Alpkan Koç
İran’da 28 Aralık’ta başlayan yönetim karşıtı protestoların ardından Washington–Tahran hattındaki tansiyon yeniden yükseldi. Wall Street Journal’ın (WSJ) üst düzey ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Umman Denizi ve Basra Körfezi çevresinde artan askeri yığınak sonrası Başkan Donald Trump’a İran’a yönelik üç ayrı senaryo sundu.
İlk seçeneğin, İran’ın nükleer tesisleri ve balistik füze altyapısını hedef alan kapsamlı hava saldırıları olduğu belirtiliyor. Ancak bu planın, geçmişteki benzer girişimlerde olduğu gibi başarısızlık riski taşıdığı ve bölgesel ölçekte büyük bir yıkıma yol açabileceği değerlendiriliyor.
İKİNCİ SEÇENEK: REJİM LİDERİNE DOĞRUDAN OPERASYON
Pentagon’un sunduğu ikinci senaryonun, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’i hedef alan doğrudan bir operasyon olduğu öne sürüldü. Yetkililer, Venezuela lideri Nicolas Maduro’ya yönelik geçmiş planlara benzer şekilde tasarlanan bu seçeneğin, İran’daki üst düzey güvenlik önlemleri ve Tahran’ın coğrafi konumu nedeniyle düşük başarı ihtimali taşıdığı görüşünde.
DÜŞÜK YOĞUNLUKLU SAVAŞ SENARYOSU ÖNE ÇIKIYOR
WSJ’ye konuşan kaynaklara göre üçüncü ve daha olası görülen seçenek ise İran’a karşı düşük yoğunluklu bir savaş stratejisi. Bu kapsamda, rejimin kilit isimleri ve stratejik noktalarına sınırlı saldırılar düzenlenerek İran’ın yeni bir nükleer anlaşmaya zorlanması hedefleniyor.
Trump’ın bu seçeneğe daha yakın olduğu iddia edilirken, ABD Başkanı’nın konuya ilişkin bilinçli bir belirsizlik yarattığı ve kamuoyuna “Zaman gösterecek” şeklinde açıklamalar yaptığı ifade ediliyor. Trump, Fox News’e verdiği demeçte ise İran’a dair planların Körfez’deki müttefiklerle dahi paylaşılmadığını söyledi.
TRUMP’IN OLASI SALDIRI PLANLARI MASADA
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Beyaz Saray ve Pentagon tarafından ortaklaşa hazırlanan İran’a yönelik askeri seçenekler hakkında bilgilendirildiği öne sürüldü.
ABD medyasına konuşan yetkililer, Washington’un bölgeye ilave askeri güç sevk etmesinin ve Trump’ın sert açıklamalarının diplomatik girişimlere hız kazandırdığını aktardı. Ancak Orta Doğu’daki bazı ülkelerin arabuluculuk çabaları, tarafların sert tutumu nedeniyle şu ana kadar sonuçsuz kaldı.
Yetkililer, planlar arasında İran yönetimine ve Devrim Muhafızları’na ait tesisleri kapsayan geniş çaplı bombardıman senaryolarının da bulunduğunu iddia etti.
SİBER SALDIRILAR VE EKONOMİK YAPTIRIMLAR DA GÜNDEMDE
Askeri seçeneklerin yanı sıra İran bankalarını hedef alan siber saldırılar ile daha ağır ekonomik yaptırımların da Washington’un masasında olduğu belirtiliyor. Bu adımların, askeri müdahaleye alternatif ya da tamamlayıcı unsurlar olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.
CENTCOM’DAN SERT UYARI
İran’ın Umman Denizi’nde askeri tatbikat başlattığını duyurmasının ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgedeki Amerikan unsurlarına yönelik tehditlere karşı sert bir açıklama yaptı. Açıklamada, ABD gemilerine yaklaşılması, alçak irtifa uçuşları ya da silah doğrultulması halinde anında müdahale edileceği vurgulandı.
PEZEŞKİYAN: “HALKLA İLİŞKİLİERİMİZİ GÖZDEN GEÇİRMELİYİZ”
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise protestoların dış güçlerce kışkırtıldığını savunmakla birlikte, yönetimin halkın taleplerine yaklaşımını yeniden değerlendirmesi gerektiğini söyledi. Pezeşkiyan, “Adalet bizi koruyan bir şemsiye olmalı. Halkın siyasi katılımını güçlendirmeliyiz” ifadelerini kullandı.
ABD, ORTA DOĞU’DAKİ ASKERİ VARLIĞINI ARTIRIYOR
Washington yönetimi, İran’la gerilim sürerken Orta Doğu’ya yönelik askeri sevkiyatını hızlandırdı. ABD Savunma Bakanlığı, uçak gemileri, muhripler, gelişmiş savaş uçakları ve füze savunma sistemlerini bölgeye konuşlandırdı.
CBS News’in haberine göre, ABD’nin bölgedeki muhrip sayısı altıya yükselirken, uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve ona bağlı hava filosu da operasyon için hazır bekliyor.
HAVA VE DENİZ GÜCÜYLE TAM KAPSAMLI HAZIRLIK
ABD Hava Kuvvetleri, Ürdün ve Körfez ülkelerine F-15E Strike Eagle savaş uçakları, tanker uçakları ve insansız hava araçları konuşlandırdı. Ayrıca istihbarat ve keşif faaliyetlerini artırmak amacıyla RC-135W Rivet Joint uçaklarının da bölgede görev yaptığı bildirildi.
Bu sevkiyatlarla birlikte Orta Doğu’daki ABD asker sayısının yaklaşık 50 bine ulaştığı belirtiliyor.
FÜZE SAVUNMASI GÜÇLENDİRİLDİ
İran’dan gelebilecek balistik füze tehdidine karşı ABD, müttefikleriyle birlikte savunma hattını güçlendirdi. Katar’daki El-Udeyd Üssü’nde yeni bir hava ve füze savunma koordinasyon merkezi kuruldu. THAAD ve Patriot sistemleri İsrail, BAE, Katar, Kuveyt ve Ürdün’de aktif hale getirildi.
