Alpkan Koç
Kazakistan’da gündem anayasa çalışmaları…
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kızılorda kentinde düzenlenen Ulusal Kurultayın 5. Toplantısı’nda konuştu.
ANAYASA MESAJI VERDİ
Cumhurbaşkanı Tokayev, ülkede tek meclisli parlamentoya geçiş başta olmak üzere diğer reformları hayata geçirmek için bundan 30 yıl önce kabul edilen mevcut anayasanın yeniden yazılması gerektiğini belirtti.
Anayasada en son 2022’de değişiklikler yapıldığına ancak bunun yeni reformları yerine getirmek için yetersiz kaldığına işaret eden Tokayev, “Parlamento reformu çerçevesinde ilk başta anayasanın 40’a yakın maddesinin değiştirilmesi planlanmıştı ancak çalışma esnasında değişikliklerin sayısının daha fazla olduğu ortaya çıktı. 2022’de anayasanın 33 maddesi yenilenmişti ama şimdiki değişiklikler daha kapsamlı.” dedi.
Tokayev, bunun yeni bir anayasanın kabul edilmesi anlamına geldiğini söyleyerek, “Dolayısıyla, Anayasa Komisyonu oluşturulması konusunda karar aldım. Yarın özel kararname imzalayacağım.” diye konuştu.
“DEVLET GELENEĞİ AÇIK BİR ŞEKİLDE YER ALMALIDIR”
Anayasa Mahkemesi Başkanlığında kurulacak komisyonun 100’den fazla alanında uzmandan oluşacağını anlatan Tokayev, söz konusu komisyon tarafından öneriler incelendikten sonra referandum tarihini belirleyeceklerini kaydetti.
Tokayev, özellikle yeni anayasanın önsözünün ulusal değerleri açıkça vurgulayan ve ne kadar zaman geçerse geçsin güncelliğini koruyacak şekilde yeniden yazılması gerektiğine dikkati çekerek, “(Yeni anayasada) Kazak topraklarındaki medeniyet ve devlet geleneği tarihinin ne kadar derin olduğu açık bir şekilde yer almalıdır.” ifadesini kullandı.
Böylece Kazakistan’ın uçsuz bucaksız bozkırda kurulan büyük devletlerin mirasçısı olduğunu ilan ettiklerini dile getiren Tokayev, “Bunun yanı sıra anayasamıza ‘Hepimiz adil bir Kazakistan’ı en yüce hedef olarak benimsiyoruz ve ona ulaşacağız’ ilkesini dahil etmeliyiz.” dedi.
Tokayev, ayrıca anayasadaki cumhurbaşkanı seçimlerine ilişkin maddenin bazı yerlerinin netleştirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Kazakistan’ın mevcut anayasasında Cumhurbaşkanı görevini devam ettirememesi durumunda geçici olarak Cumhurbaşkanlığı görevinin Senato Başkanı’na devredildiğini anlatan Tokayev, bundan sonra anayasada Cumhurbaşkanı görev süresi dolmadan ayrıldığı zaman 2 ay içinde ülkede cumhurbaşkanı seçimlerinin yapılmasıyla ilgili yeni bir madde yer alacağını bildirdi.
CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI MAKAMI KURULACAK
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, anayasal reformlar kapsamında ülkede Cumhurbaşkanı Yardımcısı makamının kurulacağını da bildirdi.
Tokayev, Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın parlamento onayıyla Cumhurbaşkanı tarafından atanacağını ve yetkilerinin de bizzat Cumhurbaşkanınca belirleneceğini söyledi.
Söz konusu değişikliklerin ülkede Cumhurbaşkanlığı yetkisinin zayıflaması anlamına gelmediğini vurgulayan Tokayev, “Aksine, Cumhurbaşkanlığı makamı devlet sistemindeki en önemli makam olmaya devam edecek.” dedi.
