Alpkan Koç
Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi sınırında meydana gelen sel felaketinde bilanço ağırlaşıyor.
Nepal polisinden yapılan açıklamada, Bhotekoshi Nehri’ndeki taşkının yol açtığı selde hayatını kaybedenlerin sayısının 165’e yükseldiği bildirildi.
Nepal ve Tibet’teki kasabaları, yolları ve köprüleri yutarak yıkıcı bir iz bırakan güçlü sel sularının kesin nedeni ise halen araştırılıyor.
İKLİM FELAKETLERİNİN MERKEZ ÜSSÜ
CNN’in haberine göre dünya ısındıkça Nepal, iklim felaketlerinin merkez üssü haline geliyor.
Büyük buz kütleleri eriyor ve kayalık dağ yamaçları dengesini kaybederek daha akışkan bir yapıya bürünüyor.
Buzullar eriyip yüksek dağ rakımlarında devasa göller oluşturdukça, yaz aylarındaki sıcaklıklar bu göllerin taşarak nehrin aşağısına doğru salınmasına yol açabiliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÖLÜMCÜL SELLERİ TETİKLİYOR
Tüm bunların üzerine iklim değişikliği, ölümcül selleri tetikleyebilecek daha aşırı yağışları da beraberinde getiriyor.
Bilim insanları felakete tam olarak neyin sebep olduğunu belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.
SARSINTI HEYELAN KAYNAKLI
Depremin mi bir heyelanı tetiklediği, yoksa deprem benzeri sarsıntının mı heyelanın kendisinden kaynaklandığı konusu tartışılıyordu.
Habere göre bir grup bilim insanı, sarsıntının heyelan kaynaklı olduğu görüşünde birleşti.
HEYELAN TARAFINDAN SALINAN SİSMİK ENERJİ
Uydu görüntülerini inceleyen grupta yer alan California Üniversitesi’nden jeolog Daniel Shugar, bildirilen depremin heyelan tarafından salınan sismik enerji olduğunu belirtti.
Araştırma grubu, devasa bir buzul parçasının koparak aşağıdaki vadiye düştüğünü düşünüyor.
Uzmanlar, su hacminin de etkisiyle hızla hareket eden; buz, kaya ve tortu karışımından oluşan bir kaya heyelanının meydana geldiğinden şüpheleniyor.
ANİ DALGALANMA
Katmandu merkezli bir bölgesel iklim kuruluşu olan Uluslararası Entegre Dağ Geliştirme Merkezi’nden (ICIMOD) Saswata Sanyal, bu heyelanın muhtemelen “aşağı akış yönünde ani bir dalgalanmaya” neden olduğunu ifade etti.
Bilim insanları, heyelanların birçok faktörden kaynaklanabileceğini ancak iklim değişikliğinin bu süreçte sıklıkla başrolü oynadığını söylüyor.
BUZULLAR ERİYOR
Hızla ısınan Himalaya bölgesinde yer alan Nepal, sıcaklıklar arttıkça eriyen ve dengesi bozulan binlerce buzula ev sahipliği yapıyor.
Son araştırmalara göre bölgedeki buzulların erime hızı 2000 yılından bu yana iki katına çıktı ve bu durum, nehirlerin aşağısında yaşayan yaklaşık 2 milyon insan için büyük riskler oluşturuyor.
YAŞANANLAR İLK DEĞİL
Geçen yıl aynı bölgede meydana gelen benzer bir selin, komşu Tibet’teki bir buzul gölü taşkınından kaynaklandığı tespit edilmişti.
Ancak uzmanlar, bu son felakette bir göl taşkınının rol oynayıp oynamadığına dair kesin bir kanıt bulamadı; hatta bazıları bunun çok düşük bir ihtimal olduğunu düşünüyor.
“BUZ GÖLÜ TAŞKINI İHTİMALİNİ TAMAMEN DEVRE DIŞI BIRAKIYOR”
Almanya’daki Berlin Özgür Üniversitesi’nden jeomorfoloji profesörü Wolfgang Schwanghart yaptığı açıklamada, “Şu ana kadar uydu görüntüleri, sel yolunun yukarısında büyük bir göl olmadığını gösteriyor; bu da bir buzul gölü taşkını ihtimalini tamamen devre dışı bırakıyor.” dedi.
Analizlere göre, son hava koşulları Nepal’deki sel felaketinde tek başına büyük bir rol oynamadı.
MUSON KAYNAKLI FIRTINALAR
Uydu ve meteoroloji verilerine dayanan incelemeler, geçen hafta boyunca bölge yakınlarında geniş çaplı ve yoğun bir yağış gözlemlenmediğini ortaya koyuyor.
Ancak yaz mevsimi, muson kaynaklı fırtınalar nedeniyle bölgenin en yağışlı dönemidir ve bu fırtınalardan bazıları geçen hafta bölgeye yağış bıraktı.
Bu mevsimsel yağmurların ve son aylardaki kar erimelerinin birleşimi, muhtemelen nehirlerin debisini artırarak felakete zemin hazırladı.
NEPAL’DE FELAKETİN ARDINDAN SON DURUM
Nepal afet yönetim kurumunun son açıklamasına göre, felaketin üzerinden 24 saatten fazla süre geçmesine rağmen 823 kişiyle bağlantı kurulamadı.
Bunların en az 579’unun Nepalli ve yabancı turistlerden oluştuğu bildirildi.
ÇOK SAYIDA TURİSTTEN HABER ALINAMIYOR
Daha önce Nepal makamları 393’ü yabancı olmak üzere 468 turistten haber alınamadığını açıklamıştı.
Kayıplar arasında Hindistan, Ukrayna, Malezya, İngiltere, Güney Afrika ve diğer ülkelerin vatandaşları bulunuyor.
Avustralya da Nepal’de bulunan 34 vatandaşından haber alınamadığını duyurdu.
558 KİŞİ KAYIP
Çin makamları ise Tibet’te 558 kişinin kayıp olduğunu, bunlardan 260’ının yabancı olduğunu açıkladı.
Felaketin boyutlarının ortaya çıkmasının ardından bölge için uluslararası yardım çalışmaları da başladı.
1,4 MİLYON DOLAR KAYNAK
ABD 500 bin dolarlık acil yardım sözü verirken, Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu 1,4 milyon dolarlık kaynak ayırdı.
10 TON İNSANİ YARDIM
Avrupa Birliği, arama-kurtarma ve hasar tespit çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla Copernicus uydu sistemini devreye soktu. Dünya Sağlık Örgütü bölgeye acil tıbbi malzeme gönderirken, Hindistan da ilk etapta 10 ton insani yardım ulaştırdı.
Yetkililer, ulaşım ve iletişim altyapısının zarar gördüğü bölgelerde arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğünü bildiriyor.
