Alpkan Koç
İran’da iç karışıklıklar sürüyor.
Ekonomik krizden kaynaklı başlayan protestolara gözünü çeviren bir isim de ABD Başkanı Donald Trump…
Trump, İran’ı vurmakla tehdit ediyor ve protestocuların hayatına dair de garanti istiyor.
Bölge gittikçe ısınırken, Türkiye’nin de gayretleriyle müzakereler başlamak üzere.
Son yaşanan gelişmede de iki cepheden de açıklama geldi.
“BİZ HAZIRIZ” MESAJI GELDİ
ABD ile yürütülmesi muhtemel nükleer müzakerelerin şartlarına işaret eden İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani, Lübnan merkezli el-Meyadin televizyonuna verdiği röportajda, İran’ın askeri, siyasi ve nükleer politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Röportaja askeri üniformayla katılan Şemhani, bu durumun siyasi bir mesaj içerip içermediği yönündeki soruya, “Bu siyasi bir mesaj değil, pratik bir mesajdır. Biz hazırız” yanıtını verdi.
“DÜŞMANLARIN BİZE DAYATTIĞI ADALETSİZ ŞARTLAR”
İran’ın fiilen savaş şartları altında bulunduğunu söyleyen Şemhani, “Biz fiilen savaş şartları içinde yaşıyoruz ve savaşın gölgesini hissediyoruz. Bu nedenle karşılaşabileceğimiz her türlü duruma hazırız.
Bu hazırlık, tehdit etmek ya da savaşa yönelmek değil, askeri açıdan savaşı kabullenmek anlamına geliyor.
Ancak düşmanlarımızın bize dayattığı adaletsiz şartlar, adaletsiz bir savaş ve adaletsiz tehditlerle karşı karşıyayız ve onlar da bu savaş için tüm güçleriyle hazırlık yapıyor” dedi.
“SAVAŞ ASKERİ OLARAK İHTİMALDİR, SİYASİ OLARAK ZAMAN VARDIR”
Savaş ihtimaline ilişkin değerlendirmede bulunan Şemhani, askeri açıdan savaşın her zaman ihtimal dahilinde görülmesi gerektiğini ancak siyasi olarak hala zaman bulunduğunu ve bu sürecin doğru değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Çözülmesi gereken karmaşık sorunlar olduğuna dikkat çeken Şemhani, diplomasi ile diyaloğun doğru yolun temel unsurlarından biri olduğunu ve savaş hazırlığıyla birlikte bu kanalın da güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Şemhani, İran’a bazı önerilerin iletildiğini belirterek, bu önerilerin tehdit içermemesi, makul şartlara dayanması ve kibirden uzak olması halinde, “bir felaketin ve haksız bir gelişmenin önlenebileceğine dair umut bulunduğunu” söyledi.
“AVRUPA MÜZAKERE SÜRECİNDE ETKİSİZ KALDI”
ABD ile müzakere ihtimali ve Avrupa’nın rolüne değinen Şemhani, İran’ın bugüne kadar ABD ile doğrudan ve somut müzakereye hazır olduğunu defalarca gösterdiğini söyledi.
Avrupa’nın müzakere sürecinde etkisiz kaldığını savunan Şemhani, “ABD Başkanı Trump’ın 2018 yılında nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından Avrupa herhangi bir adım atamadı. Geçtiğimiz haziran ayındaki savaş öncesi müzakerelerde de Avrupa’nın etkisizliği görüldü.
Trump, Avrupalı tarafların bu sürece müdahil olmasına dahi izin vermedi. Bu nedenle mesele yalnızca ABD ile ve sadece nükleer konu çerçevesinde ele alınabilir. Nükleer konuda ise bir anlaşmaya varılması mümkündür” ifadelerini kullandı.
“ZENGİNLEŞTİRME YÜZDE 60’TAN YÜZDE 20’YE DÜŞÜRÜLEBİLİR”
Zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılacağı yönündeki iddiaları reddeden Şemhani, “Zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılması için herhangi bir neden yok. Yüzde 60 seviyesindeki zenginleştirmenin askeri amaçlarla üretildiği iddiası doğru değil ve bu yönde hiçbir niyetimiz olmadı.
Üç yılı aşkın süredir bu konu gündemde ve bu süre boyunca bize karşı yaptırımlar artırıldı, baskılar yoğunlaştırıldı ve uluslararası kararlar alındı. Nükleer programımız tamamen barışçıldır. Yüzde 60 oranındaki zenginleştirme yüzde 20 seviyesine düşürülebilir ancak bunun bir bedeli olmalı” ifadelerini kullandı.
“NE KADAR URANYUM KALDIĞINI BİLMİYORUZ”
Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının enkaz altında kaldığını belirten Şemhani, “Ne kadar zenginleştirilmiş uranyum kaldığını bilmiyoruz. Çünkü bu stoklar enkaz altında kaldı ve doğası gereği taşıdığı risk nedeniyle şimdiye kadar bunların çıkarılmasına yönelik herhangi bir adım atmadık.
Bu miktarın güvenli ve risksiz şekilde nasıl tahmin edilebileceğine dair bir yöntem bulmak için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile müzakere ediyoruz” dedi.
”ABD SALDIRIRSA İSRAŞL’İ VURURUZ”
Şemhani, ABD’nin İran’a yönelik herhangi bir askeri saldırısının, yalnızca Washington’a değil Tel Aviv’e karşı da doğrudan bir karşılıkla sonuçlanacağını belirterek, “Biz hedefler ve yaklaşımlar arasında bir ayrım yapmıyoruz. Böyle bir ayrım bizim için söz konusu değil. İsrail ve ABD iki ayrı varlık değil, onlar tek bir bütündür. Eğer ABD İran’a saldırırsa, kesinlikle İsrail’i vururuz” şeklinde konuştu.
