Alpkan Koç
Dünyanın en güneyindeki aktif yanardağ olarak bilinen Erebus, sıra dışı bir doğa olayıyla bilim dünyasının odağı haline geldi.
Lav, kül ve dumanla özdeşleşen volkanik patlamaların aksine Erebus, atmosfere mikroskobik altın kristalleri saçıyor.
Ross Denizi’ndeki Ross Adası üzerinde bulunan yanardağ, Güney Kutbu’na yaklaşık 1.350 kilometre uzaklıkta yer alıyor.
DONMUŞ KIYILARDAKİ AKTİF YANARDAĞ
Erebus Yanardağı, Antarktika’nın zorlu koşullarında sürekli aktif bir yapıya sahip olmasıyla dikkat çekiyor. İçinde sürekli kaynayan bir lav gölü bulunan yanardağ, bölgenin en önemli jeolojik oluşumlarından biri olarak kabul ediliyor.
Bilim insanları, bu lav gölünden yükselen gazların içinde mikroskobik boyutta elementel altın parçacıkları tespit etti.
GÜNDE 80 GRAM ALTIN TOZU ATMOSFERE YAYILIYOR
Yapılan araştırmalara göre Erebus Yanardağı, her gün yaklaşık 80 gram ağırlığında altın içeren mikroskobik parçacıkları atmosfere salıyor. Bu parçacıkların 1000 kilometreyi aşan mesafelere kadar taşınabildiği ifade ediliyor.
Bu özelliğiyle Erebus, kristalize halde altın parçacıkları püskürttüğü bilinen tek yanardağ olarak öne çıkıyor.
VOLKANİK SÜREÇLERDE ALTIN NASIL TAŞINIYOR?
Bilim insanlarına göre volkanik sistemlerde altın, magma içinde bakır, gümüş ve diğer ağır elementlerle birlikte eriyik halde bulunabiliyor.
Ancak altının yüksek kaynama noktası nedeniyle buharlaşmak yerine, volkanik gazlardaki klor ve kükürt bileşiklerine tutunarak taşındığı değerlendiriliyor. Bu süreç, altının mikroskobik kristaller halinde atmosfere ulaşmasına zemin hazırlıyor.
KUSURSUZ KRİSTALLERİN GİZEMİ
Araştırmacılar, Erebus çevresinden ve hatta 1000 kilometre uzaklıktaki atmosfer katmanlarından örnekler topladı. İncelemelerde, bu parçacıkların yaklaşık 60 mikrometre boyutlarında, düzenli geometrik yapıya sahip altın kristalleri olduğu tespit edildi.
Bu yapı, diğer yanardağlarda rastlanan düzensiz mineral kalıntılarından belirgin şekilde ayrılıyor.
BİLİM DÜNYASI NET BİR AÇIKLAMA ARIYOR
Altın kristallerinin nasıl bu kadar düzenli ve saf yapılar halinde oluştuğu ise henüz kesin olarak açıklanabilmiş değil.
Bir teoriye göre, gazlarla taşınan altın bileşikleri atmosferde ani sıcaklık düşüşüyle kristalleşiyor. Bir başka görüş ise bu kristallerin lav gölü yüzeyinde yavaşça oluşup, daha sonra gaz hareketleriyle atmosfere taşındığı yönünde.
GİZEMİ SÜREN DOĞA OLAYI
Keşfin üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen Erebus Yanardağı’nın kimyasal süreçleri ve bu olağanüstü altın salınımının mekanizması hâlâ tam olarak çözülebilmiş değil.
Bilim insanları, Antarktika’nın buzullar altındaki bu aktif yanardağının, gezegenin en gizemli jeolojik sistemlerinden biri olmaya devam ettiğini vurguluyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
