Alpkan Koç
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in seçilmesini tebrik ederek, İran’a verdiği desteği kamuoyuyla paylaştı.
TEBRİK MESAJI VE DESTEK VURGUSU
Putin, Hamaney’in liderliğinin İran için hayırlı olmasını dileyerek, Moskova’nın Tahran ile ilişkilerini güçlendirmeye devam edeceğini belirtti. Açıklamada, iki ülke arasındaki iş birliği ve stratejik ortaklığın önemine dikkat çekildi.
RUSYA-İRAN İLİŞKİLERİNDE YENİ DÖNEM
Bu tebrik, hem siyasi hem de bölgesel iş birliği açısından iki ülke arasında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Rusya, İran’ın iç siyasi süreçlerine destek verdiğini ve bölgesel istikrar için iş birliğini sürdüreceğini vurguladı.
ÖLDÜRÜLEN HAMANEY’İN YERİNE OLĞLU SEÇİLDİ
İran dini lideri Ali Hamaney’in ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybetmesinin ardından İran’da yeni dini liderin kim olacağına ilişkin tartışmalar sürerken, geçiş sürecinde ülkenin yönetimi üç kişilik bir konsey tarafından yürütülüyordu
İran Anayasası’na göre yeni lider belirlenene kadar yönetim, Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden seçilen bir din adamından oluşan geçici kurul tarafından devralınıyordu.
Bu kapsamda geçici konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi üyesi Ali Rıza Arafi yer almıştı.
İran Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, İsrail- ABD’nin 28 Şubat’taki saldırısında ölen Ali Hamaney’in oğlu “Mücteba Hamaney’i yeni lider olarak seçtiklerini” belirtti.
Eşkevari, sosyal medyada yer alan açıklamalarında, Uzmanlar Meclisi’nin, ülkenin yeni liderini seçtiğini söyledi.
Uzmanlar Meclisi’nin büyük bir çoğunlukta yeni liderin ismi üzerinde mutabık kaldığını belirten Eşkevari, “İnşallah Hamaney ismi İran’ın yeni lideri olarak devam edecek.” dedi.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hüseyni Hamaney 17 Eylül 1969’da Meşhed kentinde doğdu. ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta hava saldırısıyla öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasından sonra dini eğitimine Kum’daki İslam ilimler okulunda devam ederek, ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı.
Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” şeklinde nitelendirilen “içtihat dersleri müderrisliği” eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri okutan kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alan kimselerin artık kimseyi taklit etmesine gerek görülmüyor ve müçtehit olarak kabul ediliyor.
Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında İran’ın silahlı gücü Besic’in gönüllü bir üyesi olarak cephede bulundu.
Resmi bir görevi olmamasına rağmen 2000’lerin ortalarından itibaren hem ulusal hem de uluslararası medyada Mücteba adı daha fazla duyulmaya başlandı.
Bazı analistler, dolaylı etkisine dikkati çekerek, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve bazı atamalar ile siyasi koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu ileri sürdü.
Son yıllarda medyada, babasının halefi olarak sıkça gündeme getirilen Mücteba Hamaney’in kamuoyuna yansıyan, kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi var. Mücteba Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdü.
İRAN LİDERİNİN YETKİLERİ
İran’da seçimle iş başına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, “liderlik makamı”, tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen merci kabul ediliyor.
Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip ve “rehber” olarak adlandırılan devlet başkanı, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynuyor.
İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Bu meclise aday kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından da onaylanıyor. AAK’nin uygun görmediği kişiler, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.
