Alpkan Koç
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ardından savunma kapasitesini güçlendirmeye yönelen Avrupa’da, Türkiye’nin kıtanın güvenliğindeki rolü daha fazla tartışılmaya başladı.
“TÜRKİYE, AVRUPA’NIN SAVUNMA AÇIĞINI KAPATABİLİR”
Avrupa’nın önde gelen düşünce kuruluşlarından Centre for European Reform (CER) tarafından yayınlanan son değerlendirmede, Türkiye’nin Avrupa güvenliği açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.
CER, Türkiye’nin NATO’nun ikinci büyük daimi ordusuna sahip olduğunu, stratejik konumu ve gelişen savunma sanayii nedeniyle Avrupa açısından önemli bir ortak konumunda bulunduğunu belirtti.
Raporda özellikle Türkiye’nin insansız hava araçları alanındaki üretim kapasitesinin Avrupa’nın savunma tedarik zincirlerindeki eksikliklerin giderilmesine katkı sağlayabileceği ifade edildi.
Değerlendirmede Türkiye’nin savunma sanayii alanında son yıllarda elde ettiği ilerlemelerin, Avrupa’nın yeniden silahlanma süreci açısından önem taşıdığı kaydedildi.
TÜRK ŞİRKETLERİN AVRUPA’DAKİ FAALİYETLERİNE PARANTEZ AÇTILAR
CER’nin değerlendirmesinde dikkat çekilen gelişmelerden biri de Türk savunma sanayii şirketlerinin Avrupa’daki faaliyetleri oldu.
Türkiye’nin insansız hava araçları alanındaki üretim kapasitesi, son dönemde Avrupa ülkeleriyle yapılan ortaklıklarla kıta pazarına taşınıyor.
Bunun en önemli örneklerinden biri Baykar-Leonardo ortaklığı oldu.
Türk savunma şirketi Baykar ile İtalyan savunma devi Leonardo, Avrupa’daki İHA pazarına yönelik 50-50 ortak girişim kurdu.
İtalya hükümeti ortak girişime haziran ayında şartlı onay verirken, ortak şirket Avrupa’da insansız sistemlerin geliştirilmesi ve üretimine yönelik çalışmalar yürütmeye başladı.
Leonardo, ortak girişimin İHA’ların tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve bakımını kapsayacağını açıkladı.
Ortaklık kapsamında İtalya’da Astore Levante İHA’larının üretimine de başlandı.
Böylece Türk savunma sanayii şirketlerinden biri, Avrupa’da doğrudan üretim gerçekleştiren ortaklar arasına girdi.
İNGİLTERE’DEN EUROFIGHTER HAMLESİ
Türkiye’nin Avrupa savunma sanayiiyle ilişkilerindeki bir diğer önemli başlık ise Eurofighter.
İngiltere ile Türkiye arasında imzalanan anlaşma kapsamında Ankara 20 Eurofighter Typhoon savaş uçağı satın alacak.
Anlaşmanın değerinin 8 milyar sterline kadar ulaşması bekleniyor.
İngiliz hükümeti, anlaşmanın yaklaşık 20 bin kişilik istihdamı destekleyeceğini açıkladı.
Mart ayında imzalanan yeni anlaşmayla Türk pilot ve teknik personelin Eurofighter uçakları konusunda İngiltere’de eğitim alması da kararlaştırıldı.
Eurofighter programında İngiltere’nin yanı sıra Almanya, İtalya ve İspanya’nın bulunması, Türkiye’nin Avrupa’nın önemli savunma sanayii projelerinden biriyle ilişkisini genişletmesi açısından dikkat çekiyor.
150 MİLYAR EURO’LUK SAVUNMA FONU
Avrupa’nın savunma kapasitesini artırma planlarının en önemli ayaklarından biri ise SAFE mekanizması.
AB, Avrupa savunma sanayiinin güçlendirilmesi amacıyla 150 milyar euroya kadar kredi sağlayacak SAFE programını oluşturdu.
Program kapsamında AB ülkelerinin ortak savunma tedarik projelerine finansman sağlanması hedefleniyor.
Türkiye’nin üçüncü ülke olarak SAFE kapsamındaki projelere katılımı ise belirli şartlara bağlanmış durumda.
Avrupa Komisyonu, üçüncü ülkelerin belirli koşullar altında projelere katılabileceğini, daha geniş kapsamlı katılım için ise ayrıca anlaşma yapılması gerektiğini açıklamıştı.
Türkiye ile böyle bir anlaşma henüz sonuçlandırılmış değil.
ATİNA’DAN TÜRKİYE’YE İTİRAZ
Türkiye’nin SAFE kapsamındaki konumu konusunda Yunanistan’ın itirazı da devam ediyor.
Atina yönetimi, Türkiye’nin AB’nin savunma finansmanından daha geniş şekilde yararlanmasına karşı çıkıyor.
Yunanistan’ın itirazları nedeniyle Türkiye’nin SAFE kapsamında AB ülkeleriyle daha geniş savunma projelerine dahil olması konusunda siyasi bir engel bulunuyor.
Bu durum, Avrupa ülkeleri ile Türkiye arasında savunma sanayii alanında artan işbirliği ile AB düzeyindeki siyasi yaklaşım arasındaki farklılığı ortaya koyuyor.
AB ülkelerinin genel itibarıyla savunmada “Türkiye olmadan olmaz” yaklaşımını benimsediği öne sürülüyor.
CER’nin değerlendirmesi, Avrupa’da Türkiye’nin savunma kapasitesine yönelik ilginin yalnızca ikili anlaşmalarla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Kuruluş, Türkiye’nin askeri kapasitesi, stratejik konumu ve savunma sanayii üretimi nedeniyle Avrupa güvenliği açısından önemli bir ortak olduğunu belirtiyor.
Türkiye’nin özellikle insansız hava araçları alanındaki üretim gücünün Avrupa’nın savunma sanayii kapasitesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Son dönemde İngiltere’nin Eurofighter anlaşması, İtalya’nın Baykar ile ortaklığı bu değerlendirmelerin somut örnekleri arasında yer alıyor.
