Alpkan Koç
Türk dünyasının bayramı…
Orta Asya’dan Balkanlar’a kadar uzanan geniş bir coğrafyada, yerel renkler ve inançlarla zenginleşerek kutlanan Nevruz, her milletin kendi kültürel değerleriyle bütünleştirdiği ve simgeleştirdiği bir bahar bayramıdır.
Esas anlamı itibarıyla baharın gelişini müjdeleyen bu özel gün, coşkulu etkinliklerle karşılanır.
NEVRUZ NEDİR?
Nevruz, Türklerin milli, manevi, felsefi, sosyal, estetik düşünceleriyle şekillenen ve milli kültürün oluşmasında önemli görevler üstlenen bir bayram.
Türk kültüründe Nevruz’un asıl anlamı doğanın canlanması. Çoğu araştırmacıya göre Nevruz bir bakıma yeniden dirilişin bayramı.
OĞUZ KAĞAN DESTANINDA DA YER ALIYOR
Oğuz Kağan destanında, Oğuz’un doğumuyla ağaçların yeşerdiği, çiçeklerin açtığı, yeni bir hayatın başladığı ve bundan dolayı büyük bir şenlik yapıldığı, bugüne Oğuz günü/yeni gün/Nevruz adı verildiği biliniyor.
Türkistan coğrafyasında yapılan arkeolojik çalışmalar sırasında bulunan çanak, çömlek ve taşlarda bulunan Türklere ait Nevruz törenlerini gösteren çeşitli resimler; Türkmenistan’ın Nisa bölgesinde ele geçen kemikten yapılmış kadehteki resimler, Nevruz Bayramı’nın çok eski zamanlardan beri kutlandığını gösteriyor.
OSMANLI’DA NEVRUZ BAYRAMI
Nevruz kutlamaları Selçuklu ve Osmanlı’da da yapılıyordu.
Osmanlı devrinde de Nevruz’un, oldukça canlı bir biçimde kutlandığı biliniyor.
Bu kutlamalarda Kayı Boyu’na mensup Karakeçili aşiretinin 21 Mart tarihinde Ertuğrul Gazi’nin türbesi etrafında toplanarak burada bayram yapıyorlardı.
Osmanlı devrinde 21 Mart günü padişahın da katılımıyla çeşitli etkinlikler yapılıyor, etkinliklerde sultan Nevruz tebriklerini kabul ediyor, halk Nevruz’u kutluyordu.
Nevruz şenliklerinde bulunduğu gün olması hasebiyle, 21 Mart tarihi Nevruz-ı Sultanî yani sultana mahsus, sultan tarafından veya sultanın katılmasıyla kutlanan Nevruz günü olması bakımından böyle bir isim aldığı söyleniyor.
NEVRUZ HEYECANI
Azerbaycan’da Nevruz bayramına özel yemekler yapılır, çörekler pişirilir, yumurtalar farklı renklere boyanır.
Küçük çocuklar kapı kapı dolaşarak hediyeler veya şekerler toplar.
Aileler ve akrabalar birbirilerini ziyaret eder, insanlar farklı oyunlar ve eğlencelerle bayramı ayrı bir milli bayram havasını dönüştürürler.
Eski zamanlarda olduğu gibi sırf Nevruz bayramında meydanlarda maharetlerini sergileyen pehlivanlar, ip üzerinde yürüyen, çeşitli kostümler giyerek halkı eğlendiren sanatçılar bayrama renk katarlar.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN ÇAĞRIDA BULUNMUŞTU
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Nevruz’un bütün Türk dünyasının ortak değeri olması sebebiyle “Türk Dünyası’nın ortak bayramı” olarak kabul edilmesini önermişti.
21 Mayıs’ta Macaristan’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Olağanüstü Zirvesi’nde Nevruz, bütün Türk Dünyası’nın ortak bayramı olarak kabul edildi.
NEVRUZ KUTLAMALARI 1 HAFTA SÜRÜYOR
Türk Dünyası’nda Nevruz kutlamaları bir hafta öncesinden başlıyor.
Kutlamaların gelenekleri arasında buğday çimi yetiştirme, bayram temizliği yapma, bugüne özel pilavlar hazırlama, yumurta boyama, süsleme ve ateş yakma başta geliyor.
Nevruz’da yeni kıyafetler giymek, süslenmek, ateşin üzerinden atlamak gibi gelenekler de yerine getiriliyor.
Birlik ve beraberliğin sağlanmasında büyük bir yaptırım gücü olan Nevruz’da anne-baba, büyükler, konu komşu, eş dost ve hastalar birtakım hediyelerle ziyaret ediliyor, küskünler barıştırılıyor.
Nevruz aynı zamanda işe başlama günü olarak kabul ediliyor. Özellikle tarımla uğraşanlar bayramdan sonra işe başlıyor.
