Alpkan Koç
ABD-İsrail ve İran arasındaki 20 günlük savaşın enerji tesislerine sıçraması, küresel piyasalarda dalgalanmaları artırdı.
Petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş enflasyon endişelerini tetiklerken, merkez bankalarının yüksek faiz mesajları altın ve gümüş fiyatlarını hızla düşürdü.
OPERASYON TARTIŞMA KONUSU OLDU
ABD’nin, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda petrol ve LNG tankerlerine askeri eskort sağlama planı, ciddi güvenlik ve operasyonel riskler nedeniyle tartışma konusu oldu.
1988 yılında ABD savaş gemisi USS Samuel B. Roberts’ın İran mayınına çarpması sonucu ağır hasar alması, planın taşıdığı tehlikeleri yeniden hatırlattı.
HÜRMÜZ’DE RİSK NEDEN YÜKSEK?
Askeri yetkililer, mevcut koşullarda böyle bir operasyonun risklerinin kabul edilebilir seviyede olmadığını değerlendiriyor.
ABD savaş gemilerinin özellikle mayınlara, hızlı saldırı botlarına, insansız deniz araçlarına ve füze sistemlerine karşı savunmasız olabileceği belirtilirken, İran’ın yıllardır geliştirdiği asimetrik savaş kapasitesinin ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulanıyor.
Yetkililere göre eskort operasyonunun başlayabilmesi için bu tehditlerin önemli ölçüde zayıflatılması gerekiyor.
OLASI ESKORT SENARYOSU NASIL OLACAK?
Riskin düşmesi halinde ABD’nin operasyonu küçük ölçekli konvoylarla başlatması bekleniyor.
Planlamalara göre iki destroyerin eşlik edeceği sınırlı sayıda tanker, Hürmüz’den tek sıra halinde geçecek.
Çift gövdeli ticari tankerlerin önde ilerleyerek olası bir mayın saldırısında ilk darbeyi absorbe etmesi öngörülürken, savaş gemileri ise hava tehditlerine karşı koruma sağlayacak.
İRAN’IN ASİMETRİK SAVAŞ GÜCÜ
Tehdit yalnızca mayınlarla sınırlı değil.
İran’ın kıyı şeridinde gizlediği yüzlerce hızlı bot, insansız araçlar ve füze sistemleri, konvoylar için sürekli bir risk oluşturuyor.
Bu unsurların tünellerde, hangarlarda ve kıyı boyunca saklanabilmesi, tamamen etkisiz hale getirilmelerini zorlaştırıyor.
Uzmanlara göre bu ‘görünmeyen tehdit’, operasyonun en kritik zorluklarından biri.
GENİŞ ASKERİ GÜÇ GEREKİYOR
Böylesi bir eskort operasyonu ciddi bir askeri yığınak gerektiriyor. ABD’nin bölgede bulunan destroyerlerinin önemli bir kısmı halihazırda aktif görevlerde kullanılıyor.
Bu nedenle yeni bir operasyon için yeterli sayıda geminin ayrılması zor görünüyor.
Operasyonun başlaması için Japonya’dan yola çıkan ve 2 bin 200 deniz piyadesi taşıyan USS Tripoli’nin bölgeye ulaşması bekleniyor.
GEÇMİŞ OPERASYONLAR NE GÖSTERİYOR?
ABD’nin 1987’de başlattığı eskort operasyonu, risklerin somut örneklerini sunuyor.
İlk konvoyda yer alan dev tanker Bridgeton bir mayına çarpmasına rağmen yoluna devam etmiş ve fiilen savaş gemilerine kalkan olmuştu.
Ancak bir yıl sonra USS Samuel B. Roberts’ın vurulması, tehdidin sürdüğünü ortaya koymuştu.
ABD YALNIZ KALABİLİR
Avrupalı müttefiklerin olası bir deniz misyonuna ancak çatışma sonrası dönemde katılmayı değerlendirmesi, ABD’nin operasyonu büyük ölçüde tek başına yürütmek zorunda kalabileceğine işaret ediyor.
Donanma kapasitesinin sınırlı olması da planın uygulanabilirliğini zorlaştırıyor.
Tüm askeri hazırlıklara rağmen, eskort sağlanmasının denizcilik sektörünü bölgeye geri döndürmeye yetip yetmeyeceği de belirsizliğini koruyor.
