Alpkan Koç
ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırıların ilk 36 saati, Batı askeri kapasitesinin dayanıklılığını gözler önüne serdi. Saldırılar sırasında 3 binden fazla hassas güdümlü mühimmat ve füze savunma sistemi kullanıldı. İran ise binlerce füze fırlatarak “yıpratma savaşı” yürüttü. Uzmanlar, İran hava savunmasının pasif kalmasını ABD ve İsrail’in teknolojik üstünlüğüne bağlıyor.
Ancak bu yoğun kullanım, mühimmat stoklarının hızla tükenmesine ve yeniden ikmal sürecinde ciddi zorluklara yol açtı.
ÇİN’E BAĞIMLI TEDARİK ZİNCİRİ
Modern mühimmatların büyük bölümü, Çin’in kontrolündeki nadir toprak elementlerine bağımlı olarak üretiliyor. Güdüm kitleri gibi yüksek teknoloji bileşenlerin temini için bu mineraller kritik önemde. Ham madde çıkarımı, işlenmesi ve mühimmat üretimi çok aşamalı ve zaman alıcı bir süreç.
Uzmanlar, ham madde siparişlerinin kısa sürede çözülebileceğini ancak üretim kapasitesi, eğitimli işgücü ve özel ekipman eksikliklerinin çözülmesinin aylar alabileceğini belirtiyor.
DEĞERLİ SİSTEMLER TEHLİKEDE
Katar’daki AN/FPS-132 erken uyarı radarı ve Bahreyn’deki AN/TPS-59 radar sistemi, İran’ın füze saldırılarında imha edildi. Yeni sistemlerin üretimi yıllar sürebiliyor; AN/FPS-132 için 5–8 yıl, AN/TPS-59 için 12–24 ay gerekiyor. Her iki sistem için gerekli olan galyum ve bakır gibi kritik hammaddelerin büyük çoğunluğu Çin’in kontrolünde bulunuyor.
STRATEJİK HAZIRLIK ELEŞTİRİSİ
Analistler, Batı’nın askeri hazırlıklarının yalnızca silah sayısına dayandığını, ancak asıl başarının savaş sırasında kullanılabilir mühimmat kapasitesi ve stokların hızlı doldurulmasına bağlı olduğunu vurguluyor. Tomahawk ve GBU-57 gibi kritik mühimmatların sınırlı üretimi ve THAAD gibi hava savunma sistemlerinin özel parçalara bağımlılığı, yapısal sorunları derinleştiriyor.
GELECEĞİN SAVAŞLARI MÜHİMMATA BAĞLI
Batı’nın en gelişmiş silah sistemlerinin uzun ve karmaşık tedarik zincirlerine bağımlılığı, gelecekteki çatışmaların kaderini belirleyecek. Uzmanlar, kimin daha iyi teknolojiye sahip olduğunun değil, kimin mühimmat depolarını daha hızlı ve sürdürülebilir şekilde doldurabildiğinin galibi belirleyeceğini kaydediyor.
