Alpkan Koç
Türkiye’ye tarihi yeniden sevdiren adam…
Dünyanın sayılı tarihçilerinden, akademisyen ve yazar İlber Ortaylı, 78 yaşında İstanbul’da hayatını kaybetti.
VEFAT ETTİ
Profesör Doktor Ortaylı’nın tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdiği bildirildi.
Ortaylı, bir süredir Koç Üniversitesi Hastanesi’nde yoğun bakımda tedavi görüyordu.
Diyabet ve böbrek rahatsızlığı bulunduğu bilinen Ortaylı’nın, geçtiğimiz günlerde entübe edildiği açıklanmıştı.
TARİH DENİLİNCE AKILLARA GELEN İSİM
Türkiye’de tarih denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biri olan İlber Ortaylı, akademik çalışmaları, televizyon programları ve kendine özgü üslubuyla geniş kitlelere tarihi sevdiren önemli bir tarihçi ve akademisyendi.
Renkli kişiliği, güçlü hitabeti ve geniş bilgi birikimiyle tanınan Ortaylı, sadece akademi dünyasında değil kamuoyunda da “tarihi anlatan hoca” olarak hafızalara kazındı.
“CAHİLLİK DEĞİL, YARI CAHİLLİK KÖTÜDÜR”
İlber Ortaylı denince akla gelen en ikonik kavramlardan biri, toplumsal yozlaşmaya karşı bir uyarı niteliği taşıyan ‘yarı cahillik’ eleştirisidir.
O, insanın bilmediğini bilmesinin bir erdem olduğunu savunurken, az bilgiyle çok fikir sahibi olmanın tehlikelerine her fırsatta dikkat çekmişti.
Halkımıza ‘bakmak ile görmek’ arasındaki farkı öğreten Ortaylı, entelektüel derinliğin ancak merak ve disiplinle kazanılacağını vurguladı.
ÇOK KÜLTÜRLÜ BİR AİLEDE BÜYÜDÜ
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz şehrinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi, Ortaylı henüz iki yaşındayken Türkiye’ye göç etti.
Annesi Şefika Ortaylı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı bölümünde yıllarca öğretim üyeliği yaptı.
Uçak mühendisi babası Kemal Ortaylı ise Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserleri Türkçeye kazandırdı. Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu bir ev ortamında büyüyen Ortaylı, küçük yaşlardan itibaren çok dilli ve çok kültürlü bir atmosferde yetişti.
AKADEMİK HAYATININ TEMELLERİ
Orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamlayan Ortaylı, 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu. Daha sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümüne girdi.
Burada Türkiye’nin önemli akademisyenlerinden Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal ve Seha Meray gibi isimlerin öğrencisi oldu.
1970 yılında üniversiteden mezun olan Ortaylı, yüksek lisans çalışmalarını ABD’de University of Chicago’da Halil İnalcık ile yaptı.
1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde doktorasını tamamladı. 1979 yılında “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla doçent oldu.
DÜNYA ÜNİVERSİTELERİNDE DERSLER VERDİ
1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki göstererek görevinden istifa eden Ortaylı, bu dönemde Avrupa ve dünyanın farklı üniversitelerinde dersler verdi.
Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Cambridge ve Oxford gibi şehirlerde seminerler ve konferanslar veren Ortaylı, uluslararası akademi çevrelerinde de tanınan bir tarihçi haline geldi.
1989 yılında Türkiye’ye dönerek profesör unvanını aldı ve uzun yıllar Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde İdare Tarihi Anabilim Dalı başkanlığı yaptı.
TOPKAPI SARAYI’NIN MÜDÜRÜ OLDU
2005 yılında Ortaylı, Türkiye’nin en önemli tarihi mekânlarından biri olan Topkapı Sarayı’nın müze müdürlüğüne getirildi. Yedi yıl boyunca bu görevde bulunan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu.
Akademik çalışmalarının yanı sıra Galatasaray Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi ve çeşitli kurumlarda dersler vermeye devam etti.
TELEVİZYON PROGRAMLARI İLE GENİŞ KİTLELERE ULAŞTI
İlber Ortaylı, akademik çalışmalarının yanı sıra televizyon programlarıyla da geniş kitlelere ulaştı.
TRT’de yayımlanan “İlber Ortaylı ile” belgesel programı ve NTV’deki “Tarih Dersleri” programıyla tarih konularını geniş kitlelere anlatan Ortaylı, televizyon ekranlarında da büyük ilgi gördü.
Uzun yıllar boyunca Milliyet gazetesinde yazılar yazan Ortaylı’nın çok sayıda makalesi ve kitabı yayınlandı.
ÇOK SAYIDA DİL BİLİYORDU
Ortaylı ileri düzeyde, Osmanlıca, Kırım Tatarca, Arapça, Farsça, Almanca, Fransızca, İtalyanca, Latince, Yunanca, Rusça, Slovakça, Romence, Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça biliyordu.
Geniş kütüphanesi ve tarih bilgisinin yanı sıra kendine özgü yorumlarıyla tanınan Ortaylı, Türkiye’de tarih biliminin popülerleşmesinde önemli rol oynadı.
Ortaylı kitaplığında 30 bin civarında kitabı olduğunu ve bunların 5 binini Galatasaray Üniversitesine bağışladığını ifade etmişti.
PUŞKİN MADALYASI SAHİBİ
Tarih alanındaki çalışmaları nedeniyle 2001 yılında Aydın Doğan Ödülü’ne layık görülen Ortaylı, 2007’de Rusya tarafından verilen Puşkin Madalyası’nı aldı.
2017 yılında ise Türkiye’nin en prestijli kültür sanat ödüllerinden biri olan Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.
