa ülkeleri, güçlerini birleştirerek ortaklaşa 6. nesil savaş uçağı oluşturmak istemişti.
Yaşanan son gelişme, Avrupa’da yaşanan krizin boyutunu gözler önüne serdi.
PROJE İPTAL EDİLDİ
Fransa ve Almanya, 2018 yılından bu yana ortaklaşa geliştirmeyi planladıkları 6. nesil savaş uçağı programı Geleceğin Muharebe Hava Sistemi’ni (FCAS) resmen iptal etti.
ORTAK ÜRETİM HEDEFLERİNE BÜYÜK DARBE
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un aldığı bu iptal kararı, İtalya eski Başbakanı Mario Draghi’nin Avrupa’nın ABD ve Çin karşısında rekabet edebilmesi için önerdiği “savunmada ortak üretim” hedefine büyük bir darbe indirdi.
LİDERLİK MÜCADELESİ
İki ülke arasındaki ipler, projeye liderlik etme mücadelesi veren Fransız Dassault Aviation ile genel merkezi Almanya’da bulunan Airbus Savunma ve Uzay arasındaki yetki kavgaları nedeniyle koptu.
Ayrıca uçak gemisi filosu bulunan Fransa’nın deniz kuvvetlerine uygun daha hafif bir uçak istemesi, uçak gemisi olmayan Almanya ile askeri gereksinimlerin uyuşmamasına yol açtı.
TARAFLAR BAŞKA ROTALARA YÖNELDİ
Fransız motor üreticisi Safran’ın, Alman MTU Aero Engines ile ortak motor geliştirme çalışmasını sonlandırdığını açıklaması ise FCAS projesinin tabutuna çakılan son çivi oldu.
FCAS’ın çöküşünün ardından taraflar farklı rotalara yöneldi. Dassault Aviation CEO’su Éric Trappier, yeni nesil savaş uçağını Fransa olarak tek başlarına geliştirebileceklerini belirterek ilk gösterim uçağını en geç 2031’de havalandırmayı hedeflediklerini duyurdu.
JAPONYA
Sektör uzmanları, Fransa’nın bu hamlesinin tamamen sıfırdan bir uçak yerine, hayalet drone’larla birlikte çalışabilecek bir “Super Rafale” modeline dönüşebileceğini değerlendiriyor.
Projeden eli boş dönen Almanya için ise geriye tek bir seçenek kalmış görünüyor: İngiltere, İtalya ve Japonya’nın yürüttüğü rakip Küresel Muharebe Hava Programı’na (GCAP – Tempest) dahil olmak. Ancak Berlin’in bu projeye masada söz sahibi bir kurucu ortak olarak mı, yoksa üretim payı kısıtlı ikincil bir müşteri olarak mı kabul edileceği belirsizliğini koruyor.
Tempest’i geliştirmek için ortak şirket kuran İngiliz ve İtalyan yetkililer, Almanya’nın getireceği finansal güce sıcak baksalar da yeni bir ortağın bürokrasi yaratarak uçağın 2035’teki ilk uçuş hedefini geciktirmesinden çekiniyor.
NE OLMUŞTU?
Mevcut tablo, 1980’lerde yaşanan bölünmeyi akıllara getiriyor.
O dönemde de Fransa ortak Avrupa uçağı konsorsiyumundan ayrılarak tek başına Rafale’ı üretmiş, aralarında Almanya ve İngiltere’nin de bulunduğu diğer ülkeler ise Eurofighter Typhoon yolunu seçmişti.
Savunma sanayii uzmanları, Avrupa’nın aynı anda Fransa, Almanya ve GCAP kaynaklı üç ayrı savaş uçağı programını ekonomik açıdan finanse edemeyeceği uyarısında bulunuyor.
Bir muharebe uçağının maliyetini amorti edebilmesi için gereken en az 600 adetlik sipariş hacminin bu şekilde bölünmesi, Avrupa savunma sanayiini dış pazarlarda ve ABD karşısında çok daha kırılgan hale getirebilir.
