Alpkan Koç
Japonya’da ayıların yerleşim yerlerine inmesi ve ölümcül saldırıların artması, yetkilileri giderek daha sert önlemler almaya yöneltiyor.
Ülke genelinde binlerce ayı öldürülürken Nagano bölgesinde yaklaşık 30 yıldır uygulanan farklı bir yöntem, insanlarla ayıların bir arada yaşamasının mümkün olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
ÖLDÜRMEK YERİNE BİRLİKTE YAŞAMAYI SEÇTİLER
Nagano’nun dağlık ormanlarında çalışan bilim insanı Akiko Takii ve ekibi, ayıları öldürmek yerine yakalıyor, inceliyor ve takip cihazları takarak yeniden doğaya bırakıyor.
Takii, yöntemin amacını, “Çok fazla ayıyı öldürmeyerek daha fazlasının doğal yaşam sürelerini tamamlamasına izin veriyoruz. Bu anlamda sağlıklı bir ayı popülasyonu oluşuyor.” sözleriyle anlattı.
30 YILDIR AYILARI TAKİP EDİYORLAR
Nagano’daki program 1995 yılında, Japonya’nın ana adası Honshu’nun orta kesimlerindeki dağlık bölgede ayı nüfusunun azaldığının fark edilmesi üzerine başlatıldı.
Program kapsamında yakalanan ayılardan kan ve kürk örnekleri alınıyor.
Yeterince büyük olanlara GPS takip cihazları takılıyor ve hayvanlar daha sonra yeniden doğaya bırakılıyor.
Takii’nin ekibinin son yakaladığı hayvanlardan biri, yaklaşık bir buçuk yaşında ve yalnızca 15 kilogram ağırlığında genç bir Asya kara ayısıydı.
Takip cihazı takılamayacak kadar küçük olan dişi ayıdan örnekler alındıktan sonra hayvan serbest bırakıldı.
AYILARA KARŞI ÖZEL EĞİTİMLİ KÖPEKLER
Nagano’nun yaklaşımı yalnızca ayıları takip etmekten ibaret değil.
Bölgede geçmişte özel eğitimli Karelian ayı köpekleri kullanılarak hayvanların insanların yaşadığı alanlardan uzaklaştırılması sağlandı.
Çiftlikler, kasabalar ve nehirlerin çevresine ise insanlarla ayıların karşılaşmasını önlemek amacıyla 3 bin kilometreden fazla çit yerleştirildi.
Bu önlemleri aşarak yerleşim alanlarına yaklaşan ayılar sakinleştiriliyor, işaretleniyor ve insanlardan uzaktaki bölgelere bırakılıyor.
Programın hem bölgedeki ayı nüfusunun toparlanmasına hem de insanlarla tehlikeli karşılaşmaların sınırlanmasına katkı sağladığı belirtiliyor.
JAPONYA’DA AYI SALDIRILARI ARTIYOR
Ancak Nagano’daki yaklaşım, Japonya genelindeki politikadan önemli ölçüde ayrılıyor.
Çevre Bakanlığı verilerine göre ülkede 1 Nisan’dan bu yana ayı saldırılarında, altı kişi hayatını kaybetti.
Bir önceki mali yılda ise ayılar 13 kişinin ölümüne yol açarak rekor seviyeye ulaşmıştı.
Ayı görülme vakaları da geçen yıl önceki rekorun iki katına çıktı. Hayvanların kasaba ve şehirlerin dış mahallelerine kadar ilerlemesi endişeleri artırdı.
Uzmanlara göre bunun tek bir nedeni yok. Meşe palamudu gibi ayıların beslendiği yiyeceklerin miktarındaki değişimler ve iklim değişikliğinin olası etkileri nedenler arasında gösteriliyor.
KIRSALIN BOŞALMASI AYILARI İNSANLARA YAKLAŞTIRIYOR
Kırsal bölgelerin boşalması ve kentleşme nedeniyle ormanlar, tarım arazileri ve yerleşimlerle doğal yaşam arasındaki tampon bölgeler artık eskisi kadar düzenli yönetilmiyor.
Terk edilen arazilerde hasat edilmeyen hurma gibi meyveler de ayılar için kolay bir besin kaynağı oluşturuyor ve hayvanları doğal yaşam alanlarından insanların bulunduğu bölgelere çekiyor.
Bölgeler arasında doğrudan karşılaştırma yapmak zor olsa da bazı veriler Nagano’daki yöntemin tehlikeli karşılaşmaları sınırlamış olabileceğine işaret ediyor.
NAGANO’DA DAHA AZ KARŞILAŞMA
Nagano’daki yıllık ayı görülme sayısı, son yıllarda yaklaşık bin 400 seviyesinde büyük ölçüde sabit kalırken Japonya’nın kuzeyindeki bazı bölgelerde, ciddi artışlar kaydedildi.
Geçen yıl Nagano’da ayılarla bağlantılı 11 olay ve bir ölüm kaydedildi.
Daha kuzeydeki Akita’da ise 59 olayda dört kişi, Iwate’de beş kişi hayatını kaybetti.
