Alpkan Koç
İletişim denince akla kelimeler ve cümleler geliyor.
Ancak İspanya’ya bağlı Kanarya Adaları’ndaki La Gomera’da yüzyıllardır kullanılan Silbo dili, bu alışkanlığı tamamen tersine çeviriyor.
Bu sıra dışı iletişim sisteminde kelimelerin yerini ıslık sesleri alıyor.
VADİLERİN İÇİNDEN DOĞAN SIRA DIŞI DİL
La Gomera’nın sarp dağları ve derin vadileri, geçmişte adalıların birbirleriyle iletişim kurmasını oldukça zorlaştırıyordu.
Köyler arasındaki mesafeler ve engebeli arazi, haberleşmek için uzun yolculuklar yapılmasını gerektiriyordu.
Yerel halk zamanla insan sesinin yerine daha uzak mesafelere ulaşabilen ıslık seslerini kullanmaya başladı.
KELİMELER YOK, MESAJLAR VAR
Böylece dudak, dil ve nefes hareketleriyle oluşturulan Silbo dili ortaya çıktı.
Silbo, rastgele ıslık seslerinden oluşan bir sistem değil.
Konuşma dilindeki seslerin farklı ton ve ritimlerle ıslığa dönüştürülmesiyle oluşturuluyor.
Usta kullanıcılar bu yöntemle günlük konuşmaları, haberleri ve uzun cümleleri karşı tarafa aktarabiliyor. Üstelik uygun koşullarda ıslık sesleri kilometrelerce uzağa ulaşabiliyor.
Bu özelliği sayesinde Silbo, yüzyıllar boyunca dağlık arazide yaşayan topluluklar için adeta doğal bir iletişim ağı görevi gördü.
YOK OLMA TEHLİKESİNDEN KURTARILDI
Modern iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla Silbo dili de zaman içinde unutulma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
Telefon ve diğer iletişim teknolojileri, bu geleneksel yönteme duyulan ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kaldırdı.
Ancak La Gomera halkı kültürel miraslarının kaybolmasına izin vermedi.
1999’dan itibaren Silbo’nun adadaki okullarda öğretilmeye başlanmasıyla yeni nesillerin bu dili öğrenmesinin önü açıldı.
UNESCO’NUN KÜLTÜREL MİRAS LİSTESİNDE
Gösterilen koruma çabaları uluslararası alanda da karşılık buldu.
Silbo Gomero, 2009 yılında UNESCO’nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne alındı.
Bugün adada çocuklar, yüzyıllar önce dağların arasında ortaya çıkan bu sıra dışı iletişim yöntemini eğitim yoluyla öğreniyor.
Böylece kelimelerin olmadığı ancak mesajların kilometrelerce taşınabildiği bu eşsiz dil yaşamaya devam ediyor.
Silbo dili, insanın yaşadığı çevrenin iletişim biçimlerini nasıl şekillendirebildiğinin dikkat çekici örneklerinden biri.
