Alpkan Koç
İsviçre’de yürütülen ABD-İran diplomasi trafiğinde önemli bir eşik daha geride bırakıldı.
Katar ve Pakistan’ın ortak arabuluculuğunda Bürgenstock kasabasında gerçekleştirilen dörtlü görüşmelerin ilk turunun ardından yapılan açıklamada, tarafların birçok başlıkta ilerleme sağladığı ve nihai anlaşmaya ulaşılması hedefiyle yeni müzakere sürecinin başlatıldığı bildirildi.
Katar ve Pakistan Dışişleri Bakanlıklarının ortak açıklamasına göre, İran ile ABD arasında daha önce imzalanan mutabakat zaptının ardından başlatılan görüşmeler, yapıcı bir atmosferde gerçekleşti. İlk gün temaslarında, özellikle teknik müzakerelerin devam ettirilmesi için gerekli altyapının oluşturulması konusunda uzlaşı sağlandığı belirtildi.
SİYASİ SÜRECİ DENETLEYECEK ÜST DÜZEY KOMİTE KURULUYOR
Açıklamada, tarafların mutabakat kapsamında yürütülecek diplomatik sürecin siyasi boyutunu takip etmek amacıyla üst düzey bir komite oluşturulması konusunda anlaşmaya vardığı ifade edildi.
Kurulacak komitenin, arabuluculuk faaliyetlerini koordine etmesinin yanı sıra müzakerelerin genel seyrini de denetleyeceği kaydedildi. Baş müzakerecilerin ise nükleer faaliyetler, yaptırımlar ve diğer teknik başlıklara ilişkin gelişmeleri düzenli raporlarla komiteye sunacağı aktarıldı.
Tarafların ayrıca kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşılabilmesi amacıyla 60 günlük bir yol haritası üzerinde mutabık kaldığı ve bu çerçevede teknik görüşmelerin hızlandırılması yönünde karar aldığı bildirildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN DOĞRUDAN İLETİŞİM HATTI
Görüşmelerde öne çıkan başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin güvenliği oldu.
Ortak açıklamada, ticari gemilerin boğazdan güvenli şekilde geçişinin sağlanması ve olası yanlış anlamalar ya da krizlerin önlenmesi amacıyla taraflar arasında doğrudan bir iletişim kanalı oluşturulduğu duyuruldu.
Söz konusu mekanizmanın, mutabakat zaptında belirtilen süre boyunca aktif kalacağı ve deniz güvenliğiyle ilgili gelişmelerin anlık olarak paylaşılmasına imkan sağlayacağı belirtildi.
LÜBNAN DOSYASI İÇİN AYRI ÇALIŞMA GRUBU
Taraflar, bölgesel gerilimin azaltılmasına yönelik adımlar kapsamında yeni bir çalışma grubu kurulmasında da uzlaştı.
Açıklamada, özellikle Lübnan’daki askeri faaliyetlerin sonlandırılmasına yönelik diplomatik girişimlerin bu çalışma grubu aracılığıyla yürütüleceği ifade edildi. ABD ve İran temsilcilerinin yanı sıra Lübnanlı yetkililerin de sürece dahil olacağı belirtilirken, grubun bölgesel istikrarın sağlanmasına yönelik öneriler geliştireceği kaydedildi.
TEKNİK GÖRÜŞMELER HAFTA BOYUNCA SÜRECEK
Bürgenstock’ta başlayan teknik müzakerelerin hafta boyunca devam edeceği bildirildi. Görüşmelerde nükleer program, yaptırımların kaldırılması, ekonomik ilişkiler, bölgesel güvenlik ve mutabakatın uygulanmasına ilişkin diğer başlıkların ayrıntılı şekilde ele alınacağı belirtildi.
Katar ve Pakistan ise sürecin başarıyla sonuçlanması amacıyla arabuluculuk faaliyetlerini sürdüreceklerini vurgulayarak, hem Washington hem de Tahran yönetiminin diplomatik çözüm iradesinden memnuniyet duyduklarını ifade etti.
İSLAMABAD MUTABAKATI YENİ SÜRECİN TEMELİNİ OLUŞTURUYOR
İran ile ABD arasında yürütülen yeni diplomatik sürecin temelini, 14 Haziran’da Pakistan’ın aracılığında üzerinde uzlaşı sağlanan 14 maddelik mutabakat oluşturuyor.
“İslamabad Mutabakatı” olarak adlandırılan belge, 18 Haziran’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.
Mutabakat; çatışmaların sona erdirilmesi, Lübnan’daki askeri operasyonların durdurulması, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası ticarete açık tutulması ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılması gibi kritik maddeleri içeriyor.
Tarafların önümüzdeki 60 günlük süreçte İran’ın nükleer faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve karşılıklı güven artırıcı önlemler konusunda kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmayı hedeflediği belirtiliyor. Diplomatik çevreler, Bürgenstock’ta başlayan müzakerelerin, uzun yıllardır inişli çıkışlı seyreden ABD-İran ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabileceği değerlendirmesinde bulunuyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
