Alpkan Koç
Dünya bu savaşın bitmesini istiyor…
ABD ile İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırı ile beraber düğümlenen savaşta 1 ay geride kaldı.
İran misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı kapatırken bu hamle dünyada yeni bir krizi beraberinde getirdi.
Karar ile beraber petrol fiyatlarında ciddi bir artış yaşanırken sevkiyatın durması birçok hammaddeye ulaşımı engelledi.
Öte yandan son açıklanan veriler oluşan krizin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.
SAVAŞTAN ÖNCEYE GÖRE YÜZDE 95’LİK BİR DÜŞÜŞ YAŞANDI
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan 1-27 Şubat arasında günlük ortalama 129 gemi geçiş yaptı.
Boğaz’daki trafik 28 Şubat’ta yavaşlamaya başlamasının ardından mart ayı boyunca keskin düşüş gösterirken, savaş öncesi döneme göre günlük ortalama yüzde 95 daha az seviyede bulunuyor.
GEÇİŞ YAPAN TİCARİ GEMİLERİN ÇOĞUNUN İÇİ BOŞ
Hürmüz Boğazı’nı 28 Şubat-31 Mart arasında geçen 292 ticari geminin, 147’sinin boş olduğu görüldü.
Boğaz’ı yüklü halde geçen gemilerin 43’ünü ham petrol, 38’ini kuru yük, 32’sini kirli ve temiz petrol ürünleri, 20’sini LPG gemileri oluşturdu.
Diğer gemi türleri içinde 5 metanol, 2 kimyasal ürün, 2 konteyner, birer LNG, biyoyakıt ve etinel taşıyan gemi yer aldı.
SAVAŞIN İLK GÜNÜNDEN BU YANA GERİLEYİŞ HAKİM
Anlık gemi takip şirketi MarineTraffic’ten edinilen bilgilere göre, 28 Şubat’ta Hürmüz Boğazı’ndan 78 ticari gemi geçiş yaptı.
Bu tarihte Boğaz’daki veya Boğaz yönüne giden gemilerin birçoğu tırmanan gerilim nedeniyle U dönüşüne geçti.
Boğaz’dan geçen ticari gemi sayısı 1 Mart’ta 30, 2 Mart’ta 12 olurken, 3 Mart’ta 3’e kadar gerilerken boğaz’dan geçen gemi sayısı 23 Mart’ta 12’ye yükseldi.
SAVAŞIN BAŞLANGICINDAN BU YANA EN YOĞUN GÜN
Hürmüz Boğazı’ndan 15 geminin geçtiği 28 Mart ise, 2 Mart’tan sonra en yoğun trafiğin görüldüğü gün oldu.
Bu tarihte geçen 15 ticari geminin 5’ini İran, 3’ünü Panama, 2’sini Marshall Adaları ve 2’sini Hindistan bayraklı gemiler oluşturdu.
Diğerleri Pakistan, Antigua ve Barbuda ve Liberya bayraklı gemiler olarak kayıtlara geçti.
GEÇİŞLER ÜCRETLİ HALE GETİRİLDİ
Öte yandan, İran Meclisi’nde bu hafta Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde ücret uygulamasını öngören yasa tasarısının Ulusal Güvenlik Komisyonu’ndan geçtiği bildirildi.
Fars Haber Ajansı’na göre, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi Mücteba Zarii konuya ilişkin yaptığı açıklamada, tasarının içeriğinde, “mali düzenlemeler ve ülkenin ulusal para birimi riyal bazlı geçiş ücretinin uygulanması, ABD ve İsrail’e geçiş yasağı, İran’a karşı tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere yasak getirilmesi, İran’ın egemenlik rolünün ve silahlı kuvvetlerinin yetkisinin uygulanması, boğaz ve deniz taşımacılığı güvenliği, çevresel konular ve Umman ile hukuki işbirliği” konularının yer aldığını belirtti.
ÜRETİM MALİYETLERİ TAVAN YAPTI
Gaz fiyatlarındaki keskin artış, gübre açısından kritik önemde çünkü doğal gaz, üre ve amonyak gibi azot bazlı gübrelerin üretiminde temel girdilerden biri olarak öne çıkıyor.
Gaz fiyatları yükseldikçe üretim maliyetleri artıyor ve bu da gübre fiyatlarını yukarı çekiyor.
Tarımsal üretim ve ticaret için hayati öneme sahip gübreye erişim özellikle Körfez ülkelerine bağımlılığı yüksek olan Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkeler için yeni riskler oluşturuyor.
