Alpkan Koç
İngiltere’nin Bedfordshire bölgesinde yaşayan ve bir şirkette müşteri hizmetleri müdürü olarak çalışan 48 yaşındaki, iki çocuk babası Rhys Hibbert, 18 ay öncesine kadar her öğle arasında iki kilometre yürüyen oldukça sağlıklı bir bireydi.
Ancak bu yürüyüşlerin birinde aniden bilincini kaybederek yolda nöbet geçirmeye başladı.
İYİ HUYLU TÜMÖR TESPİT EDİLDİ
Hastanede yapılan detaylı beyin taramasında, Hibbert’ın kafatasının tabanında bulunan bilye büyüklüğündeki hipofiz bezinde 11 milimetrelik iyi huylu bir tümör tespit edildi.
Büyüme, metabolizma, kan basıncı ve vücut sıcaklığının düzenlenmesi gibi hayati hormonları salgılayan bu bezdeki tümör, zamanla büyüyerek beyne kan sağlayan ana arterler ile görmeyi kontrol eden optik sinirlere çok yakın bir konuma geldi.
ÇEVRE GÖRÜŞÜ DARALDI
Tümörün optik sinirlere baskı yapmaya başlamasıyla birlikte Hibbert’ın önce çevre görüşü daraldı.
Ardından günlük hayatında eşyalara takılmaya başladı, şiddetli yorgunluk ve baş dönmesi yaşadı.
University College London Hastanesinden cerrahlar, acil operasyon olmaması halinde Hibbert’ın görme yetisini tamamen kaybedebileceğini açıkladı.
AMELİYAT OLDUÇA RİSKLİYDİ
Ancak ameliyat oldukça riskliydi. Anatominin kişiden kişiye farklılık göstermesi sebebiyle tümörü çıkarmak için en güvenli yerin belirlenmesi kolay değildi.
Tümörün kemik ve sert zar tabakalarının arkasında gizli olması nedeniyle tamamen çıkarılamama riski yüzde 25 ila 50 arasında değişirken, ana bir kan damarının yaralanma olasılığı ise yüzde 0,5 ila 2 arasındaydı.
İngiltere’de bir cerrah yılda ortalama sadece 10 ila 20 bu tür ameliyat yapıyor ve hastanın anatomisine aşina olmak için yalnızca ameliyat öncesi yapılan taramalara güveniyordu.
YAPAY ZEKA SİSTEMİ
Tam bu süreçte araştırmacılar, hipofiz tümörü ameliyatlarına ait yüzlerce video üzerinde dikkatlice çalışarak yeni bir yapay zeka sistemi eğitti.
Cerrahlar, Hibbert’a bu özel geliştirilen yapay zeka aracıyla operasyon geçiren ilk kişi olma seçeneğini sunduğunda, çaresiz kalan hasta bu teklifi tereddütsüz kabul etti.
Beklenen ameliyat, burun yoluyla kafatasının tabanına bir endoskop yerleştirilerek gerçekleştirildi.
GÜVENLİ BÖLGELER BELİRLENDİ
Operasyon sırasında deneysel diğer araçların aksine tamamen gerçek zamanlı çalışan yapay zeka sistemi devreye girdi.
Sistem, ikinci bir ekranda canlı video akışını analiz etti, cerrahi aletleri anlık takip etti ve damarlar ile sinirlerin bulunma olasılığının en yüksek olduğu alanları işaretleyerek tümörün çıkarılması için en güvenli bölgeleri belirledi.
YAPAY ZEKA CANLI TAVSİYE VERDİ
Cerrahlar, yapay zekanın beyndeki kritik ancak gizli damarlar ile sinirlerden nasıl kaçınacakları konusundaki canlı tavsiyelerini takip etti.
Operasyonu gerçekleştiren Profesör Hani Marcus, sistemin bir cerrahın yaşamı boyunca görebileceği veya yapabileceği ameliyatlardan daha fazlasıyla eğitildiğini ve uzman bir ikinci göz gibi hareket ederek tümörün olabildiğince güvenli şekilde çıkarılmasına imkan sağladığını belirtti.
Ameliyatın ardından sağlığına kavuşan Rhys Hibbert ise hastanın güvenliği açısından bu teknolojinin büyük bir devrim ve fayda sağladığını ifade etti.
