Alpkan Koç
Mart ayında Türkiye’nin dış ticaret verileri dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. İhracat, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,4 gerileyerek 21,9 milyar dolar seviyesine inerken, ithalat yüzde 8,4 artışla 33,2 milyar dolara yükseldi. Bu gelişmeler sonucunda mart ayı dış ticaret açığı 11,3 milyar dolar olarak kaydedildi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın Van’da gerçekleştirdiği basın toplantısında paylaştığı verilere göre, yılın ilk üç ayında dış ticaret açığı toplamda 28,7 milyar dolara ulaştı. Açıklanan rakamlar, ihracattaki düşüş ve ithalattaki artışın dış ticaret dengesini olumsuz etkilediğini ortaya koydu.
YENİLEME: TİM Mart 2026 Verileri: İhracat Motorunda “Vites Küçültme” Sinyalleri
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), 2026 yılının Mart ayına ilişkin öncü dış ticaret verilerini bugün kamuoyuyla paylaştı. Bölgesel çatışmaların gölgesinde ve yüksek yerel enflasyon baskısı altında açıklanan rakamlar, Türkiye’nin ihracat odaklı büyüme stratejisinin zorlu bir viraja girdiğini gösteriyor.
RAPORU İNCELE →
Rakamların Dili: Belirgin Bir Daralma
TİM Başkanı Mustafa Gültepe tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye Mart ayını 21,9 milyar dolar ihracatla kapattı. Bu rakam, her ne kadar nominal olarak yüksek görünse de, geçtiğimiz yılın aynı ayına göre %6,4’lük bir azalışa tekabül ediyor.
2026 yılının ilk çeyreği (Ocak-Mart) baz alındığında ise toplam ihracat 63,3 milyar dolara ulaşarak, 2025’in ilk çeyreğine kıyasla %3,1 gerilemiş durumda. Buna rağmen, son 12 aylık toplam ihracatın 271,3 milyar dolarda tutunması (geçen yıla göre %3 artış), uzun vadeli direncin korunduğunu ancak kısa vadeli ivmenin kaybolduğunu kanıtlıyor.
ÖRNEK RAPORU GÖR →
Sektörel Görünüm: Otomotiv Zirveyi Bırakmıyor
Genel daralmaya rağmen, Türk sanayisinin lokomotif sektörleri sıralamadaki yerini korudu:
-
Otomotiv: 3,3 milyar dolarlık ihracatla ayın tartışmasız lideri oldu.
-
Kimyevi Maddeler: 3 milyar dolarla ikinci sırayı aldı.
-
Çelik: 1,6 milyar dolarla üçüncülüğünü sürdürdü.
-
Ayın Sürprizi: “Gemi, Yat ve Hizmetleri” sektörü, oransal olarak %179,7 gibi devasa bir artış göstererek 26 sektör arasında en dikkat çekici büyümeyi kaydeden nadir alanlardan biri oldu.
Mustafa Gültepe: “Beklentilerin Altında Kaldık”
Van’da düzenlenen veri paylaşım toplantısında konuşan Mustafa Gültepe, ilk çeyrek performansının “arzu edilen seviyenin altında” olduğunu samimiyetle dile getirdi. Gültepe, bu düşüşün arkasındaki temel nedenleri şöyle özetledi:
-
Parite Etkisi: Döviz kurlarındaki dalgalanmalar ihracat rakamına yaklaşık 682 milyon dolarlık bir katkı sağlasa da, bu durum hacimsel daralmayı örtmeye yetmedi.
-
Maliyet Baskısı: Ekmek fiyatlarına gelen %17’lik zam gibi temel yaşam maliyetlerindeki artışların ücret taleplerine yansıması, Türk ürünlerinin AB pazarındaki fiyat rekabetçiliğini zorluyor.
-
Küresel Talep Durgunluğu: Türkiye’nin en büyük pazarı olan Almanya ($1,6 milyar) ve İtalya ($1,2 milyar) gibi ülkelerdeki ekonomik durgunluk, sipariş adetlerini aşağı çekiyor.
Ekonomik Analiz ve Yorum
Mart ayı verilerinin zamanlaması oldukça kritik. Bir yandan Hürmüz Boğazı ve İran gerginliği nedeniyle artan enerji maliyetleri, diğer yandan yurt içindeki “mutfak enflasyonu,” ihracatçı için makasın daraldığını gösteriyor.
Gültepe, Mart ayında 938 yeni firmanın ihracat ailesine katıldığını ve bu firmaların 108 milyon dolarlık katkı sağladığını belirtti. Bu, ihracat tabanının genişlediğine dair olumlu bir işaret olsa da, 2026’nın geri kalanında asıl soru şu: Yüksek üretim maliyetleri ve bölgesel istikrarsızlık karşısında bu yeni ve küçük oyuncular ne kadar dayanabilecek?
Sonuç
Mart verileri, Türk ihracat sektörünün bir “bekle-gör” aşamasına geçtiğini kanıtlıyor. 12 aylık başarı ihracat kapasitesinin varlığını kanıtlasa da, ilk çeyrekteki daralma ciddi bir uyarı ikazı niteliğinde. Türkiye ekonomisinin “ekmek parası” dış ticarete bu kadar bağlıyken, yeniden %10’luk büyüme hedeflerine dönmek için sadece diplomatik hamleler değil, yerel üretim maliyetlerinin de stabilize edilmesi gerekecektir.
Ancak, maliyetler tarafında ihracatçı gerçekten çok zor durumda. TCMB’nin Nisan’da bir kez daha faiz artırması söz konusu, zaten yükselen batık riski nedeniyle bankalar kredi vermekte zorlanıyor.
Dışarda ise Savaş yüzünden Körfez Ülkelerine ihracat nerdeyse %36 düştü. Veriler Irak ve İran’ı kapsamıyor, ama fakirleşen bu iki komşunun da dış talebi azaltması kaçınılmaz. Almanya’da büyüme tahminleri aşağı revize ediliyor.
Trump savaş devam haykırışı yaptı. Savaş en az bir ay, bombalanan tesislerin tamiri ve tedarik ağlarını yeniden kurulması ise 6 ay sürebilir. Bu süre zarfında maliyet enflasyon yalnız enerji değil, kimyevi madde ve gübre yoluyla da tırmanacak. Öte yanda, ABD’ye mal satmakta zorlanan Çin, sınai mamüllerini Avrupa’ya ucuza satıyor.
Özetle, dış dengenin bir altı at daha Y/Y bozulması olası bir senaryo. Türkiye’nin kur ve cari dengeyi kontrol altında tutması için turizmde iyi bir yıl geçirmeye ihtiyacı var.
Detaylı analizi gör
