Alpkan Koç
ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nda İran’ın deniz mayınları döşediği yönündeki iddialar, mart ayından itibaren deniz trafiğinin önündeki en büyük güvenlik sorunlarından birine dönüşmüştü.
ABD’nin mayın temizleme operasyonu başlatması, Umman’ın şüpheli mayın tespit etmesi ve haziranda ana geçiş güzergahında yaklaşık 80 mayın bulunduğuna ilişkin açıklamalarla büyüyen kriz, 25 Ağustos günü Donald Trump’ın “mayınların tamamını temizledik” açıklamasıyla sona ermiş gözüküyor.
SAVAŞIN BAŞLAMASIYLA BİRLİKTE MAYIN KRİZİ PATLAK VERDİ
Savaşın başlamasının ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’na deniz mayınları döşediği yönündeki iddialar gündeme geldi.
10 Mart’ta ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’a ait 16 mayın döşeme gemisinin imha edildiğini açıkladı. Aynı gün ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Boğaz’a mayın döşemesi halinde bunları derhal kaldırması gerektiğini söyledi.
11 Mart’ta ise Reuters’a konuşan iki kaynak, İran’ın Hürmüz Boğazı’na yaklaşık 12 deniz mayını yerleştirdiğini bildirdi. Kaynaklardan biri, mayınların çoğunun yerlerinin bilindiğini ifade etti.
MAYINLARIN TEMİZLENMESİ İÇİN İLK ADIM NİSAN AYINDA GELDİ
ABD, mayın tehdidinin deniz taşımacılığının yeniden başlamasının önündeki en önemli engellerden biri olması üzerine nisan ayında temizleme çalışmalarına yöneldi.
ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme operasyonları için hazırlık yaparken insansız sualtı sistemleri ve mayın avlama unsurlarının kullanılması gündeme geldi.
Bu dönemde Pentagon kaynaklarına dayandırılan değerlendirmelerde, Boğaz’daki mayınların temizlenmesinin aylar sürebileceği belirtildi.
Haziran ayına gelindiğinde mayın krizinin boyutuna ilişkin daha yüksek rakamlar gündeme geldi.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, 26 Haziran’da yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın merkezindeki ana geçiş bölümünün yaklaşık 80 patlayıcı mayın nedeniyle kullanılamadığını belirtti.
IMO’nun tahliyesi ve kontrollü geçiş planında gemiler için iki alternatif güzergah oluşturuldu. Gemilerin, Boğaz’dan İran veya Umman kara sularındaki alternatif rotalar üzerinden geçirilmesi planlandı.
Bu süreçte 500’den fazla geminin bölgede beklediği ve bunların tahliyesinin haftalar sürebileceği bildirildi.
24 Haziran’da Reuters, Boğaz’ın teknik olarak açık olmasına rağmen deniz trafiğinin son derece sınırlı kaldığını ve mayınların ana güzergahın kullanılmasını engellediğini bildirdi.
TEMİZLİK BİR TÜRLÜ İSTENEN NETİCEYİ VERMEMİŞTİ
Haziran sonunda başlayan kontrollü geçişlere rağmen temmuz ayında Hürmüz Boğazı’ndaki ticari deniz trafiği, savaş öncesi seviyelere dönmedi.
Mayınların yanı sıra bölgedeki askeri tehditler, saldırı riski ve yüksek savaş sigortası maliyetleri gemi sahiplerinin Boğaz’dan geçiş konusunda temkinli davranmasına neden oldu.
Ana denizcilik rotasının güvenli olduğunun tam olarak doğrulanamaması, özellikle tanker şirketlerinin normal sefer düzenine dönmesini geciktirdi.
TRUMP BUGÜN TAMAMEN TEMİZLENDİĞİNİ DUYURDU
Ağustos ayının 25’ine geldiğimizde ise Washington, Hürmüz Boğazı’ndaki mayın tehdidinin sona erdiğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz mayınlarının durumuna ilişkin açıklama yaptı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Az önce Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası sulardaki bütün mayınların kaldırıldığı veya imha edildiğine ilişkin ABD Donanması tarafından bilgilendirildim.” dedi.
Trump, “İran, yeni mayınlar yerleştiren herhangi bir gemi veya teknenin sistematik olarak anında imha edileceği konusunda bilgilendirildi.” ifadelerini kullandı.
