Alpkan Koç
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında Pekin’de gerçekleştirilen görüşme, yalnızca ekonomik ilişkiler açısından değil, küresel güvenlik başlıkları bakımından da dikkat çekici mesajlara sahne oldu.
TRUMP, ÇİN LİDERİNİ BEYAZ SARAY’A DAVET ETTİ
Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada, iki liderin özellikle İran’ın nükleer faaliyetleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji güvenliği konusunda ortak anlayış geliştirdiği belirtildi.
Görüşmenin ardından Trump’ın, Şi’yi 24 Eylül’de Beyaz Saray’da ağırlamak üzere davet ettiği bildirildi.
EKONOMİK İŞ BİRLİĞİ MASADAYDI
Beyaz Saray’ın açıklamasına göre liderler, ABD ile Çin arasındaki ekonomik ilişkilerin yeniden güçlendirilmesine yönelik adımları değerlendirdi. Görüşmenin bazı bölümlerine ABD merkezli büyük şirketlerin üst düzey yöneticilerinin de katıldığı aktarıldı.
Tarafların, Amerikan şirketlerinin Çin pazarına erişiminin genişletilmesi, Çin’in ABD sanayisine yönelik yatırımlarının artırılması ve ticari ilişkilerde yeni iş birliklerinin geliştirilmesi üzerinde durduğu kaydedildi.
Ayrıca görüşmede, Çin’in ABD’den daha fazla tarım ürünü satın almasının önemi vurgulanırken, fentanil üretiminde kullanılan kimyasal maddelerin ABD’ye girişinin engellenmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesi konusunda da fikir birliği oluştuğu ifade edildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN ORTAK TUTUM
Zirvenin en dikkat çeken başlıklarından biri ise enerji güvenliği oldu. Açıklamada, iki liderin Hürmüz Boğazı’nın uluslararası enerji sevkiyatı açısından açık tutulmasının önemine vurgu yaptığı belirtildi.
Çin tarafının, boğazın askerileştirilmesine ve geçişler için ücret talep edilmesine karşı çıktığı aktarılan açıklamada, Şi’nin Çin’in gelecekte bölgeye olan enerji bağımlılığını azaltmak amacıyla ABD’den daha fazla petrol satın alma konusuna sıcak baktığını dile getirdiği ifade edildi.
“İRAN ASLA NÜKLEER SİLAH SAHİBİ OLMAMALI”
Beyaz Saray açıklamasında öne çıkan en net mesaj ise İran’ın nükleer programına ilişkin oldu. Açıklamada, “Her iki ülke de İran’ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı konusunda anlaştı.” ifadeleri kullanıldı.
Bu vurgu, Washington ile Pekin’in uzun süredir birçok küresel meselede karşı karşıya geldiği bir dönemde, İran konusunda ortak zeminde buluşması açısından dikkat çekici bir diplomatik gelişme olarak değerlendirildi.
TAYVAN ÇIKIŞI YANITSIZ KALDI
Öte yandan görüşmede Tayvan meselesinin de gündeme geldiği öğrenildi. Çin Devlet Başkanı Şi’nin, Tayvan konusunda “uygun yaklaşım sergilenmemesi halinde ABD ile Çin’in çatışma riskiyle karşı karşıya kalabileceği” yönündeki ifadelerine ilişkin Beyaz Saray açıklamasında herhangi bir değerlendirmeye yer verilmedi.
Diplomatik kaynaklar, iki ülke arasında ekonomi ve güvenlik alanlarında diyalog kanallarının açık tutulmaya çalışıldığını ancak Tayvan başlığındaki gerilimin halen en hassas konular arasında bulunduğunu belirtiyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
