Alpkan Koç
Washington yönetimi, İran savaşına mesafeli duran NATO müttefiklerine karşı “cezalandırma” diplomasisini devreye alıyor.
Reuters’ın özel haberine göre ve Pentagon’da gün yüzüne çıkan bir e-posta, ABD’nin sadakat göstermeyen ülkelere karşı hangi yaptırımları masada tuttuğunu deşifre etti.
“MUTLAK ASGARİ STANDART” TARTIŞMASI
Listede iki ülke öne çıkıyor: İspanya ve İngiltere. Madrid, ABD’nin İran operasyonlarına üslerini kapattı; Londra ise Hürmüz Boğazı için talep edilen askeri katkıyı vermedi.
Yazışmada İspanya’nın İttifak’tan uzaklaştırılması ve İngiltere’nin Falkland Adaları üzerindeki hak iddiasına verilen ABD desteğinin gözden geçirilmesi seçenekleri yer alıyor.
Pentagon yazışmasına göre Washington’un öfkesi, bazı müttefiklerin İran savaşı için üs, erişim ve hava sahası desteğini reddetmesinden kaynaklanıyor. ABD tarafı bu talepleri “NATO için mutlak asgari standart” olarak tanımlıyor.
KISMİ ÇEKİLME VE GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA
ABD Başkanı Donald Trump da aynı çizgiyi sürdürüyor. Hürmüz krizinde destek bulamayan Trump, NATO’yu “kağıttan kaplan” ilan etti ve “Siz olsanız çekilmez miydiniz?” sözleriyle ittifakı hedef aldı.
Buna rağmen Reuters’a konuşan yetkili, e-postada NATO’dan çekilmeye yönelik bir öneri bulunmadığını belirtti.
Yazışmada Avrupa’daki üslerin kapatılması gibi radikal adımlar yer almıyor. Ancak yetkili, ABD’nin Avrupa’daki bazı kuvvetlerini geri çekip çekmeyeceğine dair bilgi vermekten kaçındı. “Zorluk çıkaran” ülkelerin NATO içindeki prestijli görevlerden uzaklaştırılması da seçenekler arasında.
KRİZDE ÜÇÜNCÜ ADIM: İRAN
Pentagon Sözcüsü Kingsley Wilson, e-postaya değinmeden “ABD’nin müttefikleri için yaptığı her şeye rağmen karşılık bulamadığını” savundu ve Başkan’ın elinde “güvenilir seçenekler” olacağını söyledi.
ABD ile Avrupalı müttefikleri arasındaki gerilim Trump göreve gelmeden önce başladı, 2025 başından itibaren Ukrayna ve Grönland başlıklarında derinleşti. İran savaşı ise krizi ilk kez NATO’nun dağılma ihtimalinin açıkça tartışıldığı bir aşamaya taşıdı.
İngiltere ve Fransa öncülüğündeki bazı ülkeler, ABD’nin deniz ablukasına katılmanın savaşa girmek anlamına geleceğini savunuyor. Washington ise “NATO’nun tek taraflı bir güvenlik şemsiyesi olamayacağını” vurguluyor.
İSPANYA’YI NATO’DAN İHRAÇ SENARYOSU
ABD’nin baş hedeflerinden biri haline gelen İspanya, Rota Deniz Üssü ve Morón Hava Üssü gibi kritik tesislere ev sahipliği yapıyor. Buna rağmen Madrid, Amerikan üslerinin İran’a karşı kullanılmasına izin vermedi; savaşta görev alan ABD uçaklarına hava sahasını kapattı.
Pentagon yazışmasında İspanya’nın İttifak’tan uzaklaştırılmasının askeri etkisinin sınırlı kalacağı, ancak güçlü bir sembolik mesaj vereceği belirtiliyor. Sürecin nasıl işletileceği açıklanmazken, Başbakan Pedro Sanchez “Biz e-postalar üzerinden değil, resmi pozisyonlar üzerinden çalışırız.” diyerek iddiaları küçümsedi.
FALKLAND KOZU: İNGİLTERE’NİN EN HASSAS NOKTASINA TEHDİT
İngiltere cephesinde baskı diplomatik alana kayıyor. E-postada, Arjantin’in hak iddia ettiği Falkland Adaları konusunda ABD’nin Londra’ya verdiği desteğin yeniden değerlendirilmesi seçeneği öne çıkıyor.
1982’de Arjantin’in adaları ele geçirme girişimi kısa ama kanlı bir savaşa yol açtı; yüzlerce asker hayatını kaybetti. Bu nedenle Falkland meselesi İngiltere için yalnızca bir dış politika başlığı değil, iç siyasi hassasiyet taşıyan bir konu.
Trump da bu başlığı doğrudan baskı aracına çevirdi. Başbakan Keir Starmer’i İran savaşına katılma konusundaki isteksizliği nedeniyle defalarca “korkak” diye hedef aldı, onu “bir Winston Churchill olmamakla” suçladı, İngiltere’nin uçak gemilerini ise “oyuncak” olarak nitelendirdi.
Londra başlangıçta ABD’nin İran’a yönelik saldırıları için üs kullanma talebini reddetti. Daha sonra yalnızca savunma amaçlı, sivilleri ve İngiliz vatandaşlarını korumaya yönelik sınırlı görevlere izin verdi. Starmer ise İran meselesinin kendi savaşları olmadığını defalarca vurguladı.
