Alpkan Koç
Boşanma sonrası süresiz nafaka uygulaması uzun yıllardır Türkiye’nin tartışılan meselelerinden biriydi.
Süresiz nafaka uygulamasının adaletsizliğe yol açtığı yönünde değerlendirmeler sıklıkla kamuoyu gündemine geliyordu.
Anayasa Mahkemesi (AYM), geçen hafta ilgili başvuru hakkında verdiği kararla süresiz nafaka uygulamasının kaldırılmasına hükmetti.
AYM’nin kararının ardından Batı ülkelerindeki nafaka uygulamaları merak konusu oldu.
ABD’DE FARKLI NAFAKA TÜRLERİ VAR
ABD’de eyaletlerdeki kanunlara göre değişiklik gösteren farklı nafaka türleri uygulanıyor.
Birçok eyalette, boşanma aşamasındaki taraflardan birinin ihtiyacı olması halinde, boşanmayla ilgili adli süreç devam ederken başlayan ve sonuçlanana kadar süren bir geçici nafaka uygulaması bulunuyor.
Ayrıca nafaka alan tarafın mesleki eğitim alma sürecini tamamlama veya iş bulma gibi süreçleri tamamlanana kadar uygulanan “rehabilitasyon nafakası” diye adlandırılan bir nafaka türü de var.
Taraflardan birinin, diğer tarafın eğitimine ya da kariyerine katkıda bulunmuş olması halinde de mahkemeler tazminat nafakası diye adlandırılan bir nafakayı uygulamaya gidebiliyor.
BİRÇOK EYALET SÜRESİZ NAFAKAYI KALDIRDI
Son yıllarda birçok eyaletin kaldırdığı süresiz nafaka uygulaması bazı eyaletlerde halen uygulanabiliyor.
Ancak o eyaletlerde de bir kişinin süresiz nafaka elde edebilmesi için çok uzun süreli bir evlilik yaşanmış olması ve süresiz nafaka bağlanan tarafın bir nedenle çalışamayacak durumda olması gerekiyor.
SÜRESİZ NAFAKA NADİREN UYGULANIYOR
ABD’de 5 yıldan kısa süreli evliliklerde nafaka ya hiç bağlanmaz ya da kısa süreli şekilde uygulanır.
5 ile 15 yıl arasında süren evliliklerde ise nafakanın uygulanacağı süre, evlilik süresine orantılı bir şekilde belirleniyor.
15 yıldan uzun süreli evliliklerde daha uzun süreli olarak nafaka uygulanabiliyor. Ancak süresiz nafaka uygulanması yönünde bir karar çok nadiren veriliyor.
İNGİLTERE’DE NAFAKA GERİ PLANDA
Nafaka konusunda takdir yetkisi geniş olan İngiltere hukukunda tarafların nafakaya bağımlı olmasından ziyade kendi ekonomik bağımsızlıklarını kazanması prensibinden hareket ediliyor.
İngiltere mahkemeleri de boşanmayla ilgili adli sürecin devam ettiği dönemde, ihtiyaç duyulması halinde tarafların mağdur olmaması için kısa süreli olarak geçici bir nafaka uygulamasına gidebiliyor.
Süreli nafaka diye adlandırılan uygulama, boşanma sonrası bir süreliğine bağlanır. Mahkeme, nafaka alan tarafın ekonomik bağımsızlığını kazanmasını hedefler.
SÜRESİZ NAFAKA İSTİSNAİ HALLERDE
İngiltere hukukunda da aynı ABD hukukunda olduğu gibi süresiz nafaka çok nadiren başvurulan bir yöntemdir.
Süresiz nafaka yine ABD örneğinde olduğu gibi çok uzun süreli bir evlilik yaşanmış olması ve nafaka bağlanan tarafın çalışamayacak durumda olması şartına bağlıdır.
ALMANYA’DA DA SÜRESİZ NAFAKA NADİR
Nafakanın geçici bir mali destek olarak değerlendirildiği Almanya hukukunda nafaka alacaklısı olan tarafın en kısa zamanda ekonomik bağımsızlığını kazanması hedefleniyor.
Almanya’da nafaka uygulaması genellikle çiftin boşanmasından birkaç yıl sonra kesilir.
Daha uzun süreli evliliklerin sonucunda uygulanmaya başlayan nafakanın süresi daha uzun olabilmekle birlikte Almanya’da da süresiz nafaka çok nadir görülen bir uygulama. Almanya hukukunda da tarafların ekonomik bağımsızlığını kazanması ilkesi ön plandadır.
FRANSA’DA DA UYGULANMIYOR
Fransa mahkemeleri de süresiz nafaka uygulamasına çok istisnai durumlarda hükmediyor.
Boşanma sonrası eşlerin ekonomik durumlarını dengeleme prensibinin ön plana çıktığı Fransa yargısında nafaka kararları genellikle geçici olarak uygulanacak şekilde alınıyor.
Mahkemeler, nafaka süresini, nafaka alması gerektiği düşünülen tarafın iş bulabilme olanaklarına dayalı olarak belirliyor.
Nafaka alan tarafın yeni bir işe başlaması, düzenli bir gelire kavuşması gibi ekonomik bağımsızlığını kazandığı değerlendirilen hallerde veya yeni bir düzenli ilişkiye başlamış olması gibi hallerde genelde nafaka uygulaması da sona eriyor.
Batı’daki diğer örneklerdeki gibi Fransa’da da daha uzun süreli evliliklerin sonucunda daha uzun süreli nafaka uygulaması görülebiliyor ancak süresiz nafaka uygulaması aynı şekilde nadiren ve istisnai durumlarda uygulanıyor.
İSKANDİNAV ÜLKELERİNDE ÜST LİMİT 3 YIL
İskandinav ülkelerindeki hukuk sistemlerinde de öncelikli kriter tarafların ekonomik bağımsızlığa sahip olmaları veya bunun sağlanabilmesi.
Bu nedenle Norveç, İsveç, Danimarka, Finlandiya, İzlanda gibi ülkelerde de genellikle nafaka uygulamalarına çok kısa süreli olacak şekilde başvuruluyor.
Çoğu boşanma halinde taraflardan herhangi birinin diğer tarafa nafaka ödenmesi yönünde bir talep olmuyor ve bu yönde mahkeme kararları verilmiyor.
Bu ülkelerde uzun süreli evliliklerin sonucunda bile eğer bir nafaka uygulanmasına karar verilmişse bu birkaç yıldan daha uzun uygulanmıyor.
Nafaka süresinin en fazla 3 yıl olarak belirlendiği İsveç, Norveç ve Danimarka’da süresiz nafaka uygulamasına neredeyse hiç başvurulmuyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
