Alpkan Koç
ABD ile İran arasında aylardır süren gerilimin ardından varılan anlaşmanın sahadaki ilk yansımaları görülmeye başladı. İran basınında yer alan haberlere göre, ABD’nin deniz ablukasını kaldırma kararının ardından İran’a ait ticari ve enerji taşımacılığı yapan gemiler, daha önce riskli olarak değerlendirilen bölgelerden sorunsuz şekilde geçiş yaptı. Gelişme, küresel enerji piyasaları ve bölgedeki deniz ticareti açısından dikkatle takip ediliyor.
İLK GEMİLER GEÇİŞİNİ TAMAMLADI
Yarı resmi İran haber ajansı Fars News Agency tarafından yayımlanan haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın mutabakat sonrasında deniz ablukasının kaldırılması yönünde talimat verdiği belirtildi.
Habere göre, bu kararın ardından İran bandıralı bazı gemiler abluka uygulanan bölgeyi herhangi bir müdahale veya engellemeyle karşılaşmadan geçti. Böylece anlaşmanın deniz trafiğine ilişkin ilk somut etkisi ortaya çıkmış oldu.
PETROL TANKERLERİ VE TİCARİ GEMİLER HAREKETE GEÇTİ
İran medyasında yer alan bilgilere göre, çok büyük ham petrol taşıma kapasitesine sahip bir VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan başka bir gemi açık sulardan İran limanlarına doğru seyrini sürdürdü.
Ayrıca İran petrolü taşıyan bir tanker de Umman Denizi üzerinden ihracatın gerçekleştirileceği limana doğru hareket etti. Bu gelişme, İran’ın enerji ihracatının yeniden normalleşebileceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.
Uzmanlar, deniz taşımacılığındaki hareketliliğin devam etmesi halinde bölgedeki ticari faaliyetlerin ve enerji sevkiyatlarının kısa sürede eski temposuna kavuşabileceğini değerlendiriyor.
MUTABAKATIN DETAYLARI NETLEŞMEYE BAŞLADI
ABD ile İran arasında anlaşmaya varıldığı ilk olarak Şahbaz Şerif tarafından duyurulmuştu. Açıklama, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, taraflardan da peş peşe doğrulamalar geldi.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, iki ülkenin mutabakat üzerinde uzlaştığını teyit ederek anlaşma zaptının 19 Haziran’da İsviçre’de imzalanacağını açıkladı.
Trump, ABD’nin İran’a 300 milyon dolar ödediği iddiasını yalanladı
TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILACAK
ABD Başkanı Donald Trump da yaptığı açıklamada İran ile barış anlaşmasının tamamlandığını ifade ederek, bölgesel ticaret açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının derhal kaldırılacağını duyurdu.
Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle kullanılabilecek olması, enerji piyasalarında yakından izlenen gelişmeler arasında yer alıyor.
İSRAİL’DE TARTIŞMALARA YOL AÇTI
ABD-İran mutabakatının yalnızca iki ülke arasındaki ilişkilerle sınırlı kalmayıp bölgesel güvenlik dengelerini de etkileyeceği değerlendiriliyor. Özellikle anlaşmanın Lübnan boyutuna ilişkin açıklamalar, İsrail’de siyasi ve askeri çevrelerde yeni tartışmaların başlamasına neden oldu.
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde kontrol altında tuttuğu bölgelerden çekilmeyeceğini savunurken, anlaşmanın bölgedeki güç dengelerine nasıl yansıyacağı konusunda farklı görüşler ortaya çıktı.
İsrail’in ABD-İran mutabakatından rahatsız olduğu iddia edildi
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
