Alpkan Koç
ABD’de 1987 yılında yapılan bir televizyon röportajı, Orta Doğu’daki gelişmelerle birlikte yeniden tartışılmaya başlandı.
O dönemde iş insanı kimliğiyle öne çıkan Donald Trump’ın, Barbara Walters ile gerçekleştirdiği söyleşide İran’a yönelik sert ifadeler kullandığı dikkat çekti.
Henüz 41 yaşındayken konuşan Trump’ın, bölgede yaşanabilecek bir savaş ihtimaline değindiği ve ABD’nin İran’a karşı izlemesi gerektiğini düşündüğü stratejiyi anlattığı görülüyor.
“PETROL TESİSLERİNİ ELE GEÇİRİP KAYIPLARI TELAFİ EDİN”
Röportajda Trump, İran’ın ABD’ye saldırması durumunda Washington yönetiminin doğrudan petrol altyapısını hedef alması gerektiğini savunarak şu ifadeleri kullandı:
İran bir dahaki sefere bu ülkeye saldırdığında gidip onların büyük petrol tesislerinden birini ele geçirin. Gerçekten ele geçirin, elinizde tutun ve kayıplarınızı geri alın. Çünkü bu ülke İran yüzünden çok şey kaybetti.
Trump aynı konuşmada dönemin İran lideri Ruhollah Khomeini hakkında da dikkat çekici ifadeler kullandı ve onu “daha önce kimsenin görmediği türden bir figür” olarak tanımladı.
“BİR SAVAŞ ÇIKACAK VE ORTA DOĞU’DA BAŞLAYACAK”
Trump, röportaj sırasında geleceğe yönelik bir öngörüde bulunarak olası bir küresel çatışmanın merkezinin Orta Doğu olabileceğini söyledi:
“Bir savaş çıkacak ve bu savaş Orta Doğu’da başlayacak.”
Söz konusu röportajın yayımlandığı 20/20 programında, Trump’ın o dönemde ABD’nin Strait of Hormuz’da yabancı petrol tankerlerini ücretsiz korumasını eleştiren gazete ilanlarına da büyük miktarda para harcadığı bilgisi yer aldı.
KÖRFEZ’DE GERİLİM VE PETROL FİYATLARI
Bugün ise bölgedeki gerilimin yeniden yükseldiği görülüyor. Persian Gulf’te yaşanan çatışmaların deniz hattına da sıçramasıyla petrol fiyatlarında artış yaşanırken, İran’a ait insansız hava araçlarının Hürmüz Boğazı çevresinde faaliyet gösterdiği bildiriliyor.
Bu gelişmeler üzerine Pentagon’un, petrol sevkiyatlarını korumak amacıyla ABD Donanması’nı yeniden devreye sokma seçeneğini değerlendirdiği ifade ediliyor.
1987’DEKİ KONUŞMA: “ÜLKEMİZİN SÖMÜRÜLMESİNİ İZLEMEKTEN YORULDUM”
Ortaya çıkarılan görüntülerde Trump’ın Ekim 1987’de Portsmouth Rotary Club’da yaptığı konuşmadan bölümler de yer alıyor. Toplantının düzenlendiği yer olan New Hampshire’daki etkinlikte Trump’ın şu sözleri dikkat çekti:
“Kişisel olarak ülkemizin bu şekilde sömürülmesini görmekten yoruldum.”
Bu konuşma, yıllar sonra bazı yorumcular tarafından Trump’ın “ilk seçim kampanyası konuşması” olarak değerlendirildi.
NATO’YA ÇAĞRI: “BOĞAZDAN FAYDALANANLAR KATKI SAĞLAMALI”
Trump günümüzde de benzer bir yaklaşımı sürdürerek, NATO ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliğe daha fazla katkı sağlaması gerektiğini savunuyor.
Financial Times gazetesine konuşan Trump, boğazdan yararlanan ülkelerin bölgedeki güvenliğin sağlanmasına destek vermesi gerektiğini söyledi.
İNGİLTERE’DEN TEMKİNLİ YAKLAŞIM
İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın ise bu çağrıya daha temkinli yaklaştığı belirtiliyor. İngiliz hükümetinin bölgeye doğrudan savaş gemileri göndermek yerine mayın temizleme kapasitesine sahip insansız araçlar konuşlandırmayı değerlendirdiği ifade ediliyor.
İRAN PETROLÜ YENİDEN GÜNDEMDE
Trump’ın 1987’de dile getirdiği İran petrolünü ele geçirme fikri bugün hâlâ tartışılıyor. ABD güçlerinin, İran’ın en kritik enerji merkezlerinden biri olan Kharg Island çevresindeki askeri hedeflere saldırılar düzenlediği, ancak küresel petrol piyasalarını sarsmamak için petrol tesislerinin doğrudan hedef alınmadığı belirtiliyor.
Basra Körfezi’ndeki bu küçük ada, İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını gerçekleştiriyor ve günlük bir milyon varilden fazla sevkiyatın merkezi konumunda bulunuyor.
